Cụp
Nghĩa & Ví dụ
động từ
Cúp hẳn xuống.
Ví dụ:
Cô cụp mi mắt, giấu đi tia nhìn bối rối.
Nghĩa: Cúp hẳn xuống.
1
Học sinh tiểu học
- Chiếc lá ướt mưa cụp xuống che nụ sâu.
- Mèo sợ tiếng sấm nên tai cụp hẳn xuống.
- Nón bị gió thổi, vành nón cụp xuống trán.
2
Học sinh THCS – THPT
- Nghe cô mắng, cậu bé cụp mắt xuống, tránh ánh nhìn.
- Cành tre gặp tuyết nặng, lá cụp hẳn xuống thành một màn xanh.
- Gió lạnh thổi qua, con chó cụp tai, chui vào gầm ghế.
3
Người trưởng thành
- Cô cụp mi mắt, giấu đi tia nhìn bối rối.
- Sau một ngày rã rời, vai tôi tự cụp xuống như mang thêm đá.
- Bức rèm cửa cụp xuống theo bàn tay ai đó, khép lại căn phòng ồn ào.
- Đêm về, hàng hoa giấy cụp tán, trả lại khoảng sân sự yên tĩnh.
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng để miêu tả hành động nhanh chóng, bất ngờ, như "cụp mắt" khi buồn ngủ.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Không phổ biến.
- Trong văn chương / nghệ thuật: Được sử dụng để tạo hình ảnh sinh động, ví dụ trong thơ hoặc truyện ngắn.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.
2
Sắc thái & phong cách
- Thể hiện sự nhanh chóng, bất ngờ, thường mang sắc thái nhẹ nhàng, không trang trọng.
- Thuộc khẩu ngữ và văn chương, ít dùng trong văn bản chính thức.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi muốn miêu tả hành động nhanh, bất ngờ, như "cụp mắt" hay "cụp đuôi".
- Tránh dùng trong ngữ cảnh trang trọng hoặc kỹ thuật.
- Thường đi kèm với các từ chỉ bộ phận cơ thể hoặc vật thể có thể di chuyển nhanh.
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ nhầm lẫn với từ "cúp" trong một số ngữ cảnh.
- Khác biệt với "gập" ở chỗ "cụp" thường chỉ hành động nhanh, bất ngờ hơn.
- Chú ý ngữ cảnh để tránh dùng sai trong văn bản trang trọng.
1
Chức năng ngữ pháp
Động từ, thường làm vị ngữ trong câu.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Là từ đơn, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng sau chủ ngữ, có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "cụp xuống", "cụp lại".
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường đi kèm với trạng từ chỉ hướng hoặc mức độ như "xuống", "hẳn".
