Đề thi giữa kì 2 Văn 9 - Đề số 8

Đề thi

PHẦN ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)

Đọc bài thơ và trả lời các câu hỏi bên dưới:

KHÚC HÁT ĐỒNG QUÊ

Chử Văn Long

Anh hát em nghe khúc hát đồng quê

Cho lắng lại vui buồn muôn thuở

Cho mẹ thương con, cho chồng thương vợ,

Người không thương nhau có rất ít ở trên đời!

Anh hát em nghe về những con người

Sống với đất chết lẫn vào cùng đất

Chỉ để lại nụ cười chân thật

Như hoa đồng cỏ nội nở rồi quên.

Những câu hát nhắc anh, những câu hát nhắc em

Ăn hạt gạo không quên người cày cuốc...

Bao vất vả gian lao đã có gì được hưởng,

Ai quên ai khuya sớm nhọc nhằn?

(…)

Anh hát em nghe với cả nguyện cầu

Con người sống với nhau cứ mãi còn vụng dại

Để mãi mãi thương nhau, để thương nhau mãi mãi

Người không thương nhau, có rất ít trên đời!

(Chử Văn Long, Theo baocantho.com.vn, ngày 29/05/2010)

Chú thích:

- Nhà thơ Chử Văn Long sinh năm 1942, quê Thanh Trì, Hà Nội, là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Ông công tác ở Hội Văn nghệ Hà Nội, làm Báo Người Hà Nội. Ông từng học Trường viết văn Nguyễn Du khóa I, đã in 15 tập thơ, tiểu luận văn chương và được trao nhiều giải thưởng. Thơ ông thường bộc lộ những nỗi trăn trở và tình yêu thương con người thiết tha, sâu lắng.

Câu 1. (0.5 điểm) Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?

Câu 2. (0.5 điểm) Xác định chủ thể trữ tình trong bài thơ Khúc hát đồng quê.

Câu 3. (1,0 điểm) Em hiểu như thế nào về các dòng thơ:

“Ăn hạt gạo không quên người cày cuốc...

Bao vất vả gian lao đã có gì được hưởng,

Ai quên ai khuya sớm nhọc nhằn?”

Câu 4. (1,0 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong các dòng thơ:

Anh hát em nghe với cả nguyện cầu

Con người sống với nhau cứ mãi còn vụng dại

Để mãi mãi thương nhau, để thương nhau mãi mãi

Người không thương nhau, có rất ít trên đời!

Người không thương nhau có rất ít ở trên đời!

Câu 5. (1,0 điểm) Trong bài thơ “Khúc hát đồng quê “, nhà thơ Chử Văn Long đã viết: “Người không thương nhau có rất ít ở trên đời!” Em có đồng tình với nhận định đó không? Vì sao? (Hãy trình bày ý kiến của em trong khoảng từ 3- 5 câu văn)

II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1: (2,0 điểm) Viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) nêu cảm nhận của em về khổ thơ thứ 3 trong đoạn trích bài thơ “Khúc hát đồng quê” của nhà thơ Chử Văn Long.

Câu 2: (4,0 điểm) Viết một bài văn nghị luận bàn về vai trò của gia đình với cuộc đời mỗi người trong cuộc sống.

Đáp án

PHẦN ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)

Câu 1.

Phương pháp:

Dựa vào đặc trưng thể loại

Quan sát số chữ, số câu trong từng khổ

Lời giải chi tiết:

Thể thơ: tự do

Câu 2.

Phương pháp:

Xác định đại từ xưng hô, người trực tiếp bộc lộ cảm xúc trong bài thơ

Lời giải chi tiết:

Chủ thể trữ tình là “anh” – người cất lên khúc hát đồng quê, đại diện cho tiếng lòng của tác giả

Câu 3.

Phương pháp:

Giải nghĩa hình ảnh thơ, rút ra ý nghĩa được gửi gắm.

Lời giải chi tiết:

Các hình ảnh:

- Ăn hạt gạo không quên người cày cuốc: biết ơn những người vất vả tạo ra hạt gạo…

- Bao vất vả gian lao: Công sức, mồ hôi đổ xuống để tạo ra thành quả tốt đẹp đó…

=> Đoạn thơ nhắc nhở mỗi người cần phải biết quý trọng công lao của những người làm ra hạt gạo, bởi quá trình đó là một quá trình gian khổ, tốn nhiều mồ hôi, công sức mới có thể có được những hạt gạo sạch, thơm, ngon như vậys, họ cày sâu cuốc bẫm, một nắng hai sương vất vả làm ra như vậy thế nên chúng ta cần phải biết quý trọng hạt gạo, biết quý trọng công lao của những người đã làm ra….

Câu 4.

Phương pháp:

Xác định biện pháp tu từ được lặp lại → nêu tác dụng về ý nghĩa và cảm xúc.

Lời giải chi tiết:

- Biện pháp tu từ: Điệp: Cho ....

- Tác dụng:

+ Nhấn mạnh nội dung của những câu hát về những buồn vui trong cuộc sống. Qua những câu hát ấy bồi đắp thêm tình cảm gia đình trong mỗi chúng ta.

+ Tạo nhịp điệu cho bài thơ, tăng sức biểu cảm.

Câu 5.

Phương pháp:

Trình bày quan điểm cá nhân, nêu rõ lý do:

- Đồng tình: có thể lấy dẫn chứng ví dụ như mọi người có tình yêu thương, sự quan tâm, sẻ chia lẫn nhau…

- Không đồng tình: Những vụ việc lừa lọc, dối trá, sống thờ ơ vô cảm…

Lời giải chi tiết:

Gợi ý: Đồng ý với “Người không thương nhau có rất ít ở trên đời”
+ Trong cuộc sống hiện nay, có rất ít người không thương nhau.
+ Nhân dân ta luôn yêu thương, chia sẻ, đùm bọc giúp đỡ lẫn nhau – đó đã trở thành một truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta.

PHẦN VIẾT (6.0 điểm)

Câu 1.

Phương pháp:

1. Mở đoạn: Giới thiệu chung về tác giả, tác phẩm và ấn tượng về câu hát yêu thương, biết ơn con người của nhân vật trữ tình.

2. Thân đoạn:

- HS chỉ rõ những từ ngữ thể hiện hình ảnh của câu hát:

+ Ăn hạt gạo không quên người cày cuốc, vất vả gian lao, khuya sớm nhọc nhằn…

- Nghệ thuật: HS chỉ rõ và cảm nhận vẻ đẹp của các biện pháp tu từ: Điệp cấu trúc câu, ẩn dụ, câu hỏi tu từ (những câu hát nhắc anh, em; người cày cuốc, ai quê ai khuya sớm nhọc nhằn…)  

- Ý nghĩa đoạn thơ: Tác giả ca ngợi tình yêu thương, lòng biết ơn của thế hệ sau với thế hệ trước, của con cái với cha mẹ…

3. Kết đoạn:

- Khẳng định giá trị của nội dung, nghệ thuật

- Liên hệ tình cảm của bản thân người viết.

Lời giải chi tiết:

Khổ thơ thứ ba trong bài thơ Khúc hát đồng quê của Chử Văn Long gợi lên một cách sâu sắc đạo lí biết ơn trong đời sống con người. Những câu hát “nhắc anh, nhắc em” như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng tha thiết về cội nguồn của hạt gạo – kết tinh từ bao mồ hôi, công sức của người nông dân. Hình ảnh “người cày cuốc”, “khuya sớm nhọc nhằn” đã khắc họa rõ nét cuộc sống lam lũ, vất vả của những con người gắn bó cả đời với ruộng đồng. Câu hỏi tu từ “Ai quên ai khuya sớm nhọc nhằn?” vừa như một lời tự vấn, vừa mang ý nghĩa cảnh tỉnh, nhắc mỗi người không được vô tâm, thờ ơ trước công lao của người khác. Qua khổ thơ, tác giả không chỉ ca ngợi người lao động mà còn gửi gắm thông điệp về lòng biết ơn, sự trân trọng những giá trị bình dị trong cuộc sống. Đó là bài học sâu sắc, có ý nghĩa lâu dài đối với mỗi con người trong xã hội hôm nay.

Câu 2.

Phương pháp:

- Giới thiệu vấn đề

- Giải quyết vấn đề

+ Giải thích: gia đình-> ý nghĩa vấn đề

 + Vai trò của gia đình với con người- ví dụ minh chứng, phản biện mở rộng vấn đề, liên hệ bản thân…)

- Kết thúc vấn đề

Lời giải chi tiết:

Euripides – một nhà viết kịch của Athena thời Hy Lạp cổ đại đã từng nói rằng: “Duy chỉ có gia đình, người ta mới tìm được chốn nương thân để chống lại tai ương của số phận ”. Câu nói của Euripides đã gợi lên trong ta không ít những suy nghĩ về vai trò của gia đình đối với cuộc đời mỗi con người. Đúng như vậy, gia đình có vai trò đặc biệt quan trọng với cuộc đời của mỗi con người.

Mỗi con người sinh ra, lớn lên, trưởng thành đều có sự giáo dục từ truyền thống gia đình. Trong chiếc nôi gia đình, chúng ta được sống trong tình mẫu tử, tình phụ tử, tình anh chị em ruột thịt, từ khi lớn lên đến lúc trưởng thành ta lại nhận được sự đùm bọc, che chở, yêu thương từ gia đình. Và cũng từ đó, chúng ta được dạy dỗ, giáo dục nên người .Gia đình là cội nguồn sinh dưỡng của mỗi con người, lời dặn dò, lời dạy dỗ từ gia đình sẽ theo con người suốt hành trình dài và rộng để không bạc lòng, không vấp ngã. Hơn nữa trong cuộc sống mỗi con người không tránh khỏi những tai ương bất trắc, khi đó gia đình chính là bến đỗ bình an vô điều kiện, là chốn nương náu cuối cùng giúp con người vượt qua giông bão cuộc đời, là nơi ta trở về khi đã chồn chân, mỏi gối.

Gia đình là tế bào của xã hội, có xây dựng gia đình hạnh phúc, mới có thể tạo nên một xã hội tốt đẹp. Nói về vai trò của gia đình, ta lại nhớ đến nhân vật Nhĩ trong tác phẩm “Bến quê” của nhà văn Nguyễn Minh Châu. Nhĩ quá nửa đời người phiêu dạt, đến khi nằm trên giường bệnh mới nhận ra điều giản dị và thiêng liêng nhất là gia đình và người vợ tần tảo với những đứa con ngoan chính là bến đỗ bình an nhất, là điểm tựa cho anh những ngày cuối cùng của cuộc đời. Hay một nhân vật trong bộ phim nổi tiếng “Người phán xử” cũng đã từng nói “Gia đình là thứ tồn tại duy nhất. Những cái khác, có hay không có, không quan trọng”. Có thể nói rằng, gia đình là điều không thể thiếu trong cuộc đời mỗi con người. Ý thức được vai trò của gia đình, chúng ta phải ra sức gìn giữ, bảo vệ gia đình.

Tuy nhiên cũng cần chú ý rằng, yêu gia đình là hoàn toàn đúng nhưng điều đó không có nghĩa là bao che cho những người thân làm việc sai trái với chuẩn mực và pháp luật. Và khi còn là học sinh, với tư cách là một thành viên trong gia đình, chúng ta cần giữ gìn gia đình hạnh phúc, phải chăm ngoan học giỏi, hiếu kính với ông bà cha mẹ, anh em phải yêu thương hòa thuận có như thế gia đình mới ấm êm, hạnh phúc.