Trực giao
Nghĩa & Ví dụ
động từ
Vuông góc với nhau.
Ví dụ:
Con đường mới mở trực giao với đại lộ cũ.
Nghĩa: Vuông góc với nhau.
1
Học sinh tiểu học
- Thanh thước đặt trực giao với mép bàn.
- Hai cạnh của hình vuông trực giao với nhau.
- Cột cờ đứng trực giao với mặt sân.
2
Học sinh THCS – THPT
- Đường cao trong tam giác trực giao với đáy nên chia đáy thành hai phần rõ rệt.
- Trong hệ trục toạ độ, trục hoành trực giao với trục tung.
- Pháp tuyến của mặt phẳng trực giao với tiếp tuyến tại điểm tiếp xúc.
3
Người trưởng thành
- Con đường mới mở trực giao với đại lộ cũ.
- Ống khói phải trực giao với mặt mái để thoát khói hiệu quả và an toàn.
- Trong thiết kế nội thất, mảng tường kính trực giao với hành lang tạo cảm giác không gian gãy rõ nhưng cân bằng.
- Ở bến cảng, cầu dẫn trực giao với mép nước giúp tàu cập bến thuận chiều và ít bị xoáy dòng.
Đồng nghĩa & Trái nghĩa
Nghĩa : Vuông góc với nhau.
Từ đồng nghĩa:
| Từ | Cách sử dụng |
|---|---|
| trực giao | Diễn tả mối quan hệ hình học hoặc toán học, mang tính chất trang trọng, khoa học. Ví dụ: Con đường mới mở trực giao với đại lộ cũ. |
| vuông góc | Trung tính, phổ biến, dùng trong cả ngữ cảnh thông thường và khoa học. Ví dụ: Hai đường thẳng này vuông góc với nhau tại một điểm. |
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường dùng trong các văn bản học thuật, đặc biệt là toán học và vật lý.
- Trong văn chương / nghệ thuật: Không phổ biến.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Rất phổ biến trong toán học, vật lý và kỹ thuật để chỉ sự vuông góc giữa hai đối tượng.
2
Sắc thái & phong cách
- Thể hiện tính chính xác và khoa học, thường dùng trong ngữ cảnh trang trọng.
- Thuộc văn viết, đặc biệt trong các tài liệu học thuật và kỹ thuật.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi cần diễn đạt sự vuông góc trong các bài toán hoặc mô tả kỹ thuật.
- Tránh dùng trong giao tiếp hàng ngày vì có thể gây khó hiểu cho người không chuyên.
- Không có nhiều biến thể, thường được dùng nguyên dạng.
4
Lưu ý đặc biệt
- Người học dễ nhầm lẫn với các từ chỉ hướng khác như "song song".
- Khác biệt với "vuông góc" ở chỗ "trực giao" thường dùng trong ngữ cảnh chuyên ngành hơn.
- Để dùng tự nhiên, cần hiểu rõ ngữ cảnh và đối tượng áp dụng.
1
Chức năng ngữ pháp
Động từ, thường làm vị ngữ trong câu.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng sau chủ ngữ và có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "hai đường thẳng trực giao".
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường kết hợp với danh từ chỉ đối tượng hình học như "đường thẳng", "mặt phẳng".
