Đề thi học kì 2 Văn 9 - Đề số 6

Đề thi

I. ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

NGÀY VUI THỐNG NHẤT

Trường Nguyễn

(Nguồn: https://thhoabinhdh.quangtri.edu.vn/tin-tuc-su-kien)

Thực hiên các yêu cầu:

Câu 1: Xác định thể thơ của bài thơ trên.

Câu 2: Trong bài thơ, tác giả đã nhắc đến sự kiện lịch sử trọng đại nào của Đất nước?

Câu 3: Hai dòng thơ: Ôm nhau, mắt rướm dòng/Cười vui, mừng giải phóng! thể hiện điều gì?

Câu 4: Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa được sử dụng trong hai dòng thơ sau:

Biển sóng vui, gió lặng
Bầu trời xanh bao la

Câu 5: Em cảm nhận như thế nào về tình cảm của tác giả được thể hiện trong bài thơ?

II. VIẾT (6.0 điểm)

Câu 1: Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích cảm xúc của nhân vật trữ tình trong đoạn thơ sau:

Không có gì vui hơn

Bằng ngày vui Toàn thắng

Biển sóng vui, gió lặng

Bầu trời xanh bao la

Nam Bắc về một nhà

Đất nước liền một dải!

Bao nhiêu năm khổ ải

Bao nhiêu năm đau thương

Cả nước là chiến trường

Vì Miền Nam ruột thịt!

Câu 2: Từ cảm xúc hào hùng và niềm vui thống nhất trong bài thơ “Ngày vui Thống nhất” của Trường Nguyễn, hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ của em về vấn đề: Tuổi trẻ cần làm gì để thể hiện tình yêu quê hương, đất nước.

Đáp án

Phần I. ĐỌC HIỂU 

Câu 1

Phương pháp giải:

Đếm số chữ mỗi dòng thơ; nếu mỗi dòng 5 chữ => thể thơ năm chữ (ngũ ngôn).

Lời giải chi tiết:

Bài thơ được viết theo thể thơ: Năm chữ (ngũ ngôn)

Câu 2

Phương pháp giải:

Tìm chi tiết thời gian, hình ảnh đặc trưng trong bài (ngày tháng, xe tăng, Dinh Độc Lập…).

Các chi tiết “ngày ba mươi tháng tư”, “cắm lên Dinh Độc Lập” là dấu hiệu rõ

Lời giải chi tiết:

Sự kiện trọng đại của đất nước được nhắc đến trong bài thơ: Ngày giải phóng miền Nam, Thống nhất Đất nước (30/4/1975).

Câu 3

Phương pháp giải:

Phân tích từ ngữ cảm xúc (“ôm nhau”, “rướm dòng”, “cười vui”).

Lời giải chi tiết:

Hai dòng thơ: Ôm nhau, mắt rướm dòng/Cười vui, mừng giải phóng!  Thể hiện niềm vui, niềm xúc động vỡ òa trong ngày Đất nước thống nhất.

Câu 4

Phương pháp giải:

Tìm hình ảnh thiên nhiên mang đặc điểm con người, nêu tác dụng.

Nhận diện biện pháp nhân hoá: “Biển vui” là cảm xúc của con người được gán cho thiên nhiên

Lời giải chi tiết:

- Biện pháp tu từ nhân hóa: “Biển sóng vui”.

- Tác dụng:

+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt;

+ Thể hiện sự đồng điệu giữa thiên nhiên và con người trong thời khắc lịch sử trọng đại của Đất nước. Qua đó làm nổi bật không khí hân hoan, rạo rực; niềm vui chiến thắng trong ngày Hội của non sông…

Câu 5

Phương pháp giải:

Khái quát cảm xúc xuyên suốt bài thơ (qua từ ngữ, giọng điệu).

Toàn bài tràn ngập từ ngữ vui tươi, hào hùng => thể hiện rõ tình cảm yêu nước và tự hào dân tộc.

Lời giải chi tiết:

Tình cảm của tác giả thể hiện qua bài thơ này: Tình yêu quê hương đất nước tha thiết, niềm tự hào dân tộc sâu sắc, thái độ trân trọng những thành quả của cha ông trong công cuộc bảo vệ đất nước,…

PHẦN VIẾT

Câu 1

Phương pháp giải:

- Đảm bảo về dung lượng đoạn văn (khoảng 200 chữ); đảm bảo cấu trúc.

- Xác định đúng yêu cầu của kiểu bài và vấn đề cần nghị luận: cảm xúc của nhân vật trữ tình thể hiện trong đoạn thơ.

- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận;

- Trình bày rõ quan điểm, lập luận chặt chẽ và thuyết phục, lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu;

- Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu, có sáng tạo trong diễn đạt. 

- Đề xuất hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận

Lời giải chi tiết:

- Giới thiệu bài thơ và đoạn thơ. Nêu khái quát cảm xúc chủ đạo của nhân vật trữ tình trong đoạn thơ (vui sướng, xúc động, tự hào).

- Phân tích cảm xúc của nhân vật trữ tình:

+ Vui, xúc động vỡ òa trước chiến thắng vĩ đại của dân tộc, Cảm xúc hân hoan, rạo rực lan tỏa khắp nơi: "Không có gì vui hơn / Bằng ngày vui Toàn Thắng. Thiên nhiên cũng hòa chung niềm vui với con người trong thời khắc trọng đại của lịch sử dân tộc Biển sóng vui, gió lặng/Bầu trời xanh bao la.

+ Hạnh phúc trào dâng khi non sông thu về một mối, Nam – Bắc sum họp một nhà: “Nam Bắc về một nhà”, “Đất nước liền một dải”. Sự thống nhất, đoàn tụ sau bao năm bị chia cắt là niềm vui, niềm hạnh phúc vô bờ bến.

+ Lòng biết ơn và trân trọng quá khứ: Dù bài thơ nói nhiều về hiện tại – ngày vui thống nhất – nhưng vẫn thể hiện sự ghi nhớ: “Bao nhiêu năm khổ ải / Bao nhiêu năm đau thương” => Nhân vật trữ tình nhìn lại quá khứ với lòng biết ơn sâu sắc trước những hy sinh của cha anh, của cả dân tộc. Cả nước là chiến trường/Vì Miền Nam ruột thịt!" -> Khắc sâu sự hy sinh, gian khổ của cả dân tộc vì sự nghiệp giải phóng miền Nam. Tự hào dân tộc, tự hào về chiến thắng vĩ đại, về lòng yêu nước và ý chí quật cường quật khởi của nhân dân ta.

- Đánh giá những đặc sắc về nghệ thuật: Thể thơ, giọng điệu, hình ảnh thơ, ngôn từ … làm nổi bật cảm xúc của nhân vật trữ tình và cũng là cảm xúc của con người Việt Nam trong giờ phút thiêng liêng của lịch sử dân tộc.

Câu 2

Phương pháp giải:

- Xác định đúng yêu cầu của kiểu bài và vấn đề nghị luận.

- Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu:

+ Triển khai được các luận điểm để làm rõ quan điểm cá nhân.

+ Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận.

+ Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu, phù hợp, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng.

- Đảm bảo các yêu cầu về chính tả, ngữ pháp, trình bày văn bản, liên kết, mạch lạc...s

Lời giải chi tiết:

I. Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu sự cần thiết phải bàn luận vấn đề.

II. Thân bài:

1. Giải thích:

Tình yêu quê hương đất nước là tình cảm gắn bó sâu sắc, chân thành đối với những sự vật và con người nơi ta sinh ra và lớn lên, là hành động không ngừng nỗ lực vì sự phát triển của đất nước; là trách nhiệm đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Thế hệ trẻ là lực lượng sung sức nhất, giàu nhiệt huyết, sáng tạo và có khả năng cống hiến to lớn … thế hệ trẻ là chủ nhân, là tương lai của đất nước.

 => Tuổi trẻ cần phải thể hiện tình cảm của mình với quê hương đất nước.

2. Bàn luận: Vì sao tuổi trẻ cần thể hiện tình yêu quê hương đất nước?

Thế hệ trẻ là người kế thừa và phát huy những thành quả mà cha ông để lại, đồng thời gánh vác sứ mệnh xây dựng tương lai đất nước. Thế hệ trẻ hôm nay sẽ quyết định diện mạo đất nước mai sau. Nếu không có tình yêu quê hương, lòng yêu nước, tuổi trẻ sẽ mất phương hướng, đánh mất trách nhiệm lịch sử của mình.

Tình yêu quê hương đất nước là động lực để rèn luyện, để cống hiến. Khi có tình yêu quê hương, đất nước, người trẻ sẽ tự giác học tập, sáng tạo, phấn đấu vươn lên để đóng góp cho cộng đồng và xã hội. Tình yêu đó cũng giúp họ vững vàng hơn trước những khó khăn, thử thách của cuộc sống.

Trong thời đại hội nhập, nếu không có ý thức sâu sắc về quê hương, bản sắc dân tộc, tuổi trẻ dễ bị cuốn theo những giá trị lai căng, thực dụng. Tình yêu quê hương, đất nước chính là “kim chỉ nam” để người trẻ hội nhập mà không hòa tan, giữ gìn bản sắc và bản lĩnh Việt Nam. Những hành động hôm nay sẽ định hình đất nước ngày mai.

3. Tuổi trẻ cần làm gì để thể hiện tình yêu quê hương, đất nước

 Thế hệ trẻ cần học tập tốt; tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất đạo đức; sống có trách nhiệm, có niềm tin, có lý tưởng; sẵn sàng cống hiến cho quê hương, đất nước.

 Các thế hệ cha anh đã đổ biết bao xương máu để bảo vệ nền độc lập, tự do. Tuổi trẻ hôm nay cần biết ơn, tiếp nối truyền thống ấy bằng những hành động cụ thể, thiết thực để xứng đáng với sự hy sinh to lớn ấy.

 Giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc, không quay lưng với cội nguồn, luôn gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, trân trọng quá khứ.

 Tham gia hoạt động xã hội, bảo vệ môi trường, sống trách nhiệm với cộng đồng. Tích cực tham gia các hoạt động tình nguyện, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn… góp phần xây dựng xã hội văn minh, nhân ái.

 Chủ động tiếp nhận tri thức mới, sáng tạo, đổi mới tư duy để phát triển đất nước. Phát huy vai trò tiên phong trong công cuộc chuyển đổi số, hội nhập quốc tế…

…

 =>Tình yêu quê hương, đất nước không chỉ là những lời nói sáo rỗng mà phải được thể hiện bằng những hành động thiết thực trong học tập, lao động và cuộc sống thường ngày.

4.  Mở rộng vấn đề:

- Ý kiến trái chiều, phản biện.

- Liên hệ: Tình yêu quê hương đất nước có vai trò quan trọng thế nhưng trong xã hội hiện nay, vẫn còn một bộ phận không nhỏ thanh niên:  Sống thờ ơ, vô cảm với vận mệnh dân tộc, chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân; Chạy theo lối sống thực dụng, lệch chuẩn, sính ngoại, coi thường các giá trị truyền thống dân tộc;  Thiếu ý thức học tập, lao động, không rèn luyện bản thân, dễ buông xuôi trước khó khăn… -> cần phê phán.

- Liên hệ bản thân

III. Kết bài:  Khẳng định tầm quan trọng của việc nhận thức đúng và giải quyết hiệu quả vấn đề nêu ra.