Đề kiểm tra, ĐGTX học kì 1 Văn 7 - Đề số 5

Đếm số tiếng trong từng dòng thơ và đối chiếu với đặc điểm của các thể thơ đã học để xác định thể thơ.

Bài thơ thuộc thể thơ năm chữ, vì tất cả các dòng đều có năm chữ

Khái quát nội dung xuyên suốt bài thơ, chú ý các hình ảnh, sự việc và cảm xúc được lặp lại hoặc tập trung thể hiện trong nhiều khổ thơ.

Nội dung chính: Ký ức tuổi thơ đói nghèo, vì rất nhiều hình ảnh gợi cuộc sống thiếu đói trong mùa giáp hạt.

Đọc từng dòng thơ, xác định các vị trí ngắt nhịp tự nhiên dựa trên cấu tạo câu, ý nghĩa và nhịp điệu của lời thơ.

Cách ngắt nhịp của bài thơ: Nhịp 3/2 và 2/3

Tháng ba/mùa giáp hạt

Đến rong rêu/ cũng gầy

Quan sát vị trí các tiếng có cùng hoặc gần giống vần trong từng khổ thơ, từ đó xác định kiểu gieo vần được sử dụng chủ yếu.

Cách gieo vần được sử dụng nhiều nhất trong bài thơ là vần cách

Cha héo hắt đường cày

…….

Khoai mậm non cả ngày

Dựa vào chú thích và hoàn cảnh được miêu tả trong bài thơ để giải thích đặc điểm của thời điểm “mùa giáp hạt”.

Tháng ba mùa giáp hạt thường khốn khó vì: Khi lúa mùa cũ ăn hết, lúa mới chưa thu hoạch

Khái quát các hình ảnh trong khổ thơ thứ nhất, đặc biệt là hình ảnh con người và cuộc sống, để xác định nội dung chính.

Nội dung chính khổ 1: Cuộc sống khốn khó mùa giáp hạt

Đối chiếu từng phương án với các hình ảnh, chi tiết và ý nghĩa được thể hiện trong khổ thơ thứ hai để xác định nội dung không phù hợp.

Nội dung không phải của khổ 2: Nghịch ngợm với trái bần, khoai sót

Tìm những câu thơ vừa thể hiện hoàn cảnh thiếu thốn, vừa cho thấy sự hồn nhiên, vui tươi của trẻ thơ trong hoàn cảnh ấy.

Hình ảnh trong khổ 3, dòng thơ: Trẻ và trâu cùng cười.

Tìm những hình ảnh, sự vật được miêu tả bằng đặc điểm hoặc hành động vốn thuộc về con người; phân tích tác dụng trong việc gợi hình, gợi cảm và thể hiện cảm xúc của tác giả.

- Câu thơ: Đến rong rêu cũng gầy/ Trẻ và trâu cùng cười

- Nghệ thuật đã thể hiện được:

+ Sự vật, con vật là những sinh thể đều trải qua những khó khăn khắc nghiệt của cuộc sống; cảm nhận được niềm vui khi bên nhau trong những thời khắc khó khăn

+ Câu thơ: Trẻ và trâu cùng cười như xua vơi đi sự u ám đói khổ của mùa giáp hạt; khiến cho cuộc sống, âm hưởng bài thơ tươi vui hơn…

Đặt các khổ thơ bên cạnh nhau để tìm sự đối lập về hoàn cảnh sống, không gian, thời gian, cảm xúc hoặc hình ảnh; sau đó phân tích sự tương phản ấy làm nổi bật nội dung và cảm xúc chủ đạo của bài thơ.

Sự tương phản ở khổ 1 và khổ 4: đói nghèo >< niềm tin

- Khổ 1: gợi hiện thực đói nghèo, vất vả vào mùa giáp hạt. Cả con người và cảnh vật đều gầy tàn tạ, héo úa (rong rêu cũng gầy; mẹ bưng rá vay gạo, bố héo hắt…)

- Khổ 4: khát vọng, niềm tin vào ngày mai (hình ảnh lúa lên xanh, ướp đòng,…)