Đề thi giữa kì 2 Văn 9 - Đề số 7

Đề thi

PHẦN ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

Tổ quốc ở Trường Sa

Tưởng nhớ những người con đã hy sinh vì biển đảo của Tổ quốc

Các anh đứng như tượng đài quyết tử

Thêm một lần Tổ quốc được sinh ra

Dòng máu Việt chảy trong hồn người Việt

Đang bồn chồn thao thức với Trường Sa.

Khi hy sinh ở đảo đá Gạc Ma

Anh đã lấy ngực mình làm lá chắn

Để một lần Tổ quốc được sinh ra

Máu các anh thấm vào lòng biển thẳm.

Cờ Tổ quốc phất lên trong mưa đạn

Phút cuối cùng đảo đá hóa biên cương

Anh đã lấy thân mình làm cột mốc

Chặn quân thù trên biển đảo quê hương.

Anh đã hóa cánh chim muôn dặm sóng

Hướng về nơi đất mẹ vẫn mong chờ...

(Trích Gần lắm Trường Sa, Nguyễn Việt Chiến, NXB Văn học, 2013, tr. 26, 27)

Câu 1 (0.5 điểm). Đoạn thơ được viết theo thể thơ nào?

Câu 2 (0.5 điểm). Người lính hải quân hi sinh được khắc họa qua những hình ảnh nào?

Câu 3 (1,0 điểm). Hình ảnh thơ một lần Tổ quốc được sinh ra được tác giả nhắc lại hai lần trong đoạn thơ có ý nghĩa gì?

Câu 4 (1,0 điểm). Anh (chị) hiểu như thế nào về hình ảnh “Anh đã lấy thân mình làm cột mốc / Chặn quân thù trên biển đảo quê hương” trong đoạn thơ?

Câu 5 (1,0 điểm). Hãy nêu thông điệp ý nghĩa nhất đối với anh (chị) sau khi đọc đoạn thơ.

II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm). Viết một đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích hình ảnh người lính hải quân trong đoạn thơ sau:

Khi hy sinh ở đảo đá Gạc Ma

Anh đã lấy ngực mình làm lá chắn

Để một lần Tổ quốc được sinh ra

Máu các anh thấm vào lòng biển thẳm.

Cờ Tổ quốc phất lên trong mưa đạn

Phút cuối cùng đảo đá hóa biên cương

Anh đã lấy thân mình làm cột mốc

Chặn quân thù trên biển đảo quê hương.

 Câu 2 (4,0 điểm). Tết Nguyên Đán là Tết cổ truyền lớn nhất, mang đậm nét bản sắc dân tộc Việt Nam. Tuy nhiên, hiện nay, một số bạn trẻ không còn coi trọng những giá trị văn hóa của ngày Tết cổ truyền ấy. Anh (chị) hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 500 chữ) trình bày suy nghĩ về Tết Nguyên Đán trong đời sống con người Việt Nam hiện nay.

Đáp án

PHẦN ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)

Câu 1.

Phương pháp:

Quan sát số chữ, số câu của bài thơ

Chú ý cách gieo vần, ngắt nhịp

Dựa vào đặc trưng các thể loại thơ quen thuộc

Lời giải chi tiết:

Đoạn thơ được viết theo thể thơ tám chữ.

Câu 2.

Phương pháp:

Đọc kĩ bài thơ và xác định hình ảnh khắc hoạ người lính ngã xuống

Lời giải chi tiết:

Người lính ngã xuống được khắc họa qua những hình ảnh:

- lấy ngực làm lá chắn

- máu thấm vào lòng đất

- lấy thân làm cột mốc

- hóa cánh chim theo sóng về với đất mẹ

Câu 3.

Phương pháp:

Vận dụng kiến thức về các biện pháp tu từ

Việc lặp lại hình ảnh thơ “một lần Tổ quốc được sinh ra” là dấu hiệu của biện pháp điệp ngữ

Lời giải chi tiết:

Hình ảnh thơ “một lần Tổ quốc được sinh ra” được lặp lại hai lần (biện pháp tu từ điệp ngữ) có tác dụng:

+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho đoạn thơ.

+ Nhấn mạnh vẻ đẹp và ý nghĩa của sự hi sinh anh dũng của người lính nơi đảo Trường Sa.

+ Thể hiện tình cảm ngợi ca, trân trọng, biết ơn,… của tác giả.

Câu 4.

Phương pháp:

Dựa vào ngữ cảnh, nội dung bài thơ để trả lời

Lời giải chi tiết:

Hình ảnh thể hiện sự hi sinh anh dũng của người lính hải quân, coi thân mình là ranh giới thiêng liêng của Tổ quốc; qua đó làm nổi bật tinh thần quyết tử, ý chí bảo vệ chủ quyền biển đảo và lòng yêu nước sâu sắc.

Câu 5.

Phương pháp:

Từ nội dung rút ra thông điệp phù hợp

Lời giải chi tiết:

Thông điệp:

- Hãy trân trọng, biết ơn những người anh hùng đã và đang cống hiến tuổi xuân, hi sinh thân mình vì Tổ quốc.

- Biển đảo của Tổ quốc là nơi thiêng liêng, hãy luôn có ý thức gìn giữ và bảo vệ.

- Hãy rèn luyện, tu dưỡng bản thân để góp sức mình bảo vệ, xây dựng Tổ quốc.

PHẦN VIẾT (6.0 điểm)

Câu 1.

Phương pháp:

- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận: Vẻ đẹp của hình ảnh người lính trong đoạn thơ.

- Trình bày rõ quan điểm và hệ thống các ý

- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục; lí lẽ xác đáng; bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý lẽ và dẫn chứng.

Lời giải chi tiết:

- Hình ảnh người lính hi sinh anh dũng, bi tráng: Các anh luôn sẵn sàng chiến đấu hi sinh thân mình vì biển đảo thiêng liêng “lấy ngực mình làm lá chắn” và “lấy thân mình làm cột mốc”

- Người lính ngã xuống để mang lại sự bình yên cho biển đảo, cho Tổ quốc, làm nên đất nước muôn đời: “Thêm một lần Tổ quốc được sinh ra”, lá cờ Tổ quốc hiện ra trước mắt các anh thật thiêng liêng, cao đẹp: “Cờ Tổ quốc phất lên trong lửa đạn”.

- Rút ra thông điệp, hành động của bản thân: bồi đắp tình yêu Tổ quốc, ý thức bảo vệ biển đảo quê hương…

Câu 2.

Phương pháp:

- Xác định được các ý chính của bài viết.

- Sắp xếp được các ý hợp lí theo theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận.

Lời giải chi tiết:

1. Mở bài

Tết Nguyên Đán và việc giữ gìn nét đẹp truyền thống Tết cổ truyền dân tộc.

2. Thân bài

* Giải thích:

- Tết Nguyên Đán (hay còn gọi là Tết Cả, Tết Ta, Tết Âm lịch, …) là dịp lễ đầu năm quan trọng và có ý nghĩa nhất đối với người Á Đông sử dụng Âm lịch nói chung và người Việt nói riêng.

* Thực trạng: Nhiều người đặc biệt là giới trẻ không còn coi trọng những giá trị văn hóa của Tết cổ truyền (thờ ơ với các hoạt động sinh hoạt văn hóa truyền thống, bài xích các phong tục ngày Tết,...)

* Bày tỏ ý kiến/quan điểm về vấn đề nghị luận. Trình bày lí lẽ, bằng chứng để làm sáng tỏ cho ý kiến của bản thân về vấn đề nghị luận.

 Ý kiến: Cần trân trọng, gìn giữ  và phát huy giá trị Tết cổ truyền Nguyên Đán:

+ Đây là truyền thống văn hóa tốt đẹp, mang đậm bản sắc dân tộc Việt Nam (phong tục: cúng ông Công, ông Táo; gói bánh chưng; mâm ngũ quả; xông đất,…)

+ Là thời điểm đoàn viên, gắn kết tình cảm gia đình, cộng đồng (đón giao thừa, chúc tết đầu xuân,…)

+ Thể hiện lòng biết ơn với tổ tiên, nguồn cội (cúng tổ tiên, lễ hội,…)

…

* Mở rộng, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác để có cái nhìn toàn diện/nêu ý kiến trái chiều về vấn đề để phản bác.

* Đề xuất giải pháp:

- Cần phải tích cực tuyên truyền để mọi người hiểu đúng, đầy đủ về ý nghĩa của ngày Tết cổ truyền và sự cần thiết phải giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc…

- Tổ chức các hoạt động ngoại khóa, tái hiện lại các hoạt động sinh hoạt văn hóa, trò chơi dân gian,...

- Những ngưởi trẻ có ý thức làm mới Tết cổ truyền, để ngày Tết mang nét hiện đại nhưng vẫn giữ trọn vẹn giá trị truyền thống.

3. Kết bài

Khẳng định tầm quan trọng của việc nhận thức đúng và tìm kiếm giải pháp khả thi cho vấn đề giữ gìn nét bản sắc văn hóa dân tộc của Tết Nguyên Đán.