Những vấn đề chung về sự kì vọng
Giải thích
Sự kì vọng là mong muốn, trông đợi của cá nhân hoặc xã hội đặt vào một người, một sự việc hay một kết quả trong tương lai. Kì vọng có thể trở thành động lực tích cực giúp con người nỗ lực vươn lên, nhưng cũng có thể biến thành áp lực nếu vượt quá khả năng và giới hạn thực tế.
Biểu hiện
- Cha mẹ kì vọng con cái phải học giỏi, thành công theo một khuôn mẫu nhất định.
- Nhà trường, xã hội đặt nhiều kì vọng về thành tích, điểm số, danh hiệu.
- Cá nhân tự đặt ra kì vọng quá cao cho bản thân, luôn sợ thất bại và bị đánh giá.
- Một số người sống để đáp ứng kì vọng của người khác, đánh mất bản thân.
Ý nghĩa/ Hậu quả
- Giúp con người có mục tiêu, có động lực phấn đấu và hoàn thiện bản thân.
- Tạo ra áp lực thúc đẩy sự cố gắng, kỷ luật và tinh thần trách nhiệm.
- Cũng có thể gây căng thẳng, mệt mỏi, tự ti hoặc khủng hoảng tâm lý.
- Dễ làm rạn nứt các mối quan hệ và khiến con người sống trong lo sợ, đánh giá, áp đặt.
Một số dẫn chứng tiêu biểu về sự kì vọng
Thomas Edison
- Biểu hiện: Khi Edison còn nhỏ, ông bị giáo viên trả về nhà với một lá thư nói rằng ông "quá chậm hiểu" để đi học. Tuy nhiên, mẹ ông, bà Nancy Edison thay vì thất vọng, đã đặt trọn niềm tin và kỳ vọng vào con mình. Bà nói với Edison rằng ông là một thiên tài và bà sẽ tự dạy ông tại nhà.
- Kết quả: Nhờ sự kỳ vọng đầy yêu thương và tin tưởng tuyệt đối của mẹ, Edison đã xoá bỏ mặc cảm tội lỗi để nỗ lực không ngừng. Sau này, ông trở thành nhà phát minh vĩ đại nhất lịch sử với hơn 1.000 bằng sáng chế, trong đó có bóng đèn điện. Ông từng viết: "Thomas Alva Edison là một đứa trẻ đần độn, nhờ có một người mẹ anh hùng mà đã trở thành thiên tài của thế kỷ."
Mozart
- Biểu hiện: Ngay từ khi Mozart mới 3, 4 tuổi, cha ông (Leopold Mozart) đã đặt kỳ vọng ông phải trở thành thiên tài vĩ đại nhất châu Âu. Ông bắt con trai tập luyện liên tục, đưa con đi lưu diễn khắp các cung điện từ lúc còn rất nhỏ và kiểm soát mọi khía cạnh trong cuộc sống của Mozart để phục vụ cho tham vọng âm nhạc.
- Kết quả: Mozart đã trở thành một thiên tài kiệt xuất, nhưng ông phải trả giá bằng một tuổi thơ bị đánh mất. Sự kỳ vọng cực đoan của người cha khiến mối quan hệ giữa hai người trở nên căng thẳng. Mozart luôn sống trong sự bất an, sợ hãi thất bại và gặp khó khăn trong việc quản lý cuộc sống cá nhân, dẫn đến những năm cuối đời túng quẫn và qua đời trong cô độc ở tuổi 35
Hiện tượng "Con nhà người ta"
- Biểu hiện: Nhiều phụ huynh đặt kỳ vọng con mình phải đạt điểm tuyệt đối, phải đỗ vào trường chuyên, lớp chọn hoặc trở thành bác sĩ, kỹ sư theo ý muốn của cha mẹ. Họ thường xuyên so sánh con với "con nhà người ta" và coi thành tích của con là bộ mặt của gia đình.
- Kết quả: Nhiều học sinh rơi vào trạng thái stress, trầm cảm và kiệt sức vì chạy theo kỳ vọng của người khác thay vì đam mê của chính mình. Kết quả là dù có thể đạt được bằng cấp cao, nhưng nhiều bạn trẻ bị mất kết nối với cha mẹ, thiếu kỹ năng sống và không tìm thấy hạnh phúc trong công việc tương lai.
Mẫu liên hệ bản thân về sự kì vọng
Mẫu 1
Là một học sinh, em hiểu rằng sự kỳ vọng của cha mẹ không phải là một gánh nặng, mà là một hình thức khác của tình yêu thương. Đã có lúc em cảm thấy áp lực khi cha mẹ mong muốn em phải luôn đứng đầu lớp hay đạt được những giải thưởng cao. Tuy nhiên, thay vì phản kháng hay tự ti, em đã chọn cách ngồi lại để chia sẻ thẳng thắn về năng lực và đam mê của mình với cha mẹ. Em nhận ra rằng, khi có sự thấu hiểu, kỳ vọng sẽ trở thành nguồn động lực to lớn để em nỗ lực hơn mỗi ngày. Em tự nhủ sẽ không chạy theo "con nhà người ta" trong trí tưởng tượng, mà sẽ nỗ lực để trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình ngày hôm qua. Sự kỳ vọng lúc này chính là "ngọn hải đăng" dẫn lối, giúp em kiên trì hơn với mục tiêu học tập và rèn luyện
Mẫu 2
Trong hành trình trưởng thành, em từng rơi vào trạng thái mệt mỏi vì cố gắng gồng mình để đáp ứng kỳ vọng quá lớn từ những người xung quanh. Việc luôn phải hoàn hảo trong mắt thầy cô và gia đình khiến em đôi khi quên mất bản thân mình thực sự yêu thích điều gì. Bài học về sự kỳ vọng đã dạy em rằng: "Hạnh phúc không phải là sống cuộc đời theo mong muốn của người khác, mà là nỗ lực cho những giá trị mà mình tin tưởng". Hiện tại, em học cách đối diện với kỳ vọng bằng một thái độ điềm tĩnh hơn. Em vẫn tôn trọng ước mơ của cha mẹ, nhưng cũng dũng cảm bảo vệ đam mê cá nhân. Em hiểu rằng mình cần có trách nhiệm với cuộc đời mình trước nhất, bởi chỉ khi em thành công và hạnh phúc thực sự, em mới có thể đáp lại kỳ vọng của những người yêu thương một cách trọn vẹn nhất
50+ dẫn chứng NLXH lĩnh vực Tâm lí - Hành vi 

