Đề thi tham khảo học kì 1 Văn 10 - Đề số 10
I. ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản và trả lời các câu hỏi
“Nghe những lời giận dữ đó của Ra-ma, Gia-na-ki đau đớn đến nghẹt thở, như một cây dây leo bị vòi voi quật nát. Nghe những lời tố cáo chưa từng có, trước đông đủ mọi người, Gia-na-ki xấu hổ cho số kiếp của nàng. Nàng muốn tự chôn vùi cả hình hài thân xác của mình. Mỗi lời nói của Ra-ma xuyên vào trái tim nàng như một mũi tên. Nước mắt nàng đổ ra như suối. Lấy tà áo lau nước mắt, rồi bằng giọng nghẹn ngào, nức nở, nàng nói: “Cớ sao chàng lại dùng những lời gay gắt khó tả như vậy đối với thiếp, giống như một kẻ thấp hèn chửi mắng một con mụ thấp hèn? Thiếp đâu phải là người như chàng tưởng! Thiếp có thể lấy tư cách của thiếp ra mà thề, hãy tin vào danh dự của thiếp. Suy từ hành vi của loại phụ nữ thấp hèn, chàng đã ngờ vực tất cả phụ nữ, nhưng như thế đâu có phải. Nếu chàng hiểu thiếp chút đỉnh, xin hãy bỏ mối ngờ vực không căn cứ đó đi. Chàng xem, Ra-va-na đã đụng tới thiếp khi mà thiếp đang chết ngất đi, làm thế nào tránh được?
Về điều đó chỉ có số mệnh của thiếp là đáng chê trách, nhưng những gì nằm trong vòng kiểm soát của thiếp, tức trái tim thiếp đây, là thuộc về chàng. Thiếp có thể làm gì với cái thân thiếp đây, bởi nó có thể phụ thuộc vào kẻ khác, khi thiếp hoàn toàn ở dưới quyền lực của hắn. Thiếp còn gì là thanh danh nếu như chàng vẫn chưa hiểu được thiếp qua tình yêu của thiếp và qua tiếp xúc với tâm hồn của thiếp. Hồi chàng phái Ha-nu-man dò tin tức về thiếp, cớ sao chàng không gửi cho thiếp lời nhắn nhủ chàng từ bỏ thiếp? Nếu thế thì thiếp đã kết liễu đời mình ngay trước mặt chàng Va-na-ra đó rồi. Mà sự thể đã như vậy thì chàng chẳng cần mạo hiểm để có thể nguy hại đến thân mình; và các bạn hữu của chàng khỏi phải chịu những phiền muộn, đau khổ. Hỡi Đức vua! Như một người thấp hèn bị cơn giận giày vò. Người đang nghĩ về thiếp như một phụ nữ tầm thường. Tên thiếp là Gia-na-ki, bởi thiếp có liên quan đến lễ tế sinh của nhà vua Gia-na-ka chứ không phải vì thiếp sinh ra trong gia đình đó; chỉ có nữ thần Đất là mẹ của thiếp thôi. Vì không thể suy xét cho đúng đắn, chàng không thấy được bản chất của thiếp. Chàng không nghĩ đến vì sao hồi còn thanh niên chàng đã cưới thiếp. Tình yêu của thiếp, lòng trung thành của thiếp nay xem ra hoàn toàn vô ích!"
(Trích Ra-ma-ya-na, tập III, theo bản dịch ra văn xuôi của PHẠM THUỶ BA, NXB Văn học, Hà Nội, 1989)
Xác định ngôi kể của đoạn trích.
Đoạn trích được kể theo ngôi thứ ba.
Chỉ ra và nêu tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn văn đầu tiên.
- So sánh: “đau đớn đến nghẹt thở, như một cây dây leo bị vòi voi quật nát”; “Mỗi lời nói của Ra-ma xuyên vào trái tim nàng như một mũi tên”; “Nước mắt nàng đổ ra như suối”.
- Tác dụng:
+ Giúp những trạng thái, cảm xúc vốn trừu tượng như đau đớn, tổn thương, tủi nhục trở nên cụ thể, sinh động và giàu sức gợi.
+ Khắc họa sâu sắc nỗi đau đớn, tủi hổ và tuyệt vọng của Gia-na-ki trước những lời nghi ngờ, xúc phạm của Ra-ma
Lập luận trong cách trả lời của nàng Gia-na-ki với chàng Ra-ma thể hiện điều gì?
Lập luận của Gia-na-ki được triển khai chặt chẽ, có lí có tình. Nàng lần lượt:
- Khẳng định bản thân trong sạch, chung thủy, không phản bội Ra-ma.
- Lí giải hoàn cảnh nàng bị Ra-va-na bắt cóc và đụng chạm khi nàng không còn khả năng tự bảo vệ mình.
- Phân biệt rõ những điều nằm ngoài khả năng kiểm soát của bản thân với tình yêu, trái tim và lòng trung thành luôn thuộc về Ra-ma.
- Nhắc lại những gì đã xảy ra để chỉ ra sự vô lí trong những nghi ngờ và lời kết tội của Ra-ma.
=> Gia-na-ki là người thông minh, sắc sảo, có khả năng tự chủ và tư duy lí lẽ, đồng thời rất coi trọng danh dự, tình yêu và lòng chung thủy.
Qua đoạn trích, nhận xét về vẻ đẹp của nàng Gia-na-ki.
Qua đoạn trích, Gia-na-ki hiện lên với nhiều vẻ đẹp đáng trân trọng:
- Giàu lòng tự trọng và ý thức về danh dự: nàng đau đớn trước những lời nghi ngờ, xúc phạm và kiên quyết bảo vệ phẩm giá của mình.
- Thủy chung, son sắt trong tình yêu: nàng khẳng định “trái tim” và tình yêu của mình luôn thuộc về Ra-ma.
- Thông minh, sắc sảo và có bản lĩnh: nàng bình tĩnh đưa ra những lí lẽ chặt chẽ để bác bỏ sự nghi ngờ vô căn cứ của Ra-ma.
- Giàu tình cảm và giàu đức hi sinh: dù bị tổn thương sâu sắc, nàng vẫn hướng về Ra-ma và đau đớn vì tình yêu, lòng chung thủy của mình bị phủ nhận.
=> Gia-na-ki là hình tượng người phụ nữ vừa giàu tình yêu thương, thủy chung, vừa có lòng tự trọng, phẩm giá và bản lĩnh, qua đó thể hiện sự trân trọng của tác phẩm đối với vẻ đẹp của người phụ nữ.
Từ lời nói của nàng Gia-na-ki, hãy viết đoạn văn ngắn (khoảng 5-7 dòng) bày tỏ suy nghĩ về vẻ đẹp phẩm chất của người phụ nữ trong đời sống ngày nay.
Gợi ý:
Từ lời nói của Gia-na-ki, có thể liên tưởng đến những phẩm chất đáng quý của người phụ nữ:
- Thủy chung, giàu tình yêu thương: biết trân trọng tình cảm, sống chân thành với người mình yêu thương.
- Có lòng tự trọng: biết bảo vệ danh dự, nhân phẩm, không chấp nhận sự xúc phạm hay coi thường.
- Bản lĩnh, mạnh mẽ: dám lên tiếng bảo vệ chính kiến và quyền lợi chính đáng của bản thân.
- Nhân hậu, bao dung: biết yêu thương, chia sẻ với người khác.
- Tự chủ, độc lập: trong xã hội hiện đại, người phụ nữ cần có khả năng làm chủ cuộc sống, tự quyết định tương lai của mình.
- Có tri thức và trách nhiệm: không ngừng học tập, hoàn thiện bản thân, đóng góp cho gia đình và xã hội.
II. VIẾT
Trong những năm gần đây, ta dễ dàng nhận ra sự bùng nổ của những chương trình, nội dung liên quan đến cộng đồng LGBT trên các trang mạng xã hội. Thật hạnh phúc khi ngày càng nhiều người yêu thương, ủng hộ và đấu tranh cho quyền bình đẳng của cộng đồng LGBT đến thế. Tuy nhiên, ở đâu đó, vẫn tồn tại những ánh nhìn kì thị đồng tính vô tình lẫn cố tình, những định kiến bảo thủ đến đau xót khó tin...
(Theo vnyouthally.org/ban-co-dang-vo-thuc-ky-thi-dong-tinh)
Từ thực trạng trên, anh/chị hãy viết bài luận thuyết phục người khác từ bỏ quan niệm kì thị người đồng tính.
a. Mở bài:
Nêu quan niệm mà người viết chuẩn bị thuyết phục người khác từ bỏ: kì thị người đồng tính.
b. Thân bài:
- Kì thị người đồng tính là thái độ tiêu cực, định kiến hoặc hành vi phân biệt đối xử đối với những người có xu hướng tính dục đồng tính chỉ vì xu hướng tính dục của họ.
- Biểu hiện của quan niệm kì thị người đồng tính
+ Có thành kiến, thái độ kì thị người đồng tính: lo lắng người đồng tính sẽ “lây” cho người xung quanh, chỉ quan tâm tới đặc điểm “đồng tính” thay vì những mặt khác của họ, cảm thấy khó chịu hay hả hê khi tiếp xúc hay bàn luận về chủ đề này...
+ Có hành động, lời nói xúc phạm, lăng mạ, trêu chọc, bác bỏ bản sắc riêng của người đồng tính
+ Phân biệt đối xử, bắt nạt, đe doạ, tiếp tay cho những hành vi bạo lực hướng tới cộng đồng LGBT
+ Đưa dẫn chứng phù hợp
- Lý do nên từ bỏ thói quen hay quan niệm đó.
+ Quan niệm kì thị người đồng tính xuất phát từ những định kiến, hiểu lầm không đáng có như: đồng tính là một loại bệnh tâm thần, đồng tính là loại bệnh có thể lây, người đồng tính không tốt, không có năng lực như người dị tính khác... Thực tế, những điều này là không đúng...
+ Sự kì thị ảnh hưởng tiêu cực tới thể chất, tinh thần của những người đồng tính, khiến người đồng tính tự ti, không dám thể hiện khả năng bản thân
+ Người kì thị thể hiện sự hẹp hòi, thiếu tình yêu thương, có nhiều định kiến không chính xác
+ Tăng tình trạng bạo lực, bất ổn trong xã hội, hạn chế khả năng xây dựng mối quan hệ bền vững, tốt đẹp giữa người với người...
- Cách từ bỏ và các bước từ bỏ thói quen hay quan niệm không phù hợp.
+ Người kì thị cần mở lòng với người đồng tính, có ý thức tìm hiểu thông tin, xoá bỏ những định kiến hiểu lầm
+ Phát huy tác động của truyền thông về vấn đề này...
- Dự đoán sự đồng tình, ủng hộ của những người xung quanh khi người được thuyết phục từ bỏ thói quen hay quan niệm không phù hợp.
+ Dự đoán người được thuyết phục có thể có vẫn giữ những định kiến, và cần thêm thời gian để tìm hiểu, mở lòng.
+ Đưa ra những ý kiến bác bỏ những hiểu lầm về người đồng tính dẫn tới hành vi kì thị họ.
c. Kết bài:
- Nêu ý nghĩa của việc từ bỏ thói quen hay quan niệm đã được đề cập.
- Khẳng định việc từ bỏ quan niệm kì thị người đồng tính sẽ mang lại điều tốt đẹp cho bản thân người đang kì thị, cho cộng đồng LGBT và khiến cho xã hội trở nên nhân văn hơn...





