Đề thi vào 10 môn Văn Cao Bằng năm 2025

Đề bài

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc đoạn trích sau:

MÙA THU CHO CON

Nắng mùa thu như ươm vàng rót mật

Tiếng trống trường rộn rã bước chân vui

Niềm hân hoan trong ánh mắt rạng ngời

Con đến trường học bao điều mới lạ

Con hãy đi bằng đôi chân kiêu hãnh

Và con tim mang ánh lửa tự hào

Con hãy cháy hết mình cho hoài bão

Với niềm tin của tuổi trẻ tươi hồng.

Con hãy nhớ giữa bộn bề cuộc sống

Nhận và cho, biết chia sẻ cho đời

Sống bao dung nhân ái với mọi người

Mở tấm lòng, tình thương yêu sẽ tới. [...]

(Nguyễn Hạ Thu Sương, Văn học và tuổi trẻ, số tháng 9 năm 2023, NXB Giáo dục, 2023, tr.94)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1. (1,5 điểm) Xác định và nêu dấu hiệu nhận biết thể thơ của đoạn trích trên.

Câu 2. (1,0 điểm) Tìm lời khuyên của người mẹ đối với con trong khổ thơ thứ hai.

Câu 3. (1,0 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ: Nắng mùa thu như ươm vàng rót mật.

Câu 4. (0,5 điểm) Thông điệp nào trong đoạn trích có ý nghĩa nhất với em? Vì sao?

II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1. (2,0 điểm) Viết đoạn văn trình bày suy nghĩ của em về khổ thơ thứ ba trong đoạn trích phần đọc hiểu.

Câu 2. (4,0 điểm) Viết bài văn nghị luận bàn về ý nghĩa của các lễ hội truyền thống đối với văn hoa và du lịch ở địa phương em.

Lời giải chi tiết

I. ĐỌC HIỂU

Câu 1.

Phương pháp:

Đếm số tiếng trong mỗi dòng thơ, quan sát cách ngắt nhịp và gieo vần.

Lời giải chi tiết:

- Thể thơ 8 chữ.

- Dấu hiệu: mỗi câu thơ đều có 8 chữ

Câu 2.

Phương pháp:

Đọc kĩ khổ thơ thứ hai, chú ý các câu bắt đầu bằng từ "Con hãy...".

Lời giải chi tiết:

Lời khuyên của người mẹ đối với con trong khổ 2: hãy đi bằng đôi chân kiêu hãnh, con tim mang ánh lửa tự hào, hãy cháy hết mình hoài bão, niềm tin.

Câu 3.

Phương pháp:

Xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ, phân tích tác dụng của biện pháp ấy trong việc làm nổi bật vẻ đẹp của mùa thu và tăng sức gợi hình, gợi cảm.

Lời giải chi tiết:

- Biện pháp so sánh: Nắng mùa thu vàng ươm như rót mật

- Tác dụng:

+ Tạo cách diễn đạt sinh động, giàu hình ảnh.

+ Gợi tả được vẻ đẹp đặc trưng của nắng mùa thu: màu vàng ươm, dịu dàng, không chói chang gay gắt như nắng mùa hạ.

+ Thể hiện cách quan sát tinh tế, tâm hồn nhạy cảm của nhà thơ

Câu 4.

Phương pháp:

Lựa chọn một thông điệp em tâm đắc nhất trong đoạn trích.

Lời giải chi tiết:

- Biết bao dung nhân ái, chia sẻ với mọi người

- Phải sống có ước mơ, hoài bão.

- …

II. VIẾT

Câu 1.

Phương pháp:

Xác định nội dung chính của khổ thơ thứ ba. Phân tích những lời nhắn nhủ về lối sống đẹp, làm rõ ý nghĩa của các phẩm chất được nhắc đến và nêu cảm nhận của bản thân.

Lời giải chi tiết:

- Mở đoạn: Dẫn dắt, giới thiệu vấn đề cần phân tích: Khổ thơ thứ ba trong phần trích dẫn là những lời dạy bảo, khuyên nhủ sâu sắc của người mẹ dành cho con.

- Thân đoạn:

+ “Con hãy nhớ giữa bộn bề cuộc sống” --> Cấu trúc “con hãy ...” được lặp lại nhấn mạnh những lời dặn dò trực tiếp, thể hiện sự quan tâm, yêu thương của người mẹ dành cho con. Mẹ như muốn khắc ghi trong con những lẽ sống cao đẹp giữa cuộc sống phức tạp, “bộn bề” bao lo âu, áp lực.

+ Nghệ thuật liệt kê: “nhận và cho, biết chia sẻ, sống bao dung, nhân ái, mở tấm lòng” --> truyền tải thông điệp về lối sống đẹp: sống là biết cho đi, sống là phải yêu thương, mang những điều tốt đẹp đến với mọi người.

+ Ý thơ “Mở tấm lòng, tình yêu thương sẽ tới” có thể hiểu theo nhiều cách: Khi ta trao đi tình yêu thương, ta sẽ nhận lại tình yêu thương từ người khác; hay khi ta biết cởi mở, rộng lòng với mọi người, ta sẽ cảm nhận được tình yêu thương từ những người xung quanh...

--> Ý thơ sâu sắc, giàu tính triết lí.

- Kết đoạn: Thể thơ 8 chữ, ngắt nhịp 3/5 cùng với giọng điệu thủ thỉ, tâm tình đã diễn tả thành công tình yêu thương tha thiết của người mẹ dành cho con, khơi gợi trong mỗi người những lẽ sống cao đẹp trên chặng đường dài rộng của cuộc đời.

Câu 2.

Phương pháp:

Xác định vấn đề nghị luận là ý nghĩa của các lễ hội truyền thống đối với văn hóa và du lịch địa phương. Phân tích vai trò của lễ hội trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa, phát triển du lịch, đồng thời đề xuất giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị các lễ hội truyền thống.

Lời giải chi tiết:

* Mở bài: Dẫn dắt, giới thiệu vấn đề nghị luận: Ý nghĩa của các lễ hội truyền thống đối với văn hóa và du lịch ở địa phương em.

* Thân bài:

- Giải thích:

+ Lễ hội truyền thống: hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng, được tổ chức theo nghi lễ truyền thống nhằm đáp ứng nhu cầu tinh thần của nhân dân.

--> Đây là một nét đẹp văn hóa bao đời nay của người dân Việt Nam.

- Bàn luận: Nêu ý kiến của bản thân về vấn đề nghị luận và sử dụng lí lẽ, dẫn chứng để phân tích, chứng minh:

+ Lễ hội truyền thống góp phần gìn giữ, bảo tồn những giá trị văn hóa địa phương:

+) Những lễ hội truyền thống thường được tổ chức để tưởng nhớ đến công ơn của những vị anh hùng lịch sử, tổ tiên, các vị thần theo quan niệm, tín ngưỡng dân gian. Vì vậy, những lễ hội truyền thống góp phần gìn giữ truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”... của địa phương nói riêng và dân tộc Việt Nam nói chung.

+) Mỗi lễ hội truyền thống đều có những nghi lễ trang trọng, ẩn chứa trong đó là chiều sâu văn hóa, là lối sống cha ông muôn đời. Tổ chức những lễ hội truyền thống là cách để nối kết giữa quá khứ - hiện tại, giúp cho thế hệ trẻ hiểu hơn về lối sống, phong tục, tập quán của cha ông, từ đó có ‎ý thức, trách nhiệm trong việc gìn giữ, bảo tồn văn hóa địa phương nói riêng, văn hóa dân tộc nói chung...

+ Lễ hội truyền thống góp phần phát triển du lịch ở địa phương. Bởi lẽ, ngoài những nghi lễ trang trọng, mỗi lễ hội truyền thống còn gắn liền với những hoạt động vui chơi, giải trí sôi động. Thông thường, sau phần “lễ” trang trọng, những trò chơi dân gian như ném còn, đu quay,... luôn hấp dẫn, thu hút đông đảo người tham gia. Hơn nữa, trong mỗi dịp lễ hội truyền thống, người dân địa phương có thể quảng bá về ẩm thực, trang phục truyền thống,... khiến du khách trong và ngoài nước vô cùng thích thú. Đây là một cách để quảng bá và phát triển du lịch địa phương...

+ Mở rộng, liên hệ

+) Ý kiến trái chiều: Nhiều người cho rằng thời đại 4.0, để phát triển kinh tế, cần tập trung lao động sản xuất, nên hạn chế tổ chức những lễ hội truyền thống. --> Đây là một quan niệm không đúng.

+) Liên hệ, rút ra bài học: Yêu, trân trọng lễ hội truyền thống của quê hương; tích cực tham gia vào công tác chuẩn bị, tổ chức lễ hội ở địa phương: sẵn sàng tham gia vào đội rước kiệu, đội hậu cần,...; quảng bá hình ảnh của lễ hội truyền thống đến bạn bè trong và ngoài nước...

* Kết bài: Khẳng định vấn đề.