Đề thi giữa kì 2 Văn 9 THCS Cao Bá Quát - Gia Lâm (2024 - 2025) | (Đề số 1)
Phần I. Đọc hiểu
Đọc bài thơ và trả lời các câu hỏi bên dưới:
KHÚC HÁT ĐỒNG QUÊ
Chử Văn Long
(1) Anh hát em nghe khúc hát đồng quê
Cho lắng lại vui buồn muôn thuở
Cho mẹ thương con, cho chồng thương vợ,
Người không thương nhau có rất ít ở trên đời!
(2) Anh hát em nghe về những con người
Sống với đất chết lẫn vào cùng đất
Chỉ để lại nụ cười chân thật
Như hoa đồng cỏ nội nở rồi quên.
(3) Những câu hát nhắc anh, những câu hát nhắc em
Ăn hạt gạo không quên người cày cuốc...
Bao vất vả gian lao đã có gì được hưởng,
Ai quên ai khuya sớm nhọc nhằn?
(…)
(4) Anh hát em nghe với cả nguyện cầu
Con người sống với nhau cứ mãi còn vụng dại
Để mãi mãi thương nhau, để thương nhau mãi mãi
Người không thương nhau, có rất ít trên đời!
(Chử Văn Long, Theo baocantho.com.vn, ngày 29/05/2010)
Chú thích:
- Nhà thơ Chử Văn Long sinh năm 1942, quê Thanh Trì, Hà Nội, là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Ông công tác ở Hội Văn nghệ Hà Nội, làm Báo Người Hà Nội. Ông từng học Trường viết văn Nguyễn Du khóa I, đã in 15 tập thơ, tiểu luận văn chương và được trao nhiều giải thưởng. Thơ ông thường bộc lộ những nỗi trăn trở và tình yêu thương con người thiết tha, sâu lắng.
Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? Xác định đặc điểm của thể thơ được thể hiện trong bài thơ?
Dựa vào số tiếng, số dòng và cách tổ chức câu thơ để xác định thể thơ; đối chiếu với đặc điểm của thể thơ đã học.
Thể thơ: tự do
Em hiểu như thế nào về các dòng thơ:
“Ăn hạt gạo không quên người cày cuốc...
Bao vất vả gian lao đã có gì được hưởng,
Ai quên ai khuya sớm nhọc nhằn?”
Giải thích nghĩa của các hình ảnh, từ ngữ trong ngữ cảnh; khái quát thông điệp mà đoạn thơ muốn gửi gắm.
Nghĩa các hình ảnh ẩn dụ:
+ Ăn hạt gạo không quên người cày cuốc: biết ơn những người vất vả tạo ra hạt gạo…
+ Bao vất vả gian lao…: Công sức, mồ hôi đổ xuống để tạo ra thành quả tốt đẹp đó…
->Nghĩa hiểu cả câu: nhắc nhở mỗi người cần phải biết quý trọng công lao của những người làm ra hạt gạo, bởi quá trình đó là một quá trình gian khổ, tốn nhiều mồ hôi, công sức mới có thể có được những hạt gạo sạch, thơm, ngon như vậy , họ cày sâu cuốc bẫm, một nắng hai sương vất vả làm ra như vậy thế nên chúng ta cần phải biết quý trọng hạt gạo, biết quý trọng công lao của những người đã làm ra….
Xác định và nêu hiệu quả của 01 biện pháp tu từ được sử dụng trong khổ thơ thứ nhất của văn bản.
Đọc kĩ khổ thơ, tìm những từ ngữ hoặc cấu trúc câu được lặp lại, hình ảnh được sử dụng theo nghĩa chuyển hoặc cách diễn đạt đặc biệt; nêu tác dụng gắn với nội dung đoạn thơ.
- Điệp cấu trúc: “Cho... cho...” trong các câu thơ “Cho mẹ thương con, cho chồng thương vợ / Người không thương nhau có rất ít ở trên đời!”.
- Tác dụng:
+ Tạo nhịp điệu cho lời thơ, nhấn mạnh những tình cảm yêu thương, gắn bó giữa con người với con người.
+ Qua đó, thể hiện niềm tin và mong ước của tác giả về một cuộc sống giàu tình yêu thương.
Trong bài thơ “ Khúc hát đồng quê “, nhà thơ Chử Văn Long đã viết: “ Người không thương nhau có rất ít ở trên đời!” Em có đồng tình với nhận định đó không? Vì sao? ( Hãy trình bày ý kiến của em trong khoảng từ 3- 5 câu văn )
Xác định rõ quan điểm đồng tình hoặc không đồng tình; sử dụng lí lẽ và dẫn chứng thực tế để bảo vệ quan điểm.
Đồng tình.
Lí giải: trong cuộc sống, con người luôn nhận được tình yêu thương từ gia đình, bạn bè và cộng đồng; đồng thời cũng có thể trao yêu thương, giúp đỡ người khác.
Phần II. Viết
Viết một đoạn văn phối hợp (khoảng 200 chữ) nêu cảm nhận của em về khổ thơ thứ 3 trong đoạn trích bài thơ “Khúc hát đồng quê ” của nhà thơ Chử Văn Long.
Đọc kĩ khổ thơ, xác định nội dung chính, những hình ảnh và biện pháp nghệ thuật nổi bật; từ đó trình bày cảm nhận theo trình tự nội dung → nghệ thuật → thông điệp → cảm xúc.
1. Mở đoạn: Giới thiệu chung về tác giả, tác phẩm và ấn tượng về câu hát yêu thương, biết ơn con người của nhân vật trữ tình.
2. Thân đoạn:
- HS chỉ rõ những từ ngữ thể hiện hình ảnh của câu hát:
+ Ăn hạt gạo không quên người cày cuốc, vất vả gian lao, khuya sớm nhọc nhằn…
- Nghệ thuật: HS chỉ rõ và cảm nhận vẻ đẹp của các biện pháp tu từ: Điệp cấu trúc câu, ẩn dụ, câu hỏi tu từ ( những câu hát nhắc anh, em; người cày cuốc, ai quê ai khuya sớm nhọc nhằn…)
- Ý nghĩa đoạn thơ: Tác giả ca ngợi tình yêu thương, lòng biết ơn của thế hệ sau với thế hệ trước, của con cái với cha mẹ…
3. Kết đoạn:
- Khẳng định giá trị của nội dung,nghệ thuật
- Liên hệ tình cảm của bản thân người viết.
Viết một bài văn nghị luận bàn về vai trò của gia đình với cuộc đời mỗi người trong cuộc sống.
- Giới thiệu vấn đề
- Giải quyết vấn đề
+ Giải thích: gia đình-> ý nghĩa vấn đề
+ Vai trò của gia đình với con người- ví dụ minh chứng, phản biện mở rộng vấn đề, liên hệ bản thân…)
- Kết thúc vấn đề
1. Mở bài
Bất hạnh lớn nhất của đời người là đánh mất gia đình. Chỉ có gia đình mới cho ta hạnh phúc và ngược lại, không nghĩa vụ nào thiêng liêng và cao cả hơn nghĩa vụ xây dựng và gìn giữ hạnh phúc gia đình.
2. Thân bài
a. Giải thích
- Gia đình là một hình thức tổ chức đời sống cộng đồng của con người, một thiết chề văn hóa – xã hội đặc thù, được hình thành, tồn tại và phát triển trên cơ sở của quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống, quan hệ nuôi dưỡng và giáo dục … giữa các thành viên.
- Gia đình là nơi sinh thành nuôi dưỡng bồi đắp tâm hồn tình cảm cho con người. Nơi đó có những người thân yêu cha mẹ, ông bà, anh chị em…
b. Vai trò và ý nghĩa của gia đình
- Gia đình như một tế bào tự nhiên, là đơn vị nhỏ nhất để tạo nên xã hội. Không có gia đình để tái tạo ra con người thì xã hội không tồn tại và phát triển được. Chính vì vật, muốn xã hội tốt thì phải xây dựng gia đình tốt.
- Gia đình là cầu nối giữa cá nhân và xã hội. Mỗi cá nhân chỉ có thể sinh ra trong gia đình. Không thể có con người sinh ra từ bên ngoài gia đình. Gia đình là môi trường đầu tiên có ảnh hưởng rất quan trọng đến sự hình thành và phát triển tính cách của mỗi cá nhân. Và cũng chính trong gia đình, mỗi cá nhân sẽ học được cách cư xử với người xung quanh và xã hội.
- Gia đình là tổ ấm mang lại các giá trị hạnh phúc. Gia đình là tổ ấm, mang lại các giá trị hạnh phúc, sự hài hòa trong đời sống của mỗi thành viên, mỗi công dân của xã hội. Chỉ trong gia đình, mới thể hiện mối quan hệ tình cảm thiêng liêng giữa vợ và chồng, cha mẹ và con cái. Gia đình là chỗ dựa tinh thần vững chắc trong cuộc sống, chốn về bình yên sau những vất vả gian lao, nơi luôn rộng mở khoan dung sau những sai lầm vấp ngã.
- Gia đình là nơi nuôi dưỡng, chăm sóc những công dân tốt cho xã hội. Sự hạnh phúc gia đình là tiền đề để hình thành nên nhân cách tốt cho những công dân của xã hội. Vì vậy muốn xây dựng xã hội thì phải chú trọng xây dựng gia đình. Hồ chủ tịch nói: “Gia đình tốt thì xã hội tốt, nhiều gia đình tốt cộng lại thì làm cho xã hội tốt hơn”.
- Gia đình là nguồn động viên, hỗ trợ về tinh thần để mỗi người nỗ lực hơn, mạnh mẽ và vững vàng hơn trong cuộc sống. Bài học :-Phê phán những người mải chạy theo tiền tài địa vị, đuổi theo những thứ phù du mà quên đi gia đình.
c. Cần làm gì để xây dựng và vun đắp hạnh phúc gia đình?
- Xây dựng gia đình là một trách nhiệm của mỗi con người, góp phần ổn định và phát triển của xã hội.
- Bằng tình yêu thương, làm cho gia đình trở nên hạnh phúc. Phải biết yêu thương trân trọng những người thân trong gia đình, có ý thức vun đắp gia đình hạnh phúc. Quan tâm đến cha mẹ là việc làm đầu tiên của người con có trách nhiệm với gia đình. Cha, mẹ là người sinh ra ta, nuôi ta lớn. Dù bận rộn, bộn bề công việc cũng cần có giây phút dành cho cha mẹ.
- Bằng sức lao động, làm cho gia đình sung túc, đầm ấm, yên vui. Phải đảm bảo nhu cầu vật chất cho gia đình, đảm bảo các điều kiện sống tốt và ngày càng tốt hơn.
- Bảo vệ các thành viên, bảo vệ danh dự của gia đình, không để người khác xúc phạm hoặc tự mình hủy hoại danh dự của gia đình.
- Ra sức gìn giữ, bảo vệ hạnh phúc của gia đình.
d. Phê phán
- Trong cuộc sống vẫn còn có nhiều người không xem trọng hạnh phúc gia đình. Họ sống ích kỉ, chỉ biết đến nhu cầu và lợi ích của bản thân, không thực hiện các nghĩa vụ đối với gia đình. những người như thế thật đáng chê trách.
e. Bài học nhận thức
- Hạnh phúc là nguồn sống của mỗi con người. Xây dựng và bảo vệ hạnh phúc của gia đình là trách nhiệm của mỗi con người.
3.. Kết bài
- Tình cảm gia đình là một dòng suối ấm áp, hiền hòa nuôi dưỡng tâm hồn ta, giúp ta có thể đứng vững trên đường đời đầy chông gai, thử thách





