Soạn bài Viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên SGK Ngữ văn 8 tập 2 Kết nối tri thức - chi tiết

Núi lửa phun trào vừa là một hiện tượng thiên nhiên kì thú vừa là một thảm họa vì gây ra nhiều hậu quả nặng nề cho cuộc sống của con người. Vậy núi lửa là gì? Nguyên nhân gây ra núi lửa như thế nào?

Núi lửa là ngọn núi có miệng ở đỉnh, qua đó, từng thời kì, các chất khoáng được nóng chảy với nhiệt độ và áp suất cao bị phun ra ngoài. Núi lửa phun trào là một hiện tượng tự nhiên trên Trái Đất hay các hành tinh khác vẫn còn hoạt động địa chấn, với các vỏ thạch quyển dịch chuyển trên lõi khoáng chất nóng chảy. Khi núi lửa phun trào, một phần năng lượng đã ẩn sâu trong lòng hành tinh sẽ được giải phóng. Một ngọn núi lửa hoàn chỉnh sẽ có cấu tạo gồm các bộ phận như sau: nguồn dung nham, đường dẫn nhanh, ngưỡng, lỗ thoát, ống dẫn, cổ họng núi lửa, miệng núi lửa. Các sản phẩm núi lửa phun trào ra bên ngoài bao gồm lớp tro bụi, dòng dung nham và khói.

Khi đá được đun nóng và tan chảy, chúng giãn nở ra, do đó cần nhiều không gian hơn. ở một số khu vực trên Trái Đất, các dãy núi liên tục được nâng cao hơn. Áp suất ở phía dưới nó không lớn nên dòng mắc ma được hình thành. Khi áp lực của các dòng chảy mắc ma cao hơn áp lực tạo bởi lớp đá bên trên, dòng mắc ma phun trào lên trên qua miệng núi và tạo thành núi lửa.

Việc hiểu rõ núi lửa là gì, cách thức hoạt động của núi lửa cho ta thấy được những tác hại nghiêm trọng của núi lửa cũng như hậu quả nguy hại khi núi lửa phun trào lớn đến mức nào. Đầu tiên, nó gây ảnh hưởng đến các hoạt động địa chất, rõ nhất là động đất: Trong quá trình phun trào, trước khi các vật liệu núi lửa phun lên trên mặt, chúng di chuyển theo họng núi lửa từ dưới sâu lên, cọ sát tạo nên các chấn động có khi kèm theo tiếng nổ tạo thành động đất yếu, cục bộ. Từ động đất, liên tiếp gây ra các hiện tượng trượt lở đất, nứt đất, sụt lún. Ngoài ra, núi lửa phun trào làm biến đổi bề mặt địa hình: dung nham núi lửa quánh lại thường tạo thành các dạng địa hình thoải như vòm thoải cao nguyên hoặc lớp phủ dung nham. Không những vậy, nó còn làm ảnh hưởng tới môi trường sống của con người, gây cháy rừng, làm biến đổi môi trường sinh thái và gây nên thảm họa sóng thần:

Bên cạnh đó, núi lửa cũng mang lại những lợi ích đáng kể. Bởi các ngọn núi lửa cũng là nơi đem đến cho con người nhiều tài nguyên khoáng sản, năng lượng địa nhiệt, đất đai canh tác màu mỡ và cả tiềm năng du lịch. Dung nham mắc-ma phun trào từ trong lòng quả đất có chứa rất nhiều thành phần khoáng sản. Các khoáng sản này bao gồm thiếc, bạc, vàng, đồng và thậm chí kim cương cũng hiện diện trong đá núi lửa. Đây được coi là nơi lí tưởng cho sự phát triển của ngành công nghiệp khai mỏ quy mô lớn và các hoạt động khai mỏ nhỏ lẻ mang tính cá nhân hoặc do một nhóm nhỏ dân địa phương chung tay khai thác.

Hàng năm vào các mùa khác nhau, các ngọn núi lửa cũng là nơi thu hút hàng triệu du khách tham quan. Đa phần du khách chờ đến thời khắc được tận mắt ngắm nhìn những khối tro bụi nóng màu đỏ lửa bắn tung lên bầu trời. Những ngọn núi lửa ít hoạt động thì lại cuốn hút du khách bởi việc chiêm ngưỡng những màn hơi và khói thoát ra từ các lỗ thông khí thiên nhiên trên mặt đất.

Tóm lại, ta thấy được sức ảnh hưởng lớn lao của núi lửa đến đời sống con người, đặc biệt là những người đang sống trong vùng gần núi lửa phun trào. Các tác động tự nhiên này vừa mang tới những hiểm nguy những vẫn tồn tại các mặt lợi ích đáng kể để mang lại nền kinh tế cho con người.

Trong tự nhiên có nhiều hiện tượng kì thú khiến con người tò mò và muốn tìm hiểu. Một trong những hiện tượng đẹp và quen thuộc nhất là cầu vồng xuất hiện sau cơn mưa. Đây không chỉ là cảnh tượng đẹp mắt mà còn là hiện tượng tự nhiên có thể giải thích bằng khoa học.

Cầu vồng thường xuất hiện trên bầu trời khi trời vừa tạnh mưa và có ánh nắng mặt trời chiếu qua những giọt nước còn lơ lửng trong không khí. Khi đó, chúng ta có thể nhìn thấy một dải ánh sáng cong như hình vòng cung với nhiều màu sắc khác nhau. Cầu vồng thường có bảy màu cơ bản gồm: đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm và tím. Hiện tượng này thường xuất hiện ở phía đối diện với mặt trời và chỉ kéo dài trong một khoảng thời gian ngắn.

Theo khoa học, cầu vồng được hình thành do hiện tượng khúc xạ và phản xạ ánh sáng. Khi ánh sáng mặt trời chiếu vào các giọt nước trong không khí, ánh sáng sẽ bị tách thành nhiều màu sắc khác nhau. Sau đó, ánh sáng bị phản xạ bên trong giọt nước rồi đi ra ngoài và tạo thành dải màu sắc mà chúng ta nhìn thấy trên bầu trời. Hàng triệu giọt nước nhỏ cùng phản xạ ánh sáng khiến cầu vồng trở nên rõ ràng và rực rỡ.

Hiện tượng cầu vồng không gây hại cho con người mà còn mang lại nhiều giá trị về thẩm mỹ và cảm xúc. Hình ảnh cầu vồng thường khiến con người cảm thấy vui vẻ, dễ chịu sau cơn mưa. Ngoài ra, cầu vồng còn giúp chúng ta hiểu thêm về các quy luật của ánh sáng trong tự nhiên và khơi gợi niềm yêu thích khám phá khoa học.

Tóm lại, cầu vồng là một hiện tượng tự nhiên đẹp và thú vị. Việc tìm hiểu và giải thích hiện tượng này không chỉ giúp chúng ta mở rộng kiến thức khoa học mà còn giúp chúng ta thêm yêu và trân trọng vẻ đẹp của thiên nhiên.