Biếu xén
Nghĩa & Ví dụ
động từ
Biếu (thường hàm ý chê).
Ví dụ:
Ông ta quen đường biếu xén để việc trôi chảy.
Nghĩa: Biếu (thường hàm ý chê).
1
Học sinh tiểu học
- Cậu ấy cứ biếu xén thầy cô để mong được khen.
- Bạn ấy mang quà đến biếu xén chú bảo vệ cho được mở cổng sớm.
- Có người biếu xén cô giáo, nhưng lớp mình không làm thế.
2
Học sinh THCS – THPT
- Hắn khéo léo biếu xén cấp trên, mong đường thăng tiến trơn tru.
- Bạn ấy bảo không cần biếu xén ai cả, điểm tốt phải do học thật.
- Nghe tin phụ huynh biếu xén thầy cô, tụi mình bàn tán cả giờ ra chơi.
3
Người trưởng thành
- Ông ta quen đường biếu xén để việc trôi chảy.
- Có người bảo biếu xén là “bôi trơn”, nhưng thực ra đó là một vết nhơ trong quan hệ công việc.
- Chị từ chối thẳng thừng mọi lời biếu xén, vì không muốn mắc nợ ai.
- Khi biếu xén trở thành thói quen, lòng tự trọng bắt đầu hao mòn.
Đồng nghĩa & Trái nghĩa
Nghĩa : Biếu (thường hàm ý chê).
| Từ | Cách sử dụng |
|---|---|
| biếu xén | Tiêu cực, hàm ý chê bai, thường dùng trong ngữ cảnh tham nhũng, hối lộ, hoặc tặng quà với mục đích không trong sáng. (Không có từ trái nghĩa trực tiếp) Ví dụ: Ông ta quen đường biếu xén để việc trôi chảy. |
| hối lộ | Tiêu cực, trang trọng hơn 'đút lót', chỉ hành vi đưa tiền/vật chất để mua chuộc, làm sai lệch. Ví dụ: Hắn đã hối lộ quan chức để được việc. |
| đút lót | Tiêu cực, khẩu ngữ, chỉ hành vi đưa tiền/vật chất một cách lén lút để mua chuộc. Ví dụ: Anh ta tìm cách đút lót để thoát tội. |
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng để chỉ hành động tặng quà với ý đồ không trong sáng.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường xuất hiện trong các bài viết phê phán về tham nhũng hoặc hối lộ.
- Trong văn chương / nghệ thuật: Không phổ biến.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.
2
Sắc thái & phong cách
- Thường mang sắc thái tiêu cực, chỉ trích.
- Thuộc khẩu ngữ và văn viết phê phán.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi muốn phê phán hành động tặng quà không chân thành.
- Tránh dùng trong các tình huống trang trọng hoặc khi muốn thể hiện sự tôn trọng.
- Thường dùng trong ngữ cảnh chỉ trích hành vi không đúng đắn.
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ nhầm lẫn với "biếu" khi không có ý chê bai.
- Khác biệt với "tặng" ở chỗ "biếu xén" hàm ý tiêu cực.
- Cần chú ý ngữ cảnh để tránh hiểu lầm ý nghĩa.
1
Chức năng ngữ pháp
Động từ, thường làm vị ngữ trong câu.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Là từ ghép, không có biến hình, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng sau chủ ngữ, có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "Anh ấy biếu xén quà cáp."
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường đi kèm với danh từ chỉ vật phẩm hoặc người nhận, ví dụ: "quà cáp", "người nhận".
