Đề thi thử cuối HK2 Văn 9 - Đề số 5
Phần I. Đọc hiểu
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
Thuở nô lệ, thân ta nước mất
Cảnh cơ hàn, trời đất tối tăm
Một đời đau suốt trăm năm
Chim treo trên lửa, cá nằm dưới dao!
Giặc cướp hết, non cao biển rộng
Cướp cả tên nòi giống tổ tiên
Lưỡi gươm cắt đất ngăn miền
Non sông một khúc ruột liền chia ba
{…}
Một dân tộc hai bàn tay trắng
Đồng tâm là chiến thắng thành công
Dân ta gan dạ anh hùng:
Trẻ làm đuốc sống, già xông lửa đồn
Chân toạc máu, chân dồn đuổi giặc
Tay chém thù, tay sắc như gươm!
{…}
Ôi Tổ quốc, vinh quang Tổ quốc!
Ngàn muôn năm dân tộc ta ơi!
Việt Nam anh dũng sáng ngời
Ánh gươm độc lập giữa trời soi chung.
(Trích “Ba mươi năm đời ta có Đảng”, Tố Hữu, NXB Giáo dục, 2003)
Đoạn thơ trên viết theo thể thơ gì? Dấu hiệu nào cho em biết điều đó?
Đếm số tiếng trong các dòng thơ và quan sát quy luật gieo vần.
- Thể thơ song thất lục bát
- Dấu hiệu: Có 4 dòng/ 1 khổ. Trong đó có 2 dòng thơ 7 chữ và 1 cặp lục bát
+ Về vần: Một khổ thơ có 2 vần Trắc (mất- đất) và 5 vần Bằng (tăm- năm- nằm- đao- cao)
Thưở nô lệ, thân ta nước mất
Cảnh cơ hàn, trời đất tối tăm
Một đời đau suốt trăm năm
Chim treo trên lửa, cá nằm dưới đao!
Vần lưng: đất, nằm; Vần chân: mất, tăm, năm, đao
+ Về ngắt nhịp: câu thơ 7 tiếng ngắt nhịp lẻ trước, chẵn sau (nhịp 3/4); câu lục bát ngắt nhịp chẵn (nhịp 2/2/2 và nhịp 4/4)
Xét theo mục đích nói, câu thơ “Ôi Tổ quốc, vinh quang Tổ quốc!” thuộc kiểu câu gì? Dấu hiệu nào giúp em nhận biết?
Dựa vào mục đích biểu đạt của câu thơ và các từ ngữ cảm thán. Chú ý những từ bộc lộ cảm xúc trực tiếp như “Ôi”, dấu câu cảm thán và giọng điệu ngợi ca.
- Xét về kiểu câu phân loại theo mục đích nói, câu thơ “Ôi Tổ quốc, vinh quang Tổ quốc!” thuộc kiểu câu cảm thán
- Dấu hiệu:
+ từ ngữ bộc lộ cảm xúc: Ôi
+ dấu chấm than kết thúc câu
- Bộc lộ cảm xúc tự hào về tổ quốc
Qua hai câu thơ:
“Dân ta gan dạ anh hùng:
Trẻ làm đuốc sống, già xông lửa đồn”
Em cảm nhận được phẩm chất nào của con người Việt Nam trong kháng chiến?
Liên hệ thực tế cuộc sống hiện nay và trách nhiệm của thế hệ trẻ. Nêu những việc làm cụ thể thể hiện lòng yêu nước, ý thức học tập và bảo vệ Tổ quốc.
Sau đây là gợi ý:
- Tin tưởng, tự hào về nền hòa bình, độc lập.
- Tích cực tham gia các phong trào, hoạt động góp phần bảo vệ nền hòa bình.
- Phê phán những hành vi, việc làm xuyên tạc, phá hoại nền hòa bình.
- Ra sức nỗ lực, phấn đấu học tập tốt
- ………………………….
Thế hệ trẻ hôm nay đang được sống trong nền hòa bình, độc lập. Em thấy bản thân mỗi người cần làm gì để giữ gìn, bảo vệ nền hòa bình, độc lập đó?
Liên hệ thực tế cuộc sống hiện nay và trách nhiệm của thế hệ trẻ. Nêu những việc làm cụ thể thể hiện lòng yêu nước, ý thức học tập và bảo vệ Tổ quốc.
Sau đây là gợi ý:
- Tin tưởng, tự hào về nền hòa bình, độc lập.
- Tích cực tham gia các phong trào, hoạt động góp phần bảo vệ nền hòa bình.
- Phê phán những hành vi, việc làm xuyên tạc, phá hoại nền hòa bình.
- Ra sức nỗ lực, phấn đấu học tập tốt
- ………………………….
Phần II. Viết
Viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích 6 dòng thơ thuộc đoạn 2 của phần đọc hiểu ở trên.
Xác định nội dung chính của 6 dòng thơ, phân tích các hình ảnh và biện pháp nghệ thuật tiêu biểu. Làm rõ tinh thần đoàn kết, lòng dũng cảm và ý chí chiến đấu của nhân dân Việt Nam trong kháng chiến.
1. Đảm bảo cấu trúc đoạn nghị luận văn học :
+ Dung lượng 200 chữ, đúng hình thức đoạn văn
+ Diễn đạt mạch lạc, hoàn chỉnh, đúng chuẩn chính tả, ngữ pháp, không gạch xoá nhiều.
2. Nội dung: phân tích 6 dòng thơ thuộc đoạn 2 của phần đọc hiểu.
HS triển khai theo hướng sau:
a. Mở đoạn
Giới thiệu đoạn thơ (xuất xứ, tác giả, nhận xét khái quát nội dung chính)
b. Thân đoạn:
Học sinh biết bám sát ngữ liệu và khai thác hiệu quả các tín hiệu nghệ thuật để làm rõ giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ.
- Đoạn thơ tái hiện tinh thần yêu nước, đoàn kết, bất khuất của nhân dân chống giặc ngoại xâm:
+ “Một dân tộc hai bàn tay trắng / Đồng tâm là chiến thắng thành công” → khẳng định chân lý: sức mạnh đoàn kết làm nên chiến thắng.
+ “Dân ta gan dạ anh hùng: / Trẻ làm đuốc sống, già xông lửa đồn” → ca ngợi tinh thần hy sinh quả cảm, bất khuất của nhân dân.
- Từ đó bộc lộ niềm tự hào, xúc động của tác giả trước khí thế quật khởi của nhân dân ta.
+ Hình ảnh thơ chân thực, có giá trị biểu cảm cao (hai bàn tay trắng, Trẻ làm đuốc sống, già xông lửa đồn, Chân toạc máu, chân dồn đuổi giặc)
+ Dấu hai chấm, điệp ngữ “chân” “tay”, liệt kê (trẻ…già..; chân…; tay…), phép đối (Trẻ làm đuốc sống, già xông lửa đồn)
-> tinh thần ấy tạo nên sức mạnh như vũ bão khiến quân thù khiếp sợ.
- Thể thơ song thất lục bát có khả năng truyền cảm, phù hợp bộc lộ nỗi niềm, tâm trạng của nhân vật trữ tình.
Nghệ thuật đối, điệp cấu trúc, giọng điệu lời thơ mạnh mẽ, hào sảng làm nổi bật khí thế chiến đấu của cả dân tộc
c. Kết đoạn
- Khái quát giá trị nội dung, nghệ thuật của đoạn thơ
- Chỉ ra thông điệp
Một hiện tượng đáng lo ngại trong xã hội hiện nay là giới trẻ, đặc biệt là một bộ phận lớn học sinh không có mục tiêu trong cuộc sống khiến người mẹ của họ lo lắng, và khiến họ không phát huy được năng lực của bản thân và tương lai trở nên mù mịt. Em hãy viết một bài văn (khoảng 400 chữ) giúp các bạn trẻ nhận thức rõ tầm quan trọng của việc xác lập mục tiêu trong cuộc sống.
Giải thích mục tiêu sống là gì và vì sao mỗi người cần có mục tiêu. Bàn luận vai trò của mục tiêu đối với học tập, công việc và tương lai; chỉ ra hậu quả của việc sống không có mục tiêu, nêu dẫn chứng, đề xuất giải pháp và rút ra bài học nhận thức, hành động cho bản thân.
* Mở bài:
Dẫn dắt và giới thiệu vấn đề nghị luận: Tầm quan trọng của việc xác lập mục tiêu trong cuộc sống của giới trẻ.
* Thân bài:
- Giải thích: Xác định mục tiêu trong học tập và cuộc sống là quá trình nhận thức và lựa chọn những gì mình muốn đạt được trong tương lai. Đối với học sinh, mục tiêu học tập có thể là đạt điểm cao, đỗ vào trường đại học mơ ước, hoặc đơn giản là hiểu sâu kiến thức. Mục tiêu cuộc sống rộng hơn, bao gồm cả sự nghiệp, gia đình, các mối quan hệ xã hội, và cả những giá trị tinh thần mà mỗi người hướng đến.
- Bàn luận xác đáng vấn đề (có dẫn chứng) Làm sáng tỏ tầm ý nghĩa tầm quan trọng của việc xác lập mục tiêu của giới trẻ trong cuộc sống:
+ Việc xác định được mục tiêu sẽ giúp mỗi người biết mình cần làm gì, nắm rõ hướng đi của chính mình, từ đó đề ra kế hoạch phù hợp để thực hiện.
+ Xác định mục tiêu rõ ràng sẽ giúp chúng ta nuôi dưỡng đam mê, có thêm niềm tin, sức mạnh để sẵn sàng đương đầu với những khó khăn, thử thách, vươn lên chinh phục mọi kế hoạch đặt ra và hướng tới ước mơ, tưới tương lai tươi sáng.
+ Khi xác định được mục tiêu cuộc đời mình theo từng giai đoạn, ngắn hạn hoặc dài hạn sẽ giúp khơi dậy những khả năng vốn ngủ say trong ta, phát huy hết năng lực tiềm ẩn, giúp ta trở thành con người ưu tú, hướng ta tới một lối sống tích cực và có giá trị.
+ Xác định được mục tiêu, giúp chúng ta kết nối với những người cùng trí hướng, sẽ giúp truyền cảm hứng cho những người khác, khiến họ trở nên sống có hoài bão và lí tưởng hơn. Nếu mỗi người biết cách đặt ra mục tiêu rõ ràng và phấn đấu thực hiện, sống và cống hiến hết mình thì xã hội sẽ phát triển và tiến bộ nhanh chóng.
+ HS lựa chọn dân chứng để làm sáng tỏ những lí lẽ đã đưa ra. Ví dụ:
* Bill Gates – doanh nhân nổi tiếng về cuộc cách mạng máy tính cá nhân trước -thành công với nó, ông đã đặt ra những mục tiêu nhất định. Ông đã từng tuyên bố, trở thành triệu phú vào năm 30 tuổi, và thực tế vào năm 31 tuổi, ông đã trở thành tỷ - Chính nhờ việc xác lập mục tiêu đúng đắn, Bill Gates đã giúp cả nhân loại sử dụng ần mềm tiện ích và hữu hiệu cho máy tính.
* Lê Minh Châu sinh năm 1991, là nạn nhân của chất độc da cam. Anh có niềm mê hội họa từ nhỏ nhưng với khuyết tật ở chân và một cánh tay khiến anh không thể cầm bút vẽ. Thế nhưng anh đã xác định rõ mục tiêu cuộc đời mình là theo đuổi niềm đam mê hội họa. Điều đó giúp anh vượt qua khó khăn và sự tự ti đó, 17 tuổi anh đã tự có phòng tranh riêng và nuôi sống bản thân bằng các tác phẩm của mình.
- Phản đề:
+ Trong cuộc sống, nhiều bạn trẻ sống không có mục tiêu rõ ràng, buông thả, thiếu định hướng, chỉ làm việc theo cảm hứng hoặc chạy theo xu hướng của người khác.
+ Có người đặt mục tiêu sai lầm, chỉ nhắm đến danh lợi, tiền bạc, không phù hợp với năng lực và giá trị đạo đức.
+ Hậu quả: dễ chán nản, mất phương hướng, lãng phí thời gian, bỏ lỡ cơ hội phát triển bản thân và cống hiến cho xã hội.
- Bài học nhận thức và hành động:
+ Nhận thức:
• Mỗi người, đặc biệt là giới trẻ, cần hiểu rằng mục tiêu sống là kim chỉ nam định hướng cho mọi suy nghĩ, hành động.
• Mục tiêu cần cụ thể, phù hợp với năng lực, hoàn cảnh và giá trị đạo đức, đồng thời có khả năng thúc đẩy sự nỗ lực, cống hiến.
+ Hành động:
• Tự đánh giá bản thân để xác định điểm mạnh, điểm yếu, từ đó đề ra mục tiêu phù hợp.
• Lập kế hoạch học tập, rèn luyện, làm việc cụ thể theo từng giai đoạn (ngắn hạn – dài hạn).
• Luôn kiên trì, chủ động, tích cực học hỏi và điều chỉnh mục tiêu khi cần thiết.
• Tránh sống buông thả, thụ động





