Đề thi học kì 2 Văn 9 Sở GD&ĐT Bắc Giang (2024-2025)

Vận dụng kiến thức về đặc điểm hình thức để nhận diện thể thơ

Thể thơ 8 chữ.

Căn cứ vào nội dung văn bản để chỉ ra các từ ngữ diễn tả không khí đường đi chợ ngày Tết

Những từ ngữ diễn tả trực tiếp không khí trên đường đi chợ Tết: tưng bừng, vui vẻ.

Căn cứ vào nội dung văn bản để chỉ ra các hình ảnh phù hợp trong phần in đậm

những hoạt động cụ thể của con người trong phiên chợ Tết được thể hiện ở phần thơ in đậm:

+ Người mua bán ra vào;

+ Người khách nói bô bô;

+ Anh hàng tranh quẩy đôi bồ kĩu kịt, tìm đến chỗ đông người ngồi dở bán;

+ Thầy khóa gò lưng trên phản, tay mài nghiên hí hoáy viết thơ xuân;

+ Cụ đồ nho vuốt râu, nhẩm đọc câu đối

+ Bà cụ lão bán hàng.

Vận dụng kiến thức từ láy (tượng hình) để nhận diện trong văn bản và phân tích tác dụng

+ Từ láy tượng hình trong hai dòng thơ: “hí loáy”

+ Tác dụng của từ láy tượng hình:

Từ láy tượng hình “hí hoáy” trong câu thơ miêu tả sinh động hành động chăm chú, tỉ mỉ của thầy khóa khi mài nghiên và viết thơ xuân. Từ này gợi hình ảnh cụ thể, gần gũi, khắc họa rõ nét sự tập trung và khéo léo của nhân vật. Đồng thời, “hí hoáy” còn tạo nhịp điệu vui tươi, góp phần làm nổi bật không khí nhộn nhịp, sinh động của phiên chợ Tết.

Vận dụng kiến thức về phương thức biểu đạt để nhận diện và phân tích tác dụng trong văn bản

Yếu tố miêu tả trong đoạn thơ được sử dụng rất hiệu quả, góp phần tái hiện sinh động bức tranh chợ Tết:

- Miêu tả cảnh sắc thiên nhiên: Các hình ảnh như “dải mây trắng đỏ dần”, “sương hồng lam”, “tia nắng tía”, “núi uốn mình trong chiếc áo the xanh” tạo nên một khung cảnh thiên nhiên tươi sáng, rực rỡ, tràn đầy sức sống, làm nền cho không khí Tết.

- Miêu tả con người và hoạt động: Tác giả khắc họa chân thực hình ảnh đa dạng của người dân trên đường đi chợ và trong chợ Tết, từ “thằng cu áo đỏ chạy lon xon”, “cô yếm thắm che môi cười lặng lẽ” đến “thầy khóa hí hoáy viết thơ xuân”, “anh hàng tranh kĩu kịt quẩy đôi bồ”. Những chi tiết này thể hiện sự nhộn nhịp, vui tươi và đa dạng trong sinh hoạt của con người.

- Sử dụng từ ngữ giàu tính tạo hình: Các từ láy (“lon xon”, “lom khom”, “hí hoáy”), màu sắc (“đỏ”, “trắng”, “hồng lam”, “xanh”) và hình ảnh ẩn dụ (“núi uốn mình”, “đồi thoa son”) làm cho bức tranh chợ Tết trở nên sống động, gần gũi và giàu cảm xúc.
Hiệu quả của yếu tố miêu tả là tạo nên một không gian Tết đậm chất truyền thống, gợi lên vẻ đẹp văn hóa và tâm hồn người Việt.

Căn cứ vào nội dung văn bản kết hợp với những suy nghĩ, cảm nhận cá nhân

Bức tranh chợ Tết trong đoạn thơ của Đoàn Văn Cừ là một bức họa sống động, đậm chất thôn quê Việt Nam. Tác giả đã tái hiện một không gian Tết rực rỡ, từ cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp với mây, sương, nắng, núi đồi đến hình ảnh con người tấp nập, vui tươi trên đường đi chợ và trong phiên chợ. Các hoạt động như mua bán, viết thơ xuân, bán tranh, nhẩm câu đối đỏ không chỉ thể hiện sự nhộn nhịp mà còn khắc họa nét văn hóa truyền thống đặc sắc. Bằng ngôn ngữ giàu hình ảnh, màu sắc và từ láy, đoạn thơ gợi lên một không khí Tết ấm áp, gần gũi, đậm đà bản sắc dân tộc.