Chủ đề 3. Sinh trưởng và phát triển ở sinh vật - Sinh 1..

Bài 18. Sinh trưởng và phát triển ở động vật trang 118, 119, 120, 121, 122, 123, 124 SGK Sinh 11 - Cánh diều

Dựa vào sơ đồ vòng đời của gà và muỗi (hình 18.1), so sánh sự thay đổi hình dạng của từng loài trong quá trình sinh trưởng và phát triển.

Lựa chọn câu để xem lời giải nhanh hơn

CH tr 118

MĐ: Dựa vào sơ đồ vòng đời của gà và muỗi (hình 18.1), so sánh sự thay đổi hình dạng của từng loài trong quá trình sinh trưởng và phát triển.

Phương pháp giải:

Dựa vào hinh 18.1 để trả lời câu hỏi.

Lời giải chi tiết:

Ở vòng đời của gà: Gà trưởng thành đẻ ra trứng và ấp trứng, phôi của gà được phát triển trong trứng và nở thành gà con. Sự sinh trưởng và phát triển từ giai đoạn gà con đến giai đoạn trưởng thành không có sự thay đổi về hình dạng.

Vòng đời của muỗi gồm 4 giai đoạn: trứng → ấu trùng → nhộng → muỗi trưởng thành, hình dạng và cấu tạo cơ thể thay đổi hoàn toàn qua mỗi giai đoạn.

CH tr 119

Thực hành quan sát quá trình sinh trưởng và phát triển ở động vật.

Học sinh trả lời những câu hỏi sau:

- Vẽ sơ đồ vòng đời của tằm và châu chấu

- Nếu muốn hạn chế châu chấu hại mùa màng thì nên tác động vào giai đoạn nào trong vòng đời của châu chấu sẽ cho hiệu quả cao nhất? Vì sao?

Phương pháp giải:

Dựa vào hình ảnh đã quan sát và phim về quá trình sinh trưởng và phát triển của tằm, châu chấu.

Lời giải chi tiết:

Sơ đồ vòng đời của tằm và châu chấu:

Nếu muốn hạn chế châu chấu hại mùa màng thì nên tác động vào giai đoạn trứng của châu chấu sẽ cho hiệu quả cao nhất. Vì ở giai đoạn này, chúng chưa thể di chuyển nên có thể diệt hoàn toàn.

CH tr 121

LT: Hoàn thành bảng 18.1

Phương pháp giải:

Vận dụng kiến thức về đặc điểm của các hình thức phát triển ở động vật.

Lời giải chi tiết:

CH: Quan sát hình 18.3, mô tả giai đoạn phôi thai ở người.

Phương pháp giải:

Dựa vào hình 18.3 để mô tả các giai đoạn phôi thai ở người.

Lời giải chi tiết:

Giai đoạn phôi thai ở người:

Tại buồng trứng, trứng chín và rụng. Trứng sau khi được thụ tinh với tinh trùng tại ống dẫn trứng hình thành hợp tử. Hợp tử phân chia nhiều lần tạo thành phôi. Phôi bám vào niêm mạc tử cung và làm tổ tại đó.

Phôi phát triển thành thai nhờ quá trình phân hóa tạo thành các cơ quan. Thai trao đổi chất với cơ thể mẹ và phát triển.

CH tr 122

Tìm hiểu thêm:

Máu ở cuống rốn là lượng máu còn sót lại trong dây rốn sau khi em bé được sinh ra có chứa tế gốc tạo máu (hematopoietic stem cells – HSC). Tế bào gốc tạo máu ở cuống rốn có khả năng biệt hóa thành các loại tế bào khác nhau và tái thiết nên hệ miễn dịch của cơ thể. Lưu giữ máu cuống rốn có ý nghĩa gì? Tại sao có thể sử dụng các tế bào này trong điều trị một số bệnh?

Phương pháp giải:

Vận dụng hiểu biết thực tiễn về tế bào gốc.

Lời giải chi tiết:

Việc lưu giữ máu cuống rốn chính là lưu giữ tế bào gốc – các tế bào chưa biệt hóa có ý nghĩa trong việc điều trị bệnh cho trẻ và gia đình trong tương lai.

Vì tế bào gốc tạo máu ở cuống rốn có khả năng biệt hóa thành các loại tế bào khác nhau và tái thiết nên hệ miễn dịch của cơ thể nên có thể được sử dụng điều trị ung thư máu, thay thế tủy xương …

CH tr 124

VD 1: Có ý kiến cho rằng, khi mang thai, người mẹ cần ăn cho hai người nên khẩu phần ăn phải gấp đôi so với bình thường. Em có đồng ý với ý kiến này không? Tại sao?

Phương pháp giải:

Vận dụng hiểu biết thực tiễn.

Lời giải chi tiết:

Em không đồng ý với ý kiến này. Vì khi mang thai, tùy thuộc vào giai đoạn, người mẹ cần bổ sung chất dinh dưỡng và tăng năng lượng khẩu phẩn để cung cấp đủ cho thai nhi nhưng không cần thiết phải tăng lượng khẩu phần nên gấp đôi.

Việc tăng gấp đôi khẩu phần có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như: béo phì, tiểu đường thai kì … nguy hiểm tới sức khỏe của người mẹ.

VD 2: Tương ứng với mỗi sự thay đổi ở độ tuổi dậy thì, em cần làm gì để bảo vệ sức khỏe thể chất và tinh thần của bản thân?

Phương pháp giải:

Vận dụng kiến thức về sự thay đổi thể chất, sinh lí và tâm lí của cơ thể ở giai đoạn dậy thì.

Lời giải chi tiết:

Để bảo vệ sức khỏe thể chất và tinh thần: cần:

Đảm bảo chế độ ăn đầy đủ, cân đối các chất dinh dưỡng;
Tránh sử dụng chất kích thích;
Vệ sinh cơ thể sạch sẽ, chăm sóc da đúng cách;
Duy trì thời gian biểu học tập, nghỉ ngơi, luyện tập thể dục thể thao và giải trí phù hợp …

VD 3: Quan hệ tình dục không an toàn ở tuổi vị thành niên có thể dẫn đến hậu quả gì?

Phương pháp giải:

Vận dụng kiến thức về an toàn quan hệ tình dục.

Lời giải chi tiết:

Quan hệ tình dục không an toàn ở lứa tuổi vị thành niên có thể dẫn tới: mang thai ở bạn nữ, mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục ở cả nam và nữ, ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và phát triển …

Bài đọc >> Xem chi tiết: Lý thuyết Sinh trưởng và phát triển ở động vật - Sinh học 11 Cánh diều

Đặc điểm sinh trưởng và phát triển là gì?

Tốc độ sinh trưởng và phát triển không đều theo thời gian.
Tốc độ sinh trưởng và phát triển của các phần khác nhau của cơ thể diễn ra không giống nhau.
Các cơ quan, hệ cơ quan của phôi thai cũng phát triển theo thời gian khác nhau
Thời gian sinh trưởng và phát triển đạt đến kích thước tối đa là khác nhau ở các động vật

Các giai đoạn của sinh trưởng và phát triển là gì?

Giai đoạn phôi:

Diễn ra trong trứng ở bên trong và ngoài cơ thể mẹ hoặc chỉ bên ngoài cơ thể mẹ
Gồm nhiều giai đoạn kế tiếp nhau: phân cắt, phôi nang, phôi vị, tạo cơ quan

Giai đoạn hậu phôi:

Là giai đoạn con non phát triển thành con trưởng thành, có thể trải qua biến thái hoặc không biến thái.
Biến thái là sự thay đổi về hình thái và cấu tạo của động vật sau khi sinh ra hoặc nở từ trứng ra.

Có những hình thức phát triển nào?

Phát triển không qua biến thái: là quá trình phát triển trong đó con non mới nở từ trứng ra hoặc mới sinh ra đã có cấu tạo tương tự người trưởng thành.

Phát triển qua biến thái:

Phát triển qua biến thái hoàn toàn: là quá trình phát triển mà ấu trùng có hình thái và cấu tạo rất khác với con trưởng thành.
Phát triển qua biến thái không hoàn toàn: là quá trình phát triển mà ấu trùng phát triển chưa hoàn thiện, trải qua nhiều lần lột xác, ấu trùng biến đổi thành con trưởng thành.

Tuổi dậy thì là gì?

Tuổi dậy thì trung bình ở nữ là 11 tuổi, trung bình ở nam là 12 tuổi.
Dậy thì chủ yếu là do tác động của tăng testosterone ở nam và tăng estrogen ở nữ
Trẻ em tuổi dậy thì phải đối diện với nhiều thách thức như nguy cơ mắc bệnh lây truyền qua quan hệ tình dục, mang thai ngoài ý muốn và nguy cơ mắc các tệ nạn xã hội.

Ứng dụng hiểu biết về sinh trưởng và phát triển vào thực tiễn như thế nào?

Xây dựng chế độ ăn uống thích hợp cho động vật nuôi trong các giai đoạn sinh trưởng và phát triển khác nhau
Chọn giống có tốc độ sinh trưởng và phát triển nhanh, cải tạo giống bằng phương pháp lai giống, áp dụng công nghệ phôi tạo ra giống vật nuôi có năng suất cao
Cải tạo môi trường sống
Xác định giai đoạn sinh trưởng và phát triển dễ bị tổn thương nhất của động vật gây hại, từ đó đề ra biện pháp tiêu diệt phù hợp