Lụp xụp
Nghĩa & Ví dụ
tính từ
(Nhà cửa) thấp bé, tồi tàn và xấu xí.
Ví dụ:
Căn nhà lụp xụp nằm sát mép kênh.
Nghĩa: (Nhà cửa) thấp bé, tồi tàn và xấu xí.
1
Học sinh tiểu học
- Ngôi nhà lụp xụp đứng nép bên bờ mương.
- Chú bé ở trong căn chòi lụp xụp lợp lá dừa.
- Mưa tạt qua mái lụp xụp, nước nhỏ tong tong.
2
Học sinh THCS – THPT
- Con hẻm dẫn vào dãy nhà lụp xụp, mái tôn rỉ loang lổ.
- Giữa phố sáng đèn, một căn nhà lụp xụp vẫn im lìm như co ro trong gió.
- Em ghi vào nhật ký: căn phòng trọ lụp xụp nhưng ấm nhờ tiếng cười bạn bè.
3
Người trưởng thành
- Căn nhà lụp xụp nằm sát mép kênh.
- Nhìn dãy mái lụp xụp, tôi hiểu vì sao mùi mưa chắt chiu từng giọt trên đời sống chật vật ấy.
- Quán nước lụp xụp bên đường, xiêu vẹo mà ấm, như ôm cả buổi chiều mỏi mệt của người qua lại.
- Giữa những tòa tháp kính, khu nhà lụp xụp gợi một vệt ký ức cũ, vừa xót xa vừa thân thuộc.
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng để miêu tả nhà cửa trong các cuộc trò chuyện hàng ngày.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Ít phổ biến, có thể xuất hiện trong các bài báo hoặc báo cáo xã hội để miêu tả điều kiện sống.
- Trong văn chương / nghệ thuật: Được sử dụng để tạo hình ảnh sống động về cảnh quan hoặc hoàn cảnh sống.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.
2
Sắc thái & phong cách
- Thể hiện cảm giác tiêu cực, thường mang ý chê bai hoặc thương cảm.
- Thuộc khẩu ngữ và văn chương, ít trang trọng.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi miêu tả nhà cửa có điều kiện kém, cần tránh trong các văn bản trang trọng.
- Thường dùng trong ngữ cảnh miêu tả thực tế xã hội hoặc hoàn cảnh sống khó khăn.
- Không có nhiều biến thể, thường đi kèm với từ chỉ nhà cửa.
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ nhầm lẫn với các từ miêu tả khác như "tồi tàn" hoặc "xập xệ" nhưng "lụp xụp" nhấn mạnh vào sự thấp bé và xấu xí.
- Tránh dùng trong ngữ cảnh cần sự tôn trọng hoặc trang trọng.
1
Chức năng ngữ pháp
Tính từ, thường làm vị ngữ hoặc định ngữ trong câu.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Từ láy, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng sau danh từ để bổ nghĩa, có thể làm trung tâm của cụm tính từ, ví dụ: "nhà lụp xụp".
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường đi kèm với danh từ chỉ nơi chốn như "nhà", "căn phòng".
