Đề thi thử học kì 1 Văn 10 - Đề số 3
I. ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau:
Trong số các vị thần của thế giới Ô-lim-pi-a thì sự ra đời của nữ thần A-thê-na kì lạ hơn cả. Đối với các vị thần, tất nhiên sự sinh ra đã khác thường rồi, nhưng A-thê-na thần kì hơn. Nàng không phải do mẹ sinh ra mà do bố sinh ra, và sinh ra ... từ đầu!
Dớt mắc chứng đau đầu rất dữ, đau từng cơn ong ong, lục ục trong đầu. Trong một cơn đau muốn nổ tung óc, Dớt gọi thần Hê-phai-xtốt lại và ra lệnh: “Lấy búa bổ đầu ta ngay, làm ngay đi...”. Hê-phai-xtốt do dự trước cái lệnh kì quái đó, nhưng Dớt trừng mắt quát: “Bổ đi! Làm ngay đi!...” - Thế là Hê-phai-xtốt nghe lời Dớt. Chàng nâng cây búa nặng ngàn cân lên, dùng sức giáng vào đầu Dớt. Chát một cái! Hê-phai-xtốt rùng mình. Sọ của Dớt nứt toác ra, và từ kẽ nứt nhảy ra một người thiếu nữ mặc nhung y, võ phục gọn gàng, tay kiếm cung, mắt sáng long lanh, tiếng to như sấm. Vừa nhảy khỏi đầu Dớt, nàng liền hét một tiếng vang động cả trời đất như khi xung trận. Đó là A-thê- na, vị thần của trí tuệ, tri thức và chiến trận. A - thê - na đội mũ trụ đồng sáng loáng, mặc áo choàng dài, thường khi tay khoác khiên, đứng uy nghi oai phong lẫm liệt như một nam thần. Vì là nữ thần của trí tuệ, tri thức nên A-thê-na đã sáng tạo ra biết bao nhiêu điều để dạy cho người dân Hi Lạp. Nàng đã ban cho người trần thể cái cày cái bừa để họ có thể làm ruộng, trồng lúa, trồng nho. Nàng trao cho người phụ nữ cái xa quay sợi và khung cửi dệt. Nàng dạy cho họ nghề dệt khéo léo và công phu để họ có thể dệt nên tấm vải dày, mỏng tùy theo ý thích với màu sắc rực rỡ như lòng họ mong muốn. Vì thế người xưa gọi nàng là “A-thê-na Ergana” nghĩa là “thợ giỏi”. (...)
[...]. Đối với người Hi Lạp cổ xưa, A-thê-na mang lại cho họ cuộc sống văn minh hơn. Nàng là nữ thần của tri thức. Nàng là ánh sáng của khoa học, kĩ thuật, văn hóa, nghệ thuật soi rọi xuống cuộc sống tối tăm của con người. Nàng còn là nữ thần của chiến trận, chiến thắng. A-then một trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa của Hi Lạp ngày xưa và thủ đô của Hi Lạp ngày nay, là đô thị mang tên nữ thần A-thê-na, và được nữ thần A-thê-na bảo hộ. Con vật gắn bó với nữ thần A-thê-na là con cú mèo. Vì thế, nữ thần thường có những định ngữ kèm theo: A-thê-na có đôi mắt cú mèo, A-thê-na có đôi mắt màu xanh lục... Ngày nay trong văn học các nước Phương Tây, cái tên A-thê-na hoặc Mi-nen-vơ có một nghĩa bóng là: “người đàn bà thông minh”, “người phụ nữ trí tuệ”, “thông tuệ”. Từ đó con cú của nữ thần A-thê-na cũng tượng trưng cho sự hiểu biết, thông minh, trí thức.
(Trích Thần thoại Hy Lạp, Nguyễn Văn Khỏa, NXB Văn học, 2014, tr.97-98)
Nêu những dấu hiệu để xác định thể loại của văn bản trên?
Vận dụng kiến thức về đặc trưng thể loại thần thoại, chú ý đến nhân vật, sự kiện, không gian, thời gian và yếu tố kì ảo trong văn bản.
Văn bản thuộc thể loại thần thoại, có những dấu hiệu nhận biết sau:
- Nhân vật chính là vị thần A-thê-na, có nguồn gốc và sức mạnh phi thường.
- Kể về sự ra đời thần kì của vị thần A-thê-na và những công lao của nàng đối với con người.
- Sử dụng nhiều chi tiết hoang đường, kì ảo: A-thê-na được sinh ra từ đầu của thần Dớt; thần Dớt có thể chịu được nhát búa bổ vào đầu; A-thê-na vừa ra đời đã có sức mạnh phi thường.
Theo văn bản, tại sao sự sinh ra của thần A-thê-na lại thần kì hơn các vị thần khác?
Đọc kĩ đoạn văn đầu, xác định thông tin trực tiếp lí giải sự ra đời của thần A-thê-na.
Sự ra đời của thần A-thê-na thần kì hơn các vị thần khác vì nàng không được sinh ra từ mẹ như thông thường mà được sinh ra từ đầu của cha là thần Dớt.
Câu văn nào miêu tả sự ra đời của thần A-thê-na ? Lí giải sự phù hợp của các chi tiết trong câu văn đó với hình tượng thần A-thê-na: vị thần của trí tuệ, tri thức và chiến trận.
- Đọc kĩ văn bản, xác định câu văn trực tiếp miêu tả sự ra đời của thần A-thê-na.
- Phân tích ý nghĩa của các chi tiết miêu tả, liên hệ với đặc điểm, vai trò của nhân vật để làm rõ dụng ý nghệ thuật của tác giả.
- Câu văn miêu tả sự ra đời của thần A-thê-na: “Sọ của Dớt nứt toác ra, và từ kẽ nứt nhảy ra một người thiếu nữ mặc nhung y, võ phục gọn gàng, tay kiếm cung, mắt sáng long lanh, tiếng to như sấm.”
- Sự phù hợp của các chi tiết với hình tượng thần A-thê-na:
+ “Mặc nhung y, võ phục gọn gàng, tay kiếm cung”
+ “Mắt sáng long lanh”
+ “Tiếng to như sấm”
=> Các chi tiết vừa khắc họa vẻ đẹp, sức mạnh phi thường của A-thê-na, vừa thể hiện đặc trưng của vị thần trí tuệ, tri thức và chiến trận. Qua đó, nhân vật hiện lên với vẻ đẹp toàn diện, vừa thông tuệ vừa mạnh mẽ, uy nghi.
Phân tích hiệu quả nghệ thuật của phép điệp được sử dụng trong các câu văn in đậm ở văn bản trên.
Vận dụng kiến thức về biện pháp tu từ điệp: xác định từ ngữ/cấu trúc được lặp lại, từ đó phân tích hiệu quả về nội dung và nghệ thuật
- Biện pháp tu từ: Điệp cấu trúc “Nàng là nữ thần...”
- Hiệu quả:
+ Nhấn mạnh những vai trò, phẩm chất nổi bật của nữ thần A-thê-na: nữ thần của tri thức, khoa học, kĩ thuật, văn hóa, nghệ thuật và chiến trận, chiến thắng.
+ Tạo nhịp điệu cho câu văn, tăng tính liên kết, tính biểu cảm
+ Thể hiện thái độ tôn kính, ngưỡng mộ và niềm tự hào của người Hi Lạp đối với nữ thần A-thê-na.
Từ thái độ của người Hi Lạp xưa đối với thần A-thê-na – vị thần trí tuệ và tri thức, em hãy bày tỏ suy nghĩ của mình về tầm quan trọng của tri thức trong đời sống con người?
Vận dụng kĩ năng viết đoạn văn nghị luận xã hội: giải thích vấn đề, bàn luận về vai trò của tri thức, đưa ra dẫn chứng phù hợp và rút ra bài học nhận thức, hành động.
- Giải thích: Tri thức là những hiểu biết, kiến thức và kinh nghiệm mà con người tích lũy được thông qua học tập, lao động và trải nghiệm.
- Bàn luận về tầm quan trọng của tri thức:
+ Tri thức giúp con người hiểu biết về thế giới, khám phá những quy luật của tự nhiên và xã hội, từ đó mở rộng tầm nhìn và hoàn thiện nhận thức.
+ Tri thức là nền tảng để con người giải quyết vấn đề, đưa ra những quyết định đúng đắn và làm chủ cuộc sống.
+ Tri thức thúc đẩy sự phát triển của khoa học, công nghệ, văn hóa, kinh tế; góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và đưa xã hội tiến bộ.
+ Tri thức giúp con người sống có trách nhiệm, biết phân biệt đúng sai, hướng đến những giá trị tốt đẹp.
- Mở rộng, phản đề: Tri thức cần đi đôi với đạo đức và hành động thực tiễn. Người có hiểu biết nhưng thiếu trách nhiệm có thể sử dụng tri thức sai mục đích.
- Bài học nhận thức và hành động:
+ Nhận thức được vai trò quan trọng của tri thức đối với bản thân và xã hội.
+ Chủ động học tập, đọc sách, tìm tòi, khám phá và vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
+ Biết chọn lọc, tiếp nhận thông tin một cách tỉnh táo, không ngừng học hỏi để hoàn thiện bản thân.
II. VIẾT
Anh/Chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) bàn về tinh thần trách nhiệm của tuổi trẻ.
Vận dụng kiến thức và kĩ năng viết bài văn nghị luận xã hội về một vấn đề đời sống:
- Giải thích vấn đề nghị luận.
- Phân tích, bàn luận về biểu hiện, vai trò và ý nghĩa của vấn đề.
- Đưa ra dẫn chứng tiêu biểu, phù hợp.
- Mở rộng, phản đề và rút ra bài học nhận thức, hành động.
a. Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận
b. Thân bài:
Ý 1. Giải thích vấn đề
- Trách nhiệm là ý thức tự giác thực hiện tốt những nhiệm vụ, bổn phận của bản thân và sẵn sàng chịu trách nhiệm về hành động, lời nói, quyết định của mình.
- Tinh thần trách nhiệm của tuổi trẻ là thái độ sống tích cực, chủ động, có ý thức với bản thân, gia đình, cộng đồng và đất nước.
Ý 2. Biểu hiện của tinh thần trách nhiệm ở tuổi trẻ
- Đối với bản thân:
+ Có mục tiêu, lí tưởng sống rõ ràng; chủ động học tập, rèn luyện để hoàn thiện bản thân.
+ Biết chịu trách nhiệm về những lựa chọn, hành động của mình; không đổ lỗi, né tránh khi mắc sai lầm.
+ Có ý thức bảo vệ sức khỏe, xây dựng lối sống lành mạnh.
- Đối với gia đình:
+ Yêu thương, kính trọng ông bà, cha mẹ; biết chia sẻ công việc và giúp đỡ những người thân.
+ Có ý thức học tập, rèn luyện để trở thành người có ích, không phụ sự quan tâm, chăm sóc của gia đình.
- Đối với xã hội và đất nước:
+ Sống có kỉ luật, tuân thủ pháp luật, thực hiện tốt các quy định chung.
+ Quan tâm đến những vấn đề của cộng đồng, sẵn sàng tham gia các hoạt động thiện nguyện, bảo vệ môi trường.
+ Có ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, đóng góp sức trẻ vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.
Ý 3. Ý nghĩa của tinh thần trách nhiệm
- Đối với bản thân: Giúp người trẻ trưởng thành, sống tự lập, có bản lĩnh, uy tín và nhận được sự tin tưởng, tôn trọng của mọi người.
- Đối với gia đình: Góp phần xây dựng gia đình hạnh phúc, gắn kết các thành viên và san sẻ những khó khăn trong cuộc sống.
- Đối với xã hội: Tạo nên một cộng đồng văn minh, đoàn kết, có kỉ luật; góp phần giải quyết những vấn đề chung và thúc đẩy xã hội phát triển.
- Đối với đất nước: Thế hệ trẻ có trách nhiệm sẽ trở thành nguồn nhân lực chất lượng, góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh.
Học sinh có thể lựa chọn những dẫn chứng tiêu biểu, phù hợp với vấn đề nghị luận.
Ý 4. Mở rộng, phản đề
- Phê phán một bộ phận người trẻ sống ích kỉ, thờ ơ với cộng đồng, thiếu ý thức tự giác, ngại khó khăn, chỉ quan tâm đến quyền lợi cá nhân.
Ý 5. Bài học nhận thức và hành động
- Nhận thức được trách nhiệm là phẩm chất cần thiết để mỗi người trưởng thành và khẳng định giá trị bản thân.
- Người trẻ cần bắt đầu rèn luyện tinh thần trách nhiệm từ những việc nhỏ nhất: tự giác học tập, giữ lời hứa, hoàn thành nhiệm vụ, biết nhận lỗi và sửa lỗi.
- Không ngừng trau dồi tri thức, kĩ năng, bản lĩnh để sẵn sàng đảm nhận những nhiệm vụ lớn lao hơn, đóng góp cho cộng đồng và đất nước.
c. Kết bài: Khẳng định lại vấn đề nghị luận
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
