Giỗ chạp
Nghĩa & Ví dụ
danh từ
Việc cúng giỗ (nói khái quát).
Ví dụ:
Anh xin phép về sớm vì nhà có giỗ chạp.
Nghĩa: Việc cúng giỗ (nói khái quát).
1
Học sinh tiểu học
- Nhà em bận giỗ chạp nên mẹ nấu nhiều món.
- Ông dạy em thắp hương cho giỗ chạp của gia đình.
- Cuối năm, cả họ về quê lo giỗ chạp.
2
Học sinh THCS – THPT
- Đến mùa giỗ chạp, bà con tụ họp, bữa cơm ấm cả sân nhà.
- Cậu nghỉ học một buổi để phụ ba việc giỗ chạp, lòng vừa mệt vừa vui.
- Trong tiếng mưa lất phất, giỗ chạp vẫn đủ đầy, ai nấy nhắc chuyện xưa.
3
Người trưởng thành
- Anh xin phép về sớm vì nhà có giỗ chạp.
- Giỗ chạp không chỉ là mâm cỗ, mà là cách giữ sợi dây giữa người ở và người đã khuất.
- Mỗi lần giỗ chạp, chị thấy mình lớn thêm, biết nhường lời và nhớ ơn gốc rễ.
- Giữa vòng quay bận rộn, giỗ chạp khiến ta chậm lại, thắp một nén hương cho lòng thanh thản.
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng khi nói về các dịp cúng giỗ trong gia đình hoặc dòng họ.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Ít phổ biến, thường chỉ xuất hiện trong các bài viết về văn hóa, phong tục.
- Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể xuất hiện trong các tác phẩm văn học miêu tả phong tục tập quán.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.
2
Sắc thái & phong cách
- Thể hiện sự trang trọng và tôn kính đối với tổ tiên.
- Thường dùng trong ngữ cảnh gia đình, mang tính truyền thống.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi nói về các dịp cúng giỗ trong gia đình hoặc dòng họ.
- Tránh dùng trong ngữ cảnh không liên quan đến phong tục tập quán.
- Thường đi kèm với các từ chỉ thời gian như "ngày", "dịp".
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ nhầm lẫn với các từ chỉ lễ hội khác, cần chú ý ngữ cảnh.
- Khác với "lễ giỗ", "giỗ chạp" mang nghĩa khái quát hơn.
- Để dùng tự nhiên, nên kết hợp với các từ chỉ thời gian và địa điểm cụ thể.
1
Chức năng ngữ pháp
Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng sau các từ chỉ thời gian hoặc địa điểm; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: "ngày giỗ chạp", "lễ giỗ chạp".
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường kết hợp với các từ chỉ thời gian (ngày, tháng), địa điểm (nhà, đền), và các từ chỉ hành động (tổ chức, làm).
