Đề thi giữa kì 2 Văn 9 - Đề số 10

Đề thi

PHẦN ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

ĐẤT NƯỚC TÔI

(Lê Gia Hoài, Tình ca trên bục giảng, NXB Hội nhà văn, 2018)

Chú thích: Tác giả Lê Gia Hoài tên thật là Lương Cầm Hoá, sinh năm 1977, quê xã Vĩnh Thịnh, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Hiện đang công tác tại Trường THCS Vĩnh Thịnh, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Thơ của anh nhẹ nhàng, sâu lắng, mang âm hưởng trữ tình, lãng mạn. Một số tập thơ của anh Tình ca trên bục giảng (NXB Hội nhà văn, 2018),  Muôn dặm hồn quê (NXB Hội nhà văn, 2017),  Bên bến sông quê (NXB Hội nhà văn, 2017)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1 (0.5 điểm) Xác định thể thơ của văn bản trên.

Câu 2 (0.5 điểm ) Trong khổ thơ (4) của văn bản trên, vẻ đẹp của đất nước được khắc họa qua những hình ảnh nào?

Câu 3 (1.0 điểm) Em hiểu như thế nào về nội dung ý nghĩa câu thơ:

“Đất nước tôi là xương máu cha anh
Đã đổ xuống ngăn quân thù xâm lược”

Câu 4 (1.0 điểm) Việc lặp lại cụm từ “Đất nước tôi” trong văn bản có tác dụng gì?

Câu 5 (1.0 điểm) Từ nội dung bài thơ, em rút ra được thông điệp gì?

PHẦN II: VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1 (2.0 điểm).

Em hãy viết một đoạn văn (khoảng một trang giấy thi) ghi lại cảm nghĩ của em về hai khổ thơ sau trong bài thơ Đất nước tôi của Lê Gia Hoài: 

Đất nước tôi là xương máu cha anh
Đã đổ xuống ngăn quân thù xâm lược
Những gian lao bốn ngàn năm phía trước
Đã tạc nên hình tổ quốc hôm nay.

Đất nước tôi trong vóc dáng cờ bay
Là núi sông hiền hoà như dải lụa
Là mênh mang bao cánh đồng ngô lúa
Thắm xanh màu nhân ái và bao dung.

Câu 2 (4.0 điểm).

Trong bài thơ Đất nước tôi (Lê Gia Hoài), tác giả đã bày tỏ tình yêu sâu sắc và niềm tự hào mãnh liệt đối với quê hương, đất nước.

Em hãy viết một bài văn trình bày suy nghĩ: mỗi học sinh cần làm gì để thể hiện trách nhiệm đối với đất nước?

Đáp án

PHẦN ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)

Câu 1.

Phương pháp:

Quan sát số tiếng trong một dòng, xác định vần chân

Lời giải chi tiết:

Thể thơ: 8 chữ

Câu 2.

Phương pháp:

Đọc kĩ khổ 2 và xác định những hình ảnh khắc hoạ vẻ đẹp của đất nước

Lời giải chi tiết:

- Những hình ảnh khắc họa vẻ đẹp của đất nước trong khổ thơ thứ hai: 

+ “vóc dáng cờ bay”

+ “núi sông hiền hòa”

+ “cánh đồng ngô lúa”

+ “nhân ái và bao dung”

Câu 3.

Phương pháp:

Dựa vào ngữ cảnh, xác định ý nghĩa của hình ảnh

Lời giải chi tiết:

- Hai câu thơ "Đất nước tôi là xương máu cha anh / Đã đổ xuống ngăn quân thù xâm lược" khẳng định rằng nền độc lập hôm nay được đánh đổi bằng bao mất mát, hi sinh của các thế hệ cha anh.

- Thể hiện lòng biết ơn, tự hào của tác giả đối với các thế hệ cha anh đã hi sinh vì đất nước

Câu 4.

Phương pháp:

Vận dụng kiến thức về biện pháp điệp ngữ

Lời giải chi tiết:

Tác dụng của việc lặp lại cụm từ “Đất nước tôi”:

+ Tạo nhịp điệu tha thiết, sâu lắng cho bài thơ.

+ Nhấn mạnh tình yêu sâu đậm, niềm tự hào mãnh liệt của tác giả đối với quê hương, đất nước.

+ Thể hiện tình yêu quê hương đất nước của tác giả; khơi gợi niềm tự hào dân tộc trong lòng người đọc.

Câu 5.

Phương pháp:

Từ nội dung rút ra thông điệp phù hợp

Lời giải chi tiết:

Thông điệp:

- Mỗi người cần trân trọng và biết ơn công lao của các thế hệ cha anh đã hi sinh để bảo vệ đất nước.

- Yêu quê hương, đất nước, tự hào về truyền thống anh hùng và văn hiến của dân tộc

- Có trách nhiệm gìn giữ, xây dựng và phát triển Tổ quốc ngày càng tốt đẹp hơn.

PHẦN VIẾT (6.0 điểm)

Câu 1.

Phương pháp:

Đọc kĩ nội dung 2 khổ thơ

Xác định giá trị nội dung, nghệ thuật

Vận dụng thao tác lập luận phân tích

Lời giải chi tiết:

* Giới thiệu được bài thơ (nhan đề, tác giả); nêu ấn tượng chung về đoạn thơ

*  Nêu được cảm nghĩ về một số nét nổi bật trong nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ:

- Nội dung:

+ Khổ thơ đầu gợi nhắc về những hy sinh cao cả của lớp lớp cha anh trong công cuộc bảo vệ Tổ quốc. Hình ảnh “Đất nước tôi là xương máu cha anh” khẳng định rằng mỗi tấc đất hôm nay đều được đổi bằng biết bao mất mát, đau thương. Những năm tháng “gian lao bốn ngàn năm phía trước” chính là hành trình dựng nước và giữ nước đầy gian khổ, nhưng cũng đầy kiêu hãnh. Chính nhờ những hy sinh ấy mà “hình tổ quốc hôm nay” mới được tạc nên, vững bền trước thời gian. Lời thơ không chỉ tri ân những người đi trước mà còn khơi dậy lòng tự hào, trách nhiệm gìn giữ hòa bình trong thế hệ sau.

+ Khổ thơ thứ hai mở ra một bức tranh đất nước hiền hòa, tươi đẹp. Đất nước không chỉ là lịch sử oai hùng, mà còn là “vóc dáng cờ bay” kiêu hãnh, là “núi sông hiền hòa như dải lụa” mềm mại, dịu dàng. Câu thơ gợi lên vẻ đẹp thanh bình, yên ả của quê hương sau những giông bão chiến tranh. Không chỉ thiên nhiên trù phú với “mênh mang bao cánh đồng ngô lúa”, đất nước còn thấm đượm “màu nhân ái và bao dung”, thể hiện truyền thống yêu thương, đùm bọc của dân tộc Việt Nam.

- Nghệ thuật:

+ Hình ảnh thơ giản dị, mộc mạc nhưng giàu sức gợi.

+ Thể thơ 8 chữ với vần, nhịp linh hoạt giúp nhà thơ dễ dàng bộc lộ cảm xúc chạm đến trái tim độc giả.

+ Biện pháp tu từ điệp ngữ

* Khái quát được cảm nghĩ về bài thơ

Câu 2.

Phương pháp:

Xác định vấn đê cần bàn luận

Liên hệ thực tế

Vận dụng thao tác lập luận chứng minh

Lời giải chi tiết:

Gợi ý trách nhiệm của học sinh:

- Không ngừng học tập, trau dồi tri thức; rèn luyện phẩm chất và kĩ năng

- Giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

- Sống có lý tưởng, có trách nhiệm, sẵn sàng cống hiến sức mình cho đất nước

- Biết ơn với sự hi sinh của thế hệ cha anh đi trước

- Phê phán những việc làm đi ngược lại với lợi ích của đất nước

…