Rọi
Nghĩa & Ví dụ
động từ
Hướng luồng ánh sáng chiếu thẳng vào.
Ví dụ:
Anh rọi đèn vào ổ khóa để tra chìa cho chuẩn.
Nghĩa: Hướng luồng ánh sáng chiếu thẳng vào.
1
Học sinh tiểu học
- Mẹ rọi đèn pin vào gầm giường để tìm đồ chơi.
- Thầy rọi đèn lên bức tranh cho cả lớp xem rõ.
- Bạn rọi ánh sáng vào quyển sách để đọc chữ rõ hơn.
2
Học sinh THCS – THPT
- Bảo vệ rọi đèn qua bãi xe, ánh sáng lia đến từng hàng xe.
- Cô rọi đèn vào bản đồ, các đường ranh giới hiện lên rõ nét.
- Tôi rọi ánh sáng vào lọ thủy tinh, những hạt bụi lấp lánh trôi qua.
3
Người trưởng thành
- Anh rọi đèn vào ổ khóa để tra chìa cho chuẩn.
- Người thợ rọi đèn xuống đường hầm, từng mảng đá hiện ra như thở.
- Cô rọi ánh sáng vào góc phòng tối, kéo theo cả một cảm giác an tâm.
- Khi rọi đèn lên gương mặt cũ kỹ của bức tượng, tôi thấy thời gian đang đứng lại.
Đồng nghĩa & Trái nghĩa
Nghĩa : Hướng luồng ánh sáng chiếu thẳng vào.
| Từ | Cách sử dụng |
|---|---|
| rọi | Trung tính, hành động chủ động, tập trung ánh sáng vào một điểm hoặc hướng cụ thể. (Không có từ trái nghĩa trực tiếp) Ví dụ: Anh rọi đèn vào ổ khóa để tra chìa cho chuẩn. |
| chiếu | Trung tính, hành động đưa ánh sáng đến một vật thể hoặc khu vực, có thể tập trung hoặc lan tỏa. Ví dụ: Chiếu đèn pin vào góc tối. |
| soi | Trung tính, hành động dùng ánh sáng để nhìn rõ, kiểm tra hoặc làm nổi bật một điểm cụ thể. Ví dụ: Soi đèn tìm chìa khóa bị rơi. |
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng khi nói về việc chiếu sáng một vật thể cụ thể, ví dụ: "rọi đèn vào góc tối".
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Không phổ biến, thường thay bằng từ "chiếu sáng" hoặc "soi sáng".
- Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể dùng để tạo hình ảnh sinh động, ví dụ: "ánh trăng rọi qua cửa sổ".
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến, thường dùng từ chuyên ngành hơn như "chiếu tia".
2
Sắc thái & phong cách
- Thường mang sắc thái trung tính, không biểu lộ cảm xúc mạnh.
- Phù hợp với ngữ cảnh khẩu ngữ và văn chương hơn là văn bản chính thức.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi muốn nhấn mạnh hành động chiếu sáng trực tiếp vào một điểm cụ thể.
- Tránh dùng trong văn bản chính thức, thay vào đó dùng "chiếu sáng".
- Không có nhiều biến thể, thường dùng trong ngữ cảnh cụ thể.
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ nhầm lẫn với "soi" trong một số ngữ cảnh, cần chú ý để dùng đúng.
- "Rọi" thường chỉ hành động chiếu sáng trực tiếp, không nên dùng khi không có nguồn sáng cụ thể.
1
Chức năng ngữ pháp
Động từ, thường làm vị ngữ trong câu.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Là từ đơn, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng sau chủ ngữ và có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "rọi đèn", "rọi sáng".
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường kết hợp với danh từ chỉ nguồn sáng (như "đèn", "ánh sáng") và trạng từ chỉ hướng (như "thẳng", "vào").
