Soạn bài Mùa lá rụng trong vườn trang 82 SGK Ngữ Văn 12


Chị Hoài mang vẻ đẹp đằm thắm của người phụ nữ nông thôn: "người thon gọn"... chiếc khăn len nâu thắt ôm khuôn mặt rộng có cặp mắt hai mí đằm thắm và cái miệng cười rất tươi"

SOẠN BÀI

1. Anh (chị) có ấn tượng gì về nhân vật chị Hoài? Vì sao mọi người trong gia đình đều yêu quý chị?

-    Chị Hoài mang vẻ đẹp đằm thắm của người phụ nữ nông thôn: "người thon gọn"... chiếc khăn len nâu thắt ôm khuôn mặt rộng có cặp mắt hai mí đằm thắm và cái miệng cười rất tươi".

-   Nét đằm thắm, mặn mà toát lên từ tâm hồn chị, từ tình cảm đôn hậu, từ cách ứng xử, quan hệ với mọi người. Từng là dâu trưởng trong gia đình ông Bằng bây giờ chị đã có một gia đình riêng với những quan hệ riêng, lo toan riêng, mọi người vẫn nhớ, vẫn quý, vẫn yêu chị. Bởi vậy "người phụ nữ tưởng đã cùng tham dự cuộc sống của gia đình này" (biết chuyện cô Phượng đã chuyển công tác, nhận được thư bố chồng cũ, "sợ ông buồn nến phải lên ngay", chu đáo, sởi lởi chuẩn bị quà, hỏi thăm tất cả mọi người lớn, bé: sự thành tâm của chị trước bàn thờ gia tiên chiều 30 tết.). Trong tiềm thức mỗi người "vẫn sống động một chị Hoài đẹp người đẹp nết".

-    Chị Hoài được mọi người yêu quý vì chị là mẫu người phụ nữ vẫn giữ được nét đẹp truyền thống quý giá.

2. Phân tích diễn biến tâm lí hai nhân vật ông Bằng và chị Hoài trong cảnh gặp lại trước giờ cúng tất niên.

Ông Bằng và chị Hoài là nhân vật cùng có nỗi lo lắng trước những biến động theo chiều hướng xấu của đại gia đìnhGặp lại nhau trong một hoàn cảnh đặc biệt: chiều 30 Tết - khi mọi cảm xúc của con người đều hướng về nguồn cội, về những giá trị truyền thống đẹp đẽ của gia đình. chị Hoài - vốn là con dâu trưởng của gia đình, giờ đã có gia đình riêng, xa cách lâu ngày. Cảnh sum họp trước giờ cúng tất niên thực sự xúc động:

-   Ông Bằng "nghe thấy xôn xao tin chị Hoài lên", "ông sững lại khi nhìn thấy Hoài, mặt thoáng một chút ngơ ngẩn rồi mắt ông chớp liên hồi, môi ông bật bật không thành tiếng, có cảm giác như ông sắp khóc oà", "giọng ông bỗng khê đặc, khàn rè: Hoài đấy ư, con?", đó là nỗi vui mừng, xúc động không giấu giếm của ông khi gặp lại người đã từng là con dâu trưởng mà ông rất mực quý mến.

-   Chị Hoài: "gần như không chủ động được mình, lao về phía ông Bằng, quên cả đôi dép, đôi chân to bản... kịp hãm lại khi còn cách ông già hai hàng gạch hoa". Tiếng gọi của chị nghẹn ngào trong tiếng nấc: "Ông"!.

Sự xúc động sâu sắc của hai người thể hiện tình cảm chân thành giữa những người trong gia đình. Nhưng quan trọng hơn, nó dự cảm về những gì tốt đẹp trong truyền thống gia đình mà giờ đây, trước bao tác động của thời cuộc, đang có nguy cơ bị băng hoại.

3. Khung cánh Tết và dòng tâm tư cùng với lời khấn của ông Bằng trước bàn thờ gợi cho anh chị cảm xúc và suy nghĩ gì về truyền thống văn hóa riêng của dân tộc ta?

-   Khung cảnh Tết, khói hương, mâm cỗ thịnh soạn "vào cái thời buổi đất nước còn nhiều khó khăn sau hơn ba mươi năm chiến tranh..." mọi người trong gia đình tề tựu, quây quần... Tất cả chuẩn bị chu đáo cho khoảnh khắc tri ân trước tổ tiên trong chiều 30 Tết.

-   Ông Bằng "soát lại hàng khuy áo, chỉnh lại cà vạt, ho khan một tiếng, dịch chân lại trước mặt bàn thờ". "Thoáng cái, ông Bằng như quên hết xung quanh và bản thể. Dâng lên trong ông cái cảm giác thiêng liêng rất đỗi quen thân và tâm trí ông bỗng mờ nhòa... Thưa thầy mẹ đã cách trở ngàn trùng mà vẫn hằng sống cùng con cháu. Con vẫn vẳng nghe đâu dây những lời giáo huấn...”.

-   Những hình ảnh sống động gieo vào lòng người đọc niềm xúc động rưng rưng, để rồi "nhập vào dòng xúc động tri ân tổ tiên và những người đã khuất.

-   Bày tỏ lòng tri ân trước tố tiên, trước những người đã mất trong lễ cúng tất niên - chiều 30 Tết, điều đó đã trở thành một nét văn hoá truyền thống đáng trân trọng và tự hào của dân tộc ta. "Quá khứ không cắt rời với hiện tại. Tổ tiên không tách rời với con cháu. Tất cả liên kết một mạch bền chặt thuỷ chung". Dù cuộc sống hiện tại muôn sự đổi thay cùng sự thay đổi của những cách nghĩ cách sống, những quan niệm mới, nét đẹp truyền thống văn hóa ấy vẫn đang và rất cần được giữ gìn, trân trọng.

LUYỆN TẬP

Đề: Nét đặc sắc về nghệ thuật tả tâm lí của nhà văn Ma Văn Kháng trong tiểu thuyết Mùa lá rụng trong vườn qua đoạn trích chương II, khi chị Hoài gặp lại ông Bằng trong ngày cuối năm.

Một số gợi ỷ khi làm bài:

Khái quát chung:

-   Ma Văn Kháng là nhà văn tiêu biểu của văn học đương đại Việt Nam, là người có nhiều đóng góp tích cực cho sự vận động và phát triển nhiều mặt của văn học nghệ thuật.

-  Tiểu thuyết Mùa lá rụng trong vườn được tặng Giải thưởng của Hội nhà văn Việt Nam. Thông qua câu chuyện trong gia đình ông Bằng, một gia đình nền nếp nay trở nên chao đảo trước những tác động bên ngoài, nhà văn bày tỏ niềm lo lắng sâu sắc cho giá trị truyền thống trước những sự thay đổi của thời cuộc.

-  Đoạn trích là cảnh gặp gỡ cuối năm của những người trong gia đình, tác giả tỏ ra xuất sắc khi miêu tả tâm trạng của hai nhân vật: chị Hoài và ông Bằng khi họ gặp lại nhau.

2. Nội dung:

-    Chị Hoài vốn trước kia là con dâu trưởng nhà ông Bằng, nay trở lại thăm gia đình ông trong ngày 30 Tết. Trong buổi trở về thăm gia đình người chồng cũ, chị Hoài mang những tâm trạng sau:

+ Trong ngày trở về, trước niềm vui và sự mong đợi của mọi người trong gia đình, chị Hoài vừa vui, vừa cảm động, chị vẫn quan tâm đến cuộc sống của mọi người trong gia đình.

+ Gặp lại ông Bằng chị, Hoài nghẹn ngào trong tiếng nấc: "Gần như không làm chủ được mình, nấc lên khi gọi ông Bằng"

+ Chị tỏ ra lo lắng trước những biến động, thay đổi của truyền thống gia đình, dù không còn là con dâu trong nhà nữa nhưng chị vẫn hết sức quan tâm đến mọi người, đặc biệt là đối với ông Bằng.

-  Tâm trạng của ông Bằng:

+ Vui mừng, xúc động không giấu giếm khi gặp lại người từng là con dâu trưởng ông rất mực quý mến.

+ Sự có mặt của chị Hoài khiến nỗi cô đơn trong tâm hồn ông Bằng được giải tỏa. Ông tìm thấy người có thể đồng cảm, chia sẻ với ông trong căn nhà này.

+ Hơn thế, ông Bằng có thêm niềm tin trong cuộc đấu tranh âm thầm nhằm giành lại những gì tốt đẹp trong truyền thống gia đình mà giờ đây, trước bao tác động của thời cuộc đang có nguy cơ bị băng loại.

-   Cảnh vui mừng của mọi người như tìm lại được một cái gì trong truyền thống đang còn sót lại khi yếu tố bên ngoài đang làm chao đảo cả gia đình, đưa đến niềm hân hoan trong bữa cơm tất niên sum họp, nhưng trong đó lại nhiễm một nỗi tiếc thương, đau buồn.

3. Đánh giá chung:

-   Nghệ thuật miêu tả tâm trạng, xây dựng cảnh, ngôn ngữ giản dị mà giàu tính biểu tượng...

-   HS biết triển khai các luận điểm và làm rõ nó trong bài viết của mình thông qua việc lựa chọn những dẫn chứng tiêu biểu.

Loigiaihay.com

Đã có lời giải Sách bài tập - Sách bài tập Ngữ Văn 12 và Bài tập nâng cao - Xem ngay

>>Học trực tuyến luyện thi THPTQG, Đại học 2018, mọi lúc, mọi nơi tất cả các môn. Các thầy cô giỏi nổi tiếng, dạy hay dễ hiểu