Đề kiểm tra, ĐGTX học kì 1 Văn 7 - Đề số 2

Đếm số tiếng trong các dòng thơ; phần lớn mỗi dòng có 4 tiếng, từ đó xác định thể thơ.

Bài thơ được viết theo thể thơ năm chữ

Dựa vào số tiếng trong từng dòng thơ và vị trí ngắt tự nhiên khi đọc để xác định nhịp thơ chủ yếu.

Bài thơ “Dạ khúc cho vầng trăng” được ngắt nhịp theo nhịp 2/3 và 3/2

Xác định vị trí của các tiếng hiệp vần; “bay” và “say” đều nằm ở cuối dòng thơ nên đây là cách gieo vần chân.

Các vần “ay” trong các tiếng “bay-say” ở những dòng thơ sử dụng kiểu gieo vần chân

Tìm các hình ảnh được dùng để liên tưởng, so sánh hoặc chuyển đổi hình dáng của vầng trăng trong bài thơ.

Trong bài thơ, tác giả liên tưởng và so sánh trăng với những hình ảnh: lá lúa, chiếc lược, lưỡi cày, con thuyền

Dựa vào nghĩa của từ “dạ” (đêm) và “khúc” (bài/đoạn nhạc) để xác định “dạ khúc” là tác phẩm âm nhạc phù hợp với không gian đêm khuya.

Từ “dạ khúc” có nghĩa là tác phẩm âm nhạc có nội dung u buồn hay mơ màng, thích hợp cho đêm khuya

Dựa vào mối liên hệ giữa các hình ảnh đời thường với lời ru và tình cảm của người mẹ dành cho con để xác định đặc điểm chung của các hình ảnh.

Các hình ảnh trăng non, cửa sổ, lá lúa, chiếc lược, mái tóc, lưỡi cày, cành cây, võng, con thuyền người mẹ nói với em nhỏ trong bài thơ là những hình ảnh gần gũi, quen thuộc, ấm áp tình mẹ

Tìm những hình ảnh, sự vật được gán cho hành động của con người; phân tích tác dụng của biện pháp tu từ trong việc làm nổi bật tình cảm mẹ con và vẻ đẹp của vầng trăng.

- Nhân hóa: “Trăng thấp thoáng cành cây / Tìm con ngoài cửa sổ”.

- Tác dụng của biện pháp tu từ trong đoạn thơ:

+ Nhà thơ sử dụng từ ngữ chỉ hoạt động của con người “tìm” để chỉ hoạt động của vầng trăng giúp cho trăng trở nên sinh động, có hồn.

+ Trăng (trăng non) hiện lên như một bạn nhỏ rất đáng yêu đang tìm con để bầu bạn, vui chơi, hòa nhịp vào thế giới tâm hồn của trẻ thơ.

+ Biện pháp tu từ nhân hóa giúp cho câu thơ sinh động, hấp dẫn, cuốn hút người đọc, đặc biệt là có sức lôi cuốn đối với bạn đọc nhỏ tuổi.

Nêu cảm nhận khái quát về nội dung hoặc nghệ thuật nổi bật; lựa chọn một vài chi tiết tiêu biểu để làm rõ; nêu cảm xúc, đánh giá của bản thân về bài thơ.

- Nội dung: Bài thơ “Dạ khúc vầng trăng” như một khúc hát ru con ngọt ngào, êm ái của người mẹ. Lời ru ân tình của mẹ đưa con vào giấc ngủ bình yên. Trăng non theo lời hát ru của mẹ đi vào giấc mơ của con một cách nhẹ nhàn, sâu lắng. Con ngủ say, vầng trăng hiện lên trong giấc mơ của con cũng mang nhiều hình dạng, sắc màu đáng yêu: trăng thành chiếc lược, trăng thành lưỡi cày, trăng thành con thuyền nhỏ,… Bài thơ giúp người đọc cảm nhận sâu sắc hơn tình yêu thương con sâu nặng của người mẹ.

- Nghệ thuật: Bài thơ được viết theo thể thơ năm chữ với những hình ảnh thơ trong sáng, bình dị phù hợp với thế giới tâm hồn trẻ thơ dễ nhớ, dễ thuộc. Bên cạnh đó, nhà thơ sử dụng các biện pháp tu từ: so sánh, nhân hóa, liệt kê, điệp ngữ,… khiến bài thơ trở nên sinh động, diễn tả sâu sắc tình mẫu tử thiêng liêng.