Đề thi học kì 2 Văn 12 Chân trời sáng tạo - Đề số 8

Đề thi

I. ĐỌC HIỂU

              Đọc đoạn trích sau:

Xung đột tại Trung Đông: Đại sứ quán Việt Nam tại Israel kích hoạt cơ chế bảo hộ công dân 24/7.

Ngày 2-3, Đại biện Đại sứ quán Việt Nam tại Israel Nghiêm Xuân Hải Đăng cho biết ngay từ khi xung đột Trung Đông bùng phát, Israel đã kích hoạt toàn bộ cơ chế phòng thủ và quản trị mặt trận nội địa ở cấp cao nhất; Chính phủ Israel ban bố tình trạng khẩn cấp trên phạm vi toàn quốc và áp dụng chế độ “hoạt động thiết yếu”.

            Theo đó, toàn bộ hệ thống giáo dục trực tiếp được đóng cửa; các hoạt động tụ tập đông người bị cấm hoặc hạn chế nghiêm ngặt; các cơ sở làm việc không thiết yếu tạm dừng hoạt động hoặc chuyển sang làm việc từ xa. Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), thông qua Bộ Tư lệnh Mặt trận Nội địa, duy trì hướng dẫn bắt buộc người dân phải vào hầm trú ẩn và phòng an toàn đạt chuẩn ngay khi còi báo động vang lên và chỉ rời khỏi khi có thông báo “an toàn”.

 Đại biện Nghiêm Xuân Hải Đăng nhấn mạnh dù đời sống sinh hoạt của người dân bị ảnh hưởng rõ rệt do các đợt báo động và hạn chế đi lại, song không xảy ra tình trạng mất điện, nước, mạng internet cũng như không có hiện tượng khan hiếm lương thực, thực phẩm; các cửa hàng thiết yếu và chuỗi siêu thị vẫn duy trì hoạt động. Không phận Israel, trong đó có cả Sân bay quốc tế Ben Gurion, đã được tuyên bố đóng cửa; nhiều chuyến bay quốc tế bị tạm ngừng hoặc hủy.

Về tình hình an ninh, kể từ khi xung đột nổ ra, Iran đã triển khai nhiều đợt tấn công bằng tên lửa đạn đạo và thiết bị bay không người lái (UAV) đáp trả nhằm vào lãnh thổ Israel. Phía Israel ghi nhận hàng trăm quả tên lửa và UAV được phóng về phía nước này qua nhiều đợt, tập trung chủ yếu vào khu vực miền Trung. Đến nay, Israel ghi nhận 15 trường hợp tử vong và khoảng 500 người bị thương liên quan đến các cuộc tấn công, phần lớn do mảnh vỡ, sóng xung kích và tai nạn khi di chuyển khẩn cấp vào khu vực trú ẩn.

Liên quan đến cộng đồng người Việt Nam tại Israel, Đại biện Nghiêm Xuân Hải Đăng cho biết đến thời điểm hiện nay, Đại sứ quán chưa ghi nhận trường hợp công dân Việt Nam nào bị thương vong trong các đợt tấn công tên lửa gần đây. Israel đã bước vào “nhịp sống chiến tranh” nhưng vẫn duy trì được trật tự và khả năng vận hành các dịch vụ thiết yếu. Cộng đồng người Việt chịu tác động rõ rệt từ tình trạng báo động liên tục, đặc biệt là các đợt báo động ban đêm, cùng với việc hạn chế di chuyển và gián đoạn sinh hoạt.

Phần lớn bà con đang cư trú tại khu vực miền Bắc và miền Trung Israel; tâm lý chung là lo lắng song vẫn chấp hành nghiêm hướng dẫn, hạn chế di chuyển, luôn ở gần các khu vực được bảo vệ và thực hiện tránh, trú ngay khi có báo động.

Về công tác bảo hộ công dân, Đại biện Đại sứ quán Việt Nam tại Israel cho biết ngay từ thời điểm giao tranh xảy ra, Đại sứ quán đã xác định việc nắm bắt tình hình cộng đồng người Việt Nam tại Israel và công tác bảo hộ công dân là trọng tâm, đồng thời bảo đảm an toàn cho toàn bộ cán bộ, nhân viên cơ quan đại diện và thân nhân.

Cụ thể, Đại sứ quán đã kích hoạt cơ chế ứng phó khẩn cấp, duy trì trực 24/7; cập nhật tình hình theo giờ và thường xuyên gửi khuyến cáo an toàn tới cộng đồng qua các kênh chính thức. Công tác rà soát, lập danh sách công dân theo khu vực cư trú được triển khai liên tục; bà con được đề nghị duy trì liên lạc chặt chẽ với Đại sứ quán và chủ động thông báo khi thay đổi nơi ở hoặc phát sinh tình huống khẩn cấp. Đại sứ quán đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu tuân thủ tuyệt đối hướng dẫn của cơ quan chức năng Israel, ở gần không gian bảo vệ đạt chuẩn, chuẩn bị nhu yếu phẩm thiết yếu và hạn chế tối đa việc di chuyển không cần thiết.

Bên cạnh đó, Đại sứ quán duy trì liên hệ thường xuyên, chặt chẽ với các hội, nhóm cộng đồng người Việt tại Israel; chủ động cập nhật, cung cấp thông tin kịp thời để bà con yên tâm công tác và làm việc. Cơ quan đại diện cũng tổ chức các cuộc họp đánh giá tình hình xung đột, xây dựng và cập nhật các kịch bản triển khai công tác bảo hộ công dân tương ứng với từng cấp độ diễn biến có thể xảy ra.

            (Báo Quân đội, Thứ hai, 02/03/2026 - 22:30, https://www.qdnd.vn/quoc-te/tin-tuc/xung-dot-tai-trung-dong-dai-su-quan-viet-nam-tai-israel-kich-hoat-co-che-bao-ho-cong-dan-24-7-1028390)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1. Chỉ ra dấu hiệu để nhận biết phần sapo của văn bản.

Câu 2. Theo tác giả, cơ quan nào của Việt Nam đã kích hoạt cơ chế bảo hộ công dân 24/7 tại Israel?

Câu 3. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê trong câu văn: Theo đó, toàn bộ hệ thống giáo dục trực tiếp được đóng cửa; các hoạt động tụ tập đông người bị cấm hoặc hạn chế nghiêm ngặt; các cơ sở làm việc không thiết yếu tạm dừng hoạt động hoặc chuyển sang làm việc từ xa.

Câu 4. Nhận xét thái độ, tình cảm của tác giả thể hiện trong văn bản.

Câu 5. Từ nội dung thông tin đề cập trong văn bản, anh/chị  có suy nghĩ gì về giá trị của hoà bình trong cuộc sống ngày hôm nay?

II. VIẾT

Câu 1

            Trước một thế giới không ngừng biến động và đổi thay từng ngày, tuổi trẻ sẽ chọn đứng ngoài cuộc hay dấn thân để kiến tạo tương lai?

            Từ ý kiến trên, anh/chị hãy viết một đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về lối sống có trách nhiệm của tuổi trẻ trong thời đại mới.

Câu 2

Anh/Chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích vẻ đẹp của hình tượng người lính Trường Sơn trong bài thơ:

 NHỮNG NGƯỜI TÓC ĐÃ TRẮNG

Anh chửa dừng chân, dầu trắng tóc
Vẫn không trang sách đợi hiên nhàn
Anh vẫn đêm đêm đường pháo sáng
Hiểm nghèo từng bước vượt gian nan.

Những dốc, lại khe, và những dốc
Đường mòn võng mắc mấu cây thừa
Lại ăn cơm vắt và rau dại
Hốc núi nhom tra nước ống bơ.

Giữa lá rừng xanh càng trắng tóc
Khúc hành quân từ bước hoa niên
Chen lẫn tiếng cười khinh nỗi nhọc
Bước trên sấm đất dậy bom rền
Bóng anh trắng vách Trường Sơn dựng
Nhấp nhô hết xuống lại trườn lên.

                        1968

(Trích Mây đầu ô, Quang Dũng^[1], NXB Tác phẩm mới, Hà Nội, 1986)

 [1] Quang Dũng (1921-1988) quê ở huyện Đan Phượng, Hà Tây (nay thuộc Hà Nội), là một nghệ sĩ đa tài, một nhà thơ với hồn thơ phóng khoáng, hồn hậu, lãng mạn và tài hoa – đặc biệt khi viết về người lính. Bài thơ Những người tóc đã trắng được sáng tác năm 1968, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ ác liệt, in trong tập Mây đầu ô (1986).

----------------------HẾT-------------------

Đáp án

I. ĐỌC HIỂU

Câu 1:

Phương pháp:

- Vận dụng kiến thức về các yếu tố hình thức trong văn bản thông tin

- Quan sát hình thức văn bản để xác định sa-pô

Cách giải:

Dấu hiệu để nhận biết phần sapo: phần Sapo là đoạn văn ngắn in đậm ngay sau nhan đề, dung lượng ngắn, có nhiệm vụ tóm tắt nội dung chính của văn bản, giúp người đọc nhanh chóng nắm được thông tin trọng tâm.

Câu 2:

Phương pháp:

- Đọc kĩ nội dung văn bản

- Xác định từ khóa “kích hoạt cơ chế bảo hộ công dân 24/7”, tìm câu văn chứa thông tin đó.

Cách giải:

Theo tác giả, cơ quan kích hoạt cơ chế bảo hộ công dân 24/7 là Đại sứ quán Việt Nam tại Israel.

Câu 3:

Phương pháp:

- Nhận diện biện pháp tu từ liệt kê

- Phân tích tác dụng

Cách giải:

* Biện pháp tu từ liệt kê:

- “toàn bộ hệ thống giáo dục trực tiếp được đóng cửa”

- “các hoạt động tụ tập đông người bị cấm hoặc hạn chế nghiêm ngặt”

- “các cơ sở làm việc không thiết yếu tạm dừng hoạt động hoặc chuyển sang làm việc từ xa”.

* Tác dụng:

- Tăng tính chính xác, đầy đủ và khách quan – phù hợp đặc trưng văn bản thông tin.

- Làm rõ những biện pháp cụ thể, toàn diện mà Israel đã triển khai, đồng thời tác giả thể hiện thái độ khách quan, nghiêm túc trước tình hình khẩn cấp tại Israel. Người viết không bộc lộ cảm xúc cá nhân mà nhấn mạnh mức độ nghiêm trọng và khẩn cấp của sự việc, phù hợp với đặc trưng của văn bản thông tin báo chí. Giúp người đọc dễ hình dung quy mô ảnh hưởng đến đời sống xã hội.

Câu 4:

Phương pháp:

- Đọc kỹ văn bản, chú ý cách lựa chọn thông tin, từ ngữ, cách đặt nhan đề, cách dẫn lời nhân vật.

Phân biệt: văn bản thông tin yêu cầu khách quan, nhưng vẫn có thể bộc lộ thái độ qua cách nhấn mạnh, qua lời dẫn, qua lựa chọn chi tiết.

Cách giải:

- Thái độ, tình cảm của tác giả:

+ Khách quan, nghiêm túc khi phản ánh tình hình xung đột, đồng thời bày tỏ sự quan tâm, lo lắng và tinh thần trách nhiệm đối với sự an toàn của cộng đồng người Việt Nam tại Israel.

+ Nhận xét: Thể hiện sự trân trọng đối với công tác bảo hộ công dân của Đại sứ quán Việt Nam tại Israel.

Câu 5:

Phương pháp:

- Nội dung thông tin đề cập trong văn bản: Đại sứ quán Việt Nam tại Israel kích hoạt cơ chế bảo hộ công dân 24/7 trong bối cảnh xung đột thể hiện trách nhiệm cao của nhà nước ta, đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm cá nhân.

- Suy nghĩ về giá trị của hòa bình:

+ Hòa bình là thành quả thiêng liêng, mang lại cuộc sống yên ổn, hạnh phúc và cơ hội phát triển cho mỗi con người, phát triển đất nước...

+ Thế hệ hôm nay cần trân trọng, có trách nhiệm giữ gìn hòa bình bằng cách: sống tốt, cống hiến, đoàn kết, không để chiến tranh, khói lửa trở lại, để những hy sinh ấy không trở nên vô nghĩa.

Cách giải:

Đoạn văn tham khảo:

Từ thông tin Đại sứ quán Việt Nam tại Israel phải kích hoạt cơ chế bảo hộ công dân 24/7 trong bối cảnh xung đột, tôi càng thấm thía giá trị thiêng liêng của hòa bình. Hòa bình không phải điều hiển nhiên mà là thành quả quý giá, mang lại cuộc sống yên ổn, cơ hội học tập, lao động và phát triển cho mỗi người cũng như cho cả đất nước. Khi chiến tranh nổ ra, ngay cả những dịch vụ thiết yếu cũng bị đảo lộn, sinh mạng bị đe dọa, và những người con xa xứ phải nhờ đến sự bảo hộ của quốc gia. Chính vì thế, thế hệ hôm nay cần trân trọng và có trách nhiệm giữ gìn hòa bình bằng những hành động cụ thể: sống tốt, học tập nghiêm túc, lao động sáng tạo, đoàn kết xây dựng đất nước vững mạnh, không để chiến tranh, khói lửa có cơ hội trở lại. Chỉ có như vậy, những hy sinh của cha anh mới không trở nên vô nghĩa.

II. VIẾT

Câu 1:

Phương pháp:

Gợi ý:

- Ý kiến trên khẳng định: trong một thế giới luôn vận động và thay đổi, tuổi trẻ cần lựa chọn lối sống tích cực, chủ động dấn thân, không ngừng nỗ lực và cống hiến để tạo nên giá trị cho bản thân và góp phần xây dựng tương lai của đất nước.

+  Sống có trách nhiệm giúp người trẻ hoàn thiện nhân cách, phát triển năng lực và bản lĩnh.

+ Góp phần tạo ra giá trị cho xã hội, thúc đẩy sự phát triển của đất nước.

+ Thể hiện tinh thần dấn thân, dám chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình, chủ động trước những thay đổi của thời đại.

=> Trách nhiệm không xa vời, bắt đầu từ thái độ nghiêm túc trong học tập, lao động, ứng xử.

- Dẫn chứng tiêu biểu.

- Phê phán: Một số bạn trẻ sống thờ ơ, sống dễ dãi, thiếu mục tiêu, ngại khó, thiếu tỉnh táo trước thông tin sai lệch, ngại dấn thân vì sợ thất bại. → Khi đó, tuổi trẻ sẽ bỏ lỡ cơ hội trưởng thành và phụ niềm tin xã hội.

- Bài học nhận thức và hành động:

+ Tuổi trẻ cần xác định lý tưởng sống đúng đắn, không ngừng học tập và rèn luyện.

+ Chủ động cống hiến, dám nghĩ – dám làm – dám chịu trách nhiệm để đóng góp cho cộng đồng, mang lại niềm tin cho thời đại mới.

Cách giải:

Đoạn văn tham khảo:

Trước thế giới không ngừng biến động, lối sống có trách nhiệm chính là sự lựa chọn đúng đắn nhất của tuổi trẻ hôm nay. Sống có trách nhiệm trước hết giúp người trẻ hoàn thiện nhân cách, phát triển năng lực và bản lĩnh; đồng thời góp phần tạo ra những giá trị thiết thực cho xã hội, thúc đẩy đất nước phát triển. Lối sống ấy thể hiện tinh thần dấn thân, dám chịu trách nhiệm trước lựa chọn của mình và chủ động thích nghi trước những thay đổi của thời đại. Trách nhiệm không phải điều gì xa vời, nó bắt đầu từ thái độ nghiêm túc trong học tập, sự tận tâm trong lao động và cách ứng xử văn minh trong cuộc sống hàng ngày. Những tấm gương thanh niên tình nguyện mùa dịch, những bạn trẻ khởi nghiệp thành công, những kỹ sư, bác sĩ trẻ cống hiến hết mình… đã minh chứng rõ nét cho tinh thần đó. Phê phán thay cho một bộ phận bạn trẻ sống thờ ơ, dễ dãi, thiếu mục tiêu, ngại khó, thậm chí thiếu tỉnh táo trước thông tin sai lệch, bởi lẽ đó là lối sống bỏ lỡ cơ hội trưởng thành và phụ niềm tin của xã hội. Tuổi trẻ hôm nay cần xác định lý tưởng sống đúng đắn, không ngừng học tập, rèn luyện, chủ động cống hiến với tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm để xứng đáng là những người kiến tạo tương lai.

Câu 2:

Phương pháp:

1. Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận.

2. Thân bài:

* Khái quát về tác giả, tác phẩm.

Hình tượng người lính là hình tượng trung tâm trong nền văn học kháng chiến. Trong bài thơ Những người tóc đã trắng, hình tượng người lính được khắc họa qua bút pháp tả thực, lãng mạn đậm chất hồn hậu, tài hoa của nhà thơ Quang Dũng.

* Phân tích, chứng minh vẻ đẹp hình tượng người lính Trường Sơn:

- Kiên cường, nghị lực vượt lên gian khổ (Khổ 1 và 2)

+ Xuất thân: Vốn là những học sinh, sinh viên, xếp bút vở theo tiếng gọi Tổ quốc “Vẫn không trang sách đợi hiên nhàn”.

+ Chặng đường hành quân gian lao được miêu tả chi tiết bằng bút pháp tả thực: Người lính tiếp tục hành quân, dù đã trắng tóc. Trắng tóc vì thời gian, vì những khắc nghiệt thiên nhiên, của cuộc sống gian khổ, thiếu thốn, nguy hiểm: con đường pháo sáng; Những dốc, lại khe, và những dốc; Lại ăn cơm vắt và rau dại/ Hốc núi nhom tra nước ống bơ. Càng khó khăn, gian khổ, càng tô đậm tinh thần, nghị lực vượt khó của người lính cụ Hồ, họ vẫn can trường, sẵn sàng “từng bước vượt gian nan” để tiến về phía trước.

- Lạc quan, yêu đời và kiêu dũng (Khổ 3)

+ Lạc quan, yêu đời: Vẻ khác lạ của người lính qua phép đối “Giữa lá rừng xanh càng trắng tóc”; Niềm tin, yêu đời bộc lộ qua khúc hành quân và tiếng cười vui “Khúc hành quân…khinh nỗi nhọc”.

+ Vẻ đẹp sử thi, kiêu dũng của người lính qua hình ảnh sấm đất dậy bom rền và bóng người nổi bật trên thiên nhiên hùng vĩ “Bóng anh trắng vách Trường Sơn dựng”. Con người gắn với thiên nhiên, nổi bật giữa thiên nhiên trong tư thế làm chủ và vươn tới “Nhấp nhô hết xuống lại trườn lên”.

* Đánh giá

- Nghệ thuật: Thể thơ bảy chữ, nhịp 4/3 mang âm hưởng của khúc quân hành. Ngôn ngữ, hình ảnh thơ giản dị, mộc mạc mà trong sáng, vừa đậm hơi thở cuộc sống vừa lãng mạn đầy cuốn hút.

- Hình ảnh người lính Trường Sơn được khắc họa ấn tượng, đậm nét, nổi bật ngoại hình và phẩm chất, khí phách hiên ngang. Qua đó bộc lộ tình cảm thương mến, cảm phục, tự hào của nhà thơ về những con người quyết tử cho tổ quốc quyết sinh.

3. Kết bài: Khái quát vấn đề nghị luận.

Cách giải:

Bài viết tham khảo:

Trong suốt những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, hình tượng người lính đã trở thành nguồn cảm hứng vô tận của thơ ca. Mỗi nhà thơ có một cách riêng để khắc họa chân dung những người con ưu tú của dân tộc. Nếu Chính Hữu ghi dấu với hình tượng người lính xuất thân từ nông dân trong “Đồng chí”, nếu Phạm Tiến Duật mang đến một thế hệ trẻ ngang tàng, tếu táo trên tuyến đường Trường Sơn, thì Quang Dũng, một nghệ sĩ đa tài với hồn thơ phóng khoáng, lãng mạn và tài hoa, lại góp thêm một vẻ đẹp đặc biệt qua bài thơ “Những người tóc đã trắng”.

Bài thơ được sáng tác năm 1968, giữa lúc cuộc chiến tranh chống Mỹ diễn ra ác liệt nhất, bài thơ đã khắc họa thành công vẻ đẹp kiên cường, lạc quan và đậm chất sử thi của người lính Trường Sơn, những người đã đến với chiến trường khi mái tóc chẳng còn xanh.

Trước hết, người lính trong bài thơ hiện lên với vẻ đẹp kiên cường, nghị lực phi thường vượt lên mọi gian khổ, được thể hiện rõ nét ở hai khổ thơ đầu. Điều đặc biệt là họ không còn là những chàng trai mười tám, đôi mươi. Họ là những người “tóc đã trắng”, màu tóc ấy có thể do thời gian, có thể bởi những năm tháng sương gió Trường Sơn, song dẫu mái đầu đã điểm bạc thì bước chân vẫn chưa một lần dừng lại. “Vẫn không trang sách đợi hiên nhàn”, câu thơ như một lời khẳng định đầy kiêu hãnh. Đáng lẽ họ có thể ngồi lại bên những trang sách, hưởng chút thanh nhàn nơi mái nhà yên ả, nhưng tiếng gọi của Tổ quốc đã khiến họ gác bút nghiêng lên đường. Và con đường ấy hiện lên qua những chi tiết thật chân thực, khắc nghiệt. Những dốc, lại khe, và những dốc, phép điệp cùng cách ngắt nhịp linh hoạt đã tái hiện sự trùng điệp, gập ghềnh đến vô tận của núi rừng Trường Sơn. Trên con đường in dấu chân người lính ấy, pháo sáng rực trời, hiểm nguy rình rập từng bước. Cuộc sống nơi rừng già chẳng có gì ngoài cơm vắt, rau dại, và những hốc núi lạnh lẽo nơi họ nhóm lên bên ống bơ đựng nước. Thiếu thốn, gian lao, vất vả, tất cả dồn nén lại, tưởng chừng có thể quật ngã bất cứ ai. Thế nhưng, giữa bối cảnh ấy, người lính vẫn “từng bước vượt gian nan”. Chữ “vượt” như một khắc họa đậm nét ý chí, bản lĩnh. Họ không chỉ đi, không chỉ bước, mà là vượt, vượt qua dốc cao, vượt qua khe sâu, vượt qua đói khát, vượt qua cả những đêm dài pháo sáng. Càng hiểm nguy, càng thiếu thốn, phẩm chất kiên trung của người lính càng tỏa sáng, khiến cho người đọc không khỏi bồi hồi xúc động và cảm phục.

Không chỉ kiên cường, người lính Trường Sơn trong thơ Quang Dũng còn mang vẻ đẹp lạc quan, yêu đời và một tư thế kiêu dũng đậm chất sử thi, được bộc lộ tập trung ở khổ thơ cuối. Câu thơ “Giữa lá rừng xanh càng trắng tóc” sử dụng thủ pháp đối lập tài tình. Màu xanh bạt ngàn của đại ngàn Trường Sơn càng tô đậm mái tóc trắng của người lính, càng làm nổi bật sự hy sinh thầm lặng, sự trải qua năm tháng. Nhưng trên hết, trong câu thơ không hề có một chút bi lụy, buồn thương. Bởi lẽ, phía sau mái tóc bạc ấy là “khúc hành quân từ bước hoa niên”. Một chữ “từ” thôi cũng đủ gợi nhắc về một thời tuổi trẻ rực rỡ, về những năm tháng thanh xuân đã đi qua. Và giữa đại ngàn mênh mông, giữa những khúc hành quân mệt nhoài, chợt vang lên “tiếng cười khinh nỗi nhọc”. Tiếng cười ấy mới oai phong, kiêu hãnh làm sao. Đó không phải tiếng cười gượng gạo, mà là tiếng cười của những con người đã chọn cách coi thường gian khó, của một thứ lạc quan chiến sĩ mãnh liệt. Họ cười để vượt lên tất cả, cười như một cách khẳng định sự sống giữa chết chóc. Đặc biệt, hai câu thơ “Bước trên sấm đất dậy bom rền / Bóng anh trắng vách Trường Sơn dựng” đã nâng hình tượng người lính lên một tầm vóc kỳ vĩ. Bom đạn dữ dội đến nỗi lòng đất rền vang như sấm dậy, thế nhưng người lính vẫn bước, vẫn đi tới. Hình bóng người lính in trên vách núi dưới ánh pháo sáng, cái bóng ấy bỗng chốc trở nên sừng sững, lớn lao, dựng đứng như một tượng đài bằng đá giữa núi rừng Trường Sơn. Những bước chân “nhấp nhô hết xuống lại trườn lên” không chỉ tả thực dáng đi trên địa hình gập ghềnh mà còn gợi lên khí thế trường kỳ, bền bỉ, tiếp nối không ngừng. Tất cả tạo nên một bức tranh hào hùng về người lính, về một dân tộc đang đứng lên.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thơ bảy chữ với nhịp 4/3 mạnh mẽ, tạo nên âm hưởng như một khúc quân hành vừa hùng tráng vừa tha thiết. Ngôn ngữ thơ giản dị, mộc mạc, thấm đẫm hơi thở của đời sống chiến trường với những “cơm vắt”, “rau dại”, “ống bơ”, thế nhưng vẫn rất đỗi lãng mạn, bay bổng qua những hình ảnh như “bóng anh trắng vách Trường Sơn dựng”. Bút pháp tả thực kết hợp nhuần nhuyễn với cảm hứng lãng mạn đã khắc họa thành công những gì vừa chân thật gần gũi, vừa kỳ vĩ lớn lao. Qua đó, nhà thơ gửi gắm tình cảm thương mến, cảm phục và tự hào vô bờ bến về những con người quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh.

Có thể nói, “Những người tóc đã trắng” là một bài thơ nhỏ nhưng chứa đựng một bức chân dung lớn. Quang Dũng đã khắc họa thành công vẻ đẹp của người lính Trường Sơn, những con người đã chọn dâng hiến cả thanh xuân lẫn mái tóc bạc cho non sông. Họ là một thế hệ ra đi không chỉ bằng sức trẻ mà còn bằng cả những hy sinh thầm lặng. Từ những vần thơ ấy, mỗi chúng ta hôm nay càng thêm trân quý hòa bình, càng thêm yêu và tự hào về những người con đã làm nên lịch sử.