Đề thi học kì 2 Văn 9 - Đề số 7
Phần I. Đọc hiểu
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
Tuổi trẻ là đặc ân vô giá của tạo hóa ban cho bạn. Vô nghĩa của đời người là để tuổi xuân trôi qua trong vô vọng. (…) Người ta bảo, thời gian là vàng bạc, nhưng sử dụng đúng thời gian của tuổi trẻ là bảo bối của thành công. Tài năng thiên bẩm chỉ là điểm khởi đầu, thành công của cuộc đời là mồ hôi, nước mắt và thậm chí là cuộc sống. Nếu chỉ chăm chăm và tán dương tài năng thiên bẩm thì chẳng khác nào chim trời chỉ vỗ cánh mà chẳng bao giờ bay được lên cao. Mỗi ngày trôi qua rất nhanh. Bạn đã dành thời gian cho những việc gì? Cho bạn bè, cho người yêu, cho đồng loại và cho công việc? Và có bao giờ bạn rùng mình vì đã để thời gian trôi qua không lưu lại dấu tích gì không?
Các bạn hãy xây dựng tầm nhìn rộng mở (…), biến tri thức của loài người, của thời đại thành tri thức bản thân và cộng đồng, vận dụng vào hoạt động thực tiễn của mình. Trước mắt là tích lũy tri thức khi còn ngồi trên ghế nhà trường để mai ngày khởi nghiệp; tự mình xây dựng các chuẩn mực cho bản thân; nhận diện cái đúng, cái sai, cái đáng làm và cái không nên làm. Trường đời là trường học vĩ đại nhất, nhưng để thành công bạn cần có nền tảng về mọi mặt, thiếu nó không chỉ chông chênh mà có khi vấp ngã.
(Theo Báo mới.com; 26/ 03/ 2016)
Em hãy xác định thể loại của văn bản trên.
Dựa vào mục đích, nội dung và cách triển khai của văn bản để xác định thể loại.
Thể loại: nghị luận xã hội.
Theo bài viết, để xây dựng tầm nhìn rộng mở, chúng ta cần phải làm gì?
Đọc kĩ đoạn văn thứ hai, tìm những việc cần làm được tác giả nêu trực tiếp để xây dựng tầm nhìn rộng mở.
Để tầm nhìn rộng mở chúng ta cần: Trước mắt là tích lũy tri thức khi còn ngồi trên ghế nhà trường để mai ngày khởi nghiệp; tự mình xây dựng các chuẩn mực cho bản thân; nhận diện cái đúng, cái sai, cái đáng làm và cái không nên làm.
Xét về mặt mục đích nói, các câu in đậm thuộc kiểu câu gì? Việc sử dụng kiểu câu đó có ý nghĩa như thế nào đối với việc thể hiện nội dung của văn bản?
Xác định mục đích giao tiếp của các câu in đậm, phân tích tác dụng của kiểu câu đối với việc nhấn mạnh nội dung và khơi gợi suy nghĩ của người đọc.
- Các câu in đậm thuộc kiểu câu nghi vấn.
- Tác dụng: thể hiện sự trăn trở về việc sử dụng quỹ thời gian, cảnh báo việc để thời gian trôi qua một cách vô nghĩa. Từ đó nhắc nhở mỗi người trân quý thời gian và có ý thức sử dụng thời gian hiệu quả, ý nghĩa
Em có đồng tình với quan điểm sau không? Vì sao?
Tài năng thiên bẩm chỉ là điểm khởi đầu, thành công của cuộc đời là mồ hôi, nước mắt và thậm chí là cuộc sống.
Nêu rõ quan điểm đồng tình hoặc không đồng tình, giải thích bằng lí lẽ và dẫn chứng phù hợp để làm sáng tỏ ý kiến.
Gợi ý: Đồng tình với quan điểm. “Tài năng thiên bẩm chỉ là điểm khởi đầu, thành công của cuộc đời là mồ hôi, nước mắt và thậm chí là cuộc sống”
Vì:
+ Nếu như mỗi người phát hiện được một loại tài năng thiên bẩm của bản thân mình thì đó chính là một điều may mắn mang đến một chút lợi thế cho cuộc sống của người đó.
+ Tuy nhiên để đạt được thành công trong cuộc sống, con người phải bỏ ra mồ hôi, nước mắt, những sự hy sinh và đánh đổi cả cuộc đời để có thể trở nên mạnh mẽ, vững vàng hơn trước những khó khăn và thử thách.
+ Những khó khăn, gian nan dù cho có đau đớn nhưng là những yếu tố mài giũa con người trở thành phiên bản tốt đẹp hơn của chính mình. Dù cho có thất bại và nhận thật nhiều đắng cay, những sự hy sinh của con người rồi sẽ được đền đáp xứng đáng bằng những thành công sau này.
+ Nếu chỉ có tài năng mà không có sự chăm chỉ, không nỗ lực phấn đấu thì sớm muộn gì những tài năng đó cũng dần bị thui chột.
Phần II. Viết
Viết đoạn văn khoảng 200 chữ nêu ý nghĩa của thời gian đối với cuộc đời mỗi người.
Xác định vấn đề nghị luận là ý nghĩa của thời gian đối với mỗi người; triển khai đoạn văn theo trình tự giải thích, phân tích vai trò, nêu dẫn chứng và rút ra bài học nhận thức, hành động.
1. Mở đoạn: Giới thiệu vấn đề: Ý nghĩa thời gian.
2. Thân đoạn:
- Thời gian là một thứ trừu tượng, trôi qua từng ngày, ta không cảm nhận thời gian một cách trực quan như nhìn hay chạm vào, ta cảm sự trôi chảy của thời gian qua sự thay đổi của sự vật tồn tại xung quanh mình.
- Ý nghĩa thời gian:
+ Thời gian là thứ tiền bạc không thể mua được, một đi không trở lại, một khi đã qua đi không thể nào lấy lại được. Nếu để lỡ mất thời gian dù có hối tiếc cũng thể lấy lại được.
+ Thời gian giúp vạn vật vận động theo đúng quy luật, trình tự của nó.
+ Thời gian giúp con người tích lũy được giá trị, không chỉ vật chất mà quan trọng hơn là tinh thần, nếu biết tận dụng tốt sẽ tích sẽ khiến giá trị bản thân tăng lên (trưởng thành hơn, hiểu biết hơn...).
+ Thời gian giúp thay đổi suy nghĩ, tình cảm của con người: giúp xóa nhòa nỗi đau, hận thù, thậm chí làm phai nhạt tình cảm yêu thương, thay đổi tính tình của con người.
- Quý trọng thời gian không có nghĩa là phải sống gấp gáp, chạy theo thời gian mà là biết trân trọng từng giây, sống hết mình, cống hiến hết mình cho cuộc đời.
HS lấy dẫn chứng phù hợp.
3. Kết đoạn: Tổng kết vấn đề nghị luận.
Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích chủ đề và nghệ thuật của văn bản sau:
ĐỒNG ĐỘI TÔI TRÊN ĐẢO THUYỀN CHÀI
Lều bạt chung chiêng giữa nước, giữa trời
Đến một cái gai cũng không sống được
Sớm mở mắt, nắng lùa ngun ngút
Đêm trong lều như trôi trong mây...
...Đảo tự giấu mình trong màu nước lam xanh
Cái giọt máu thiêng dưới ngầu ngầu bọt sóng
Tổ quốc ơi! Tiếng chúng tôi kêu lên mà mắt chúng tôi nhìn xuống
Bóng chúng tôi trùm khắp đảo Thuyền Chài…
Đảo Thuyền Chài, 5-1978
(Trần Đăng Khoa, “Bên cửa sổ máy bay”, NXB Tác phẩm mới)
Đọc kĩ bài thơ, xác định chủ đề và những hình ảnh tiêu biểu; phân tích nội dung từng khổ thơ kết hợp với các đặc sắc nghệ thuật như hình ảnh, từ ngữ, biện pháp tu từ, giọng điệu và cách thể hiện cảm xúc; từ đó đánh giá giá trị của văn bản.
1. Mở bài: Giới thiệu tác giả, tác phẩm, nội dung ngắn gọn của văn bản.
2. Thân bài:
* Phân tích chủ đề văn bản:
- Nêu chủ đề: Bài thơ khắc họa sự hy sinh, tình yêu Tổ quốc sâu sắc của những người lính đảo, làm cho chúng ta cảm thấy tự hào và trân trọng hơn những giá trị mà họ đã dành cho đất nước.
- Phân tích nội dung chủ đề văn bản
+ Qua các hình ảnh như lều bạt, cái gai không sống được, và sự ẩn mình của đảo trong màu nước lam xanh, văn bản nhấn mạnh sự khắc nghiệt của hoàn cảnh và lòng kiên cường của những người lính trên đảo Thuyền Chài đang chiến đấu vì Tổ quốc.
+ Tình yêu Tổ quốc: Các hình ảnh về đảo, máu thiêng, và bóng trùm khắp đảo đều nhấn mạnh sự đấu tranh và sự hiện diện không ngừng của những người đang bảo vệ Tổ quốc, dù trong hoàn cảnh đầy khó khăn và bất lực. Tình yêu đất nước còn được thể hiện qua tiếng gọi thân thương “Tổ quốc ơi! Nước non dẫu đang lặng im tiếng súng, nhưng kẻ thù vẫn luôn luôn dòm ngó, rình rập biển, đảo thân thương, vì thế các anh phải luôn tỉnh táo, cảnh giác: “Tiếng chúng tôi kêu lên mà mắt chúng tôi nhìn xuống”. Với người lính đảo, họ luôn đặt ý thức trách nhiệm gìn giữ bảo vệ Tổ quốc lên hàng đầu. Vẻ đẹp ấy được cảm nhận với tâm hồn nghệ sĩ gắn bó và giàu yêu thương, cảm phục.
* Những nét đặc sắc nghệ thuật:
- Thể thơ tự do linh hoạt trong vần nhịp, phóng túng trong biểu đạt cảm xúc.
- Hình tượng thiên nhiên được miêu tả độc đáo qua hệ thống ngôn từ tự nhiên, giàu hình ảnh, cảm xúc.
- Các biện pháp tu từ: So sánh, ẩn dụ, dùng từ láy…
-Vẻ đẹp người lính đảo được vẽ nên bằng những từ ngữ giàu hình ảnh (hệ thống từ láy: chung chiêng, ngun ngút), biện pháp tu từ (so sánh: đêm trong lều như trôi trong mây; ẩn dụ: Cái giọt máu thiêng .....)
=> Xây dựng hình tượng người lính vừa mang nét chung của người bộ đội cụ Hồ, vừa mang nét riêng của những người lính đảo.
3. Kết bài:
Đánh giá về giá trị tư tưởng, đặc sắc nghệ thuật của bài thơ: bài thơ đã khơi dậy trong ta ý thức trách nhiệm gìn giữ bảo vệ Tổ quốc.
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
