Đề thi tham khảo giữa học kì 1 Văn 10 - Đề số 14
I. ĐỌC HIỂU
Đọc hiểu văn bản và chọn đáp án đúng:
Thần mưa
Thần mưa là thần hình rồng, thường xuống hạ giới hút nước biển, nước sông vào bụng rồi bay lên trời cao phun nước ra làm mưa cho thế gian có nước uống và cầy cấy, cây cỏ trên mặt đất được tốt tươi.
Thần Mưa thường theo lệnh Trời đi phân phác nước cho các nơi. Thần Mưa có tính hay quên nên có vùngcả năm không đến, sinh ra hạn hán; có vùng lại đến luôn làm thành lụt lội. Do đó mà có lần ở hạ giới cóc phải lên kiện Trời vì thần Mưa vắng mặt lâu ngày quá.
Công việc một mình phân phối nước khắp mặt đất rất là nặng nề. Thần Mưa có khi không làm hết nên có lần Trời mở một cuộc thi chọn các giống thủy tộc có tài trở nên thành rồng hút nước phun mưa, giúp sức thần Mưa. Cuộc thi rồng đó, Trời chọn lấy địa điểm ở cửa Vũ (Vũ môn) thuộc Hà Tĩnh ngày nay. Do đó mà trong dân gian đã có câu hát về việc cá chép hóa rồng:
Mồng ba cá đi ăn thề,
Mồng bốn cá về cá vượt Vũ môn.
(Truyện thần thoại Việt Nam)
Câu truyện trên thuộc thể loại thần thoại nào dưới đây?
Vận dụng kiến thức về phân loại thần thoại, căn cứ vào nội dung và mục đích giải thích của câu chuyện.
Câu truyện trên thuộc thần thoại suy nguyên (truyện thần thoại kể về nguồn gốc vũ trụ).
Theo em, đâu là nhân vật chính của câu chuyện?
Vận dụng kĩ năng xác định nhân vật chính, căn cứ vào nhân vật được giới thiệu, xuất hiện xuyên suốt và giữ vai trò trung tâm trong việc triển khai nội dung câu chuyện.
Nhân vật chính của câu truyện là thần mưa.
Chi tiết thần mưa hay quên nhằm mục đích gì?
Vận dụng kĩ năng phân tích tác dụng của chi tiết nghệ thuật, chú ý mối quan hệ giữa chi tiết với hiện tượng tự nhiên được lí giải trong truyện.
Chi tiết “Thần Mưa có tính hay quên” nhằm:- Lí giải một cách hồn nhiên, kì ảo hiện tượng mưa không đều, có nơi hạn hán, có nơi lũ lụt.
- Thể hiện cách người xưa nhân hóa và thần linh hóa các hiện tượng tự nhiên, từ đó giúp những hiện tượng khó lí giải trở nên gần gũi, dễ hiểu.
- Tạo nét tính cách riêng cho nhân vật Thần Mưa, khiến nhân vật thần thoại trở nên gần gũi với con người.
Trình bày nội dung câu chuyện trên.
Vận dụng kĩ năng tóm tắt và khái quát nội dung văn bản, xác định sự việc chính và ý nghĩa của câu chuyện.
- Câu chuyện kể về Thần Mưa, một vị thần mang hình rồng, có nhiệm vụ hút nước từ biển, sông rồi phun xuống trần gian tạo thành mưa.
- Vì Thần Mưa có tính hay quên nên có nơi hạn hán, có nơi lại xảy ra lũ lụt.
- Do công việc quá nặng nề, Trời tổ chức cuộc thi để tìm các giống thủy tộc có khả năng hóa rồng, giúp sức cho Thần Mưa.
- Qua đó, câu chuyện lí giải một cách hồn nhiên, giàu trí tưởng tượng về hiện tượng mưa, hạn hán, lũ lụt và tục cá chép vượt Vũ môn, đồng thời thể hiện trí tưởng tượng phong phú và cách nhìn thế giới tự nhiên của người xưa.
Trình bày suy nghĩ của em về nhận định sau: Truyện sử dụng các biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân hóa để làm nổi bật nội dung chính của truyện.
Vận dụng kiến thức về biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa và kĩ năng phân tích tác dụng của biện pháp nghệ thuật.
Gợi ý trả lời:
- Nhận định có cơ sở.
- Biện pháp nhân hóa được sử dụng nổi bật: Thần Mưa có hình dáng, tính cách và hành động gần với con người: “có tính hay quên”, “đi phân phác nước”, “công việc... rất là nặng nề”.
- Biện pháp so sánh: hình ảnh cá vượt Vũ môn gắn với những câu hát dân gian.
Các biện pháp nghệ thuật trên:
+ Tạo nên cách kể chuyện hồn nhiên, sinh động, giàu trí tưởng tượng.
+ Giúp người xưa lí giải các hiện tượng tự nhiên bằng cách gần gũi, dễ hiểu.
+ Làm nổi bật đặc trưng của thần thoại suy nguyên: dùng thế giới thần linh và yếu tố kì ảo để giải thích thế giới tự nhiên.
II. VIẾT
Viết một đoạn văn ngắn phân tích nhân vật Thần mưa trong truyện thần thoại ở phần đọc hiều để làm nổi bật đặc điểm về nhân vật trong truyện thần thoại.
- Vận dụng kĩ năng viết đoạn văn nghị luận văn học, kết hợp các thao tác phân tích, chứng minh, nhận xét để làm rõ đặc điểm nhân vật.
- Xác định đúng đối tượng nghị luận: nhân vật Thần Mưa và đặc điểm của nhân vật trong truyện thần thoại.
- Sử dụng các chi tiết tiêu biểu trong văn bản làm dẫn chứng, tập trung vào ngoại hình, năng lực, tính cách và vai trò của nhân vật.
1. Mở đoạn
Giới thiệu khái quát vấn đề nghị luận: Phân tích nhân vật Thần Mưa để làm rõ các đặc điểm về nhân vật trong truyên thần thoại.
2. Thân đoạn:
+ Hình dạng rồng, có khả năng hút nước, phun nước làm mưa – đây là yếu tố hoang đường quen thuộc trong thần thoại.
+ Có quyền năng theo lệnh Trời, quản lý mưa gió – thể hiện niềm tin của người xưa vào các vị thần cai quản tự nhiên.
+ Hay quên, làm việc thiếu đều đặn – lúc gây hạn hán, lúc gây lụt → nhân vật có cá tính rõ ràng, không hoàn hảo, phản ánh tư duy nhân hóa trong thần thoại.
+ Điều này lý giải hiện tượng tự nhiên (mưa nắng thất thường) theo cách gần gũi, dễ hiểu.
+ Là nhân vật tạo ra mưa, giúp cây cối sinh trưởng, con người có nước sinh hoạt → thể hiện mối quan hệ gắn bó giữa thần linh và cuộc sống thực tế.
+ Thần Mưa tuy có năng lực nhưng cũng cần sự trợ giúp (qua cuộc thi hóa rồng), cho thấy sự phát triển nhân vật thần thoại theo hướng cộng đồng.
3. Kết đoạn:
Tổng kết vấn đề nghị luận.
Em suy nghĩ như thế nào về việc xác định đúng mục tiêu học tập? Hãy viết một bài văn về chủ đề “Ý nghĩa của việc xác định đúng mục tiêu học tập”.
- Vận dụng kĩ năng viết bài văn nghị luận xã hội, kết hợp các thao tác giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận, bác bỏ và liên hệ.
- Xác định đúng vấn đề nghị luận: ý nghĩa của việc xác định đúng mục tiêu học tập đối với mỗi người.
- Kết hợp lí lẽ chặt chẽ với dẫn chứng tiêu biểu, xác thực, phù hợp để làm sáng tỏ các luận điểm.
- Bài viết cần bảo đảm bố cục ba phần, lập luận logic, diễn đạt trong sáng, mạch lạc.
1. Mở bài:
Xác định đúng vấn đề nghị luận: Ý nghĩa của việc xác định đúng mục tiêu học tập.
2. Thân bài:
- Giải thích: Là đích đến, là khát vọng, là mong muốn mà mỗi người trong cuộc sống đều nỗ lực để đạt được.
🡪 Dám theo đuổi ước mơ mang lại cho người những ý nghĩa vô cùng tích cực.
* Ý nghĩa của việc dám theo đuổi ước mơ:
- Giải thích: Xác định đúng mục tiêu trong học tập là việc tìm hiểu nhận định rõ ràng mục tiêu của việc học.
- Tác dụng:
+ Khi xác định đúng mục tiêu trong học tập chúng ta sẽ có kế hoạch học tập hợp lý, khoa học hơn.
+ Việc xác định đúng mục tiêu trong học tâp sẽ khiến việc học trở nên có ý nghĩa hơn với chúng ta.
+ Xác định đúng mục tiêu trong học tập giúp chúng ta biết cố gắng nỗ lực. Học cách kiên định hơn.
+ Xác định đúng mục tiêu học tập giúp con người chủ động tích lũy kiến thức cần thiết phù hợp với mục đích của mình.
- Mở rộng liên hệ:
+ Hiện nay vẫn còn những người chưa xác định được tầm quan trọng cũng như mục đích đúng đắn của việc học -> Việc học tập trở nên gượng ép.
+ Mỗi người cần cố gắng trong việc xác định mục tiêu học tập của riêng mình.
3. Kết bài:
Tổng kết lại vấn đề nghị luận.
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
