Đề thi giữa kì 2 Ngữ văn 9 THCS Yên Hoà (Cầu Giấy) | (2024-2025)
Phần I. Đọc hiểu
ĐẤT NƯỚC TÔI
Đã đổ xuống ngăn quân thù xâm lược Những gian lao bốn ngàn năm phía trước Đã tạc nên hình tổ quốc hôm nay. |
(4) Đất nước tôi trong vóc dáng cờ bay Là núi sông hiền hoà như dải lụa Là mênh mang bao cánh đồng ngô lúa Thắm xanh màu nhân ái và bao dung. (5) Đất nước tôi là đất nước anh hùng Là đất nước của ngàn năm văn hiến Sống hiên ngang tâm hồn luôn hướng thiện Yêu hoà bình, yêu độc lập tự do. (6) Đất nước tôi chín mươi dòng máu đỏ Cháy hết mình cho khát vọng vươn xa Đất nước tôi là một bản trường ca Hát đến muôn đời chẳng thể hết đâu em. |
( Lê Gia Hoài, Tình ca trên bục giảng, NXB Hội nhà văn, 2018)
Chú thích: Tác giả Lê Gia Hoài tên thật là Lương Cầm Hoá, sinh năm 1977, quê xã Vĩnh Thịnh, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Hiện đang công tác tại Trường THCS Vĩnh Thịnh, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Thơ của anh nhẹ nhàng, sâu lắng, mang âm hưởng trữ tình, lãng mạn. Một số tập thơ của anh Tình ca trên bục giảng (NXB Hội nhà văn, 2018), Muôn dặm hồn quê (NXB Hội nhà văn, 2017), Bên bến sông quê (NXB Hội nhà văn, 2017)
Xác định thể thơ của văn bản trên. Chỉ rõ đặc điểm của thể thơ đó về số tiếng và cách gieo vần trong khổ thơ (2) của văn bản.
Vận dụng kiến thức về đặc điểm của thể thơ (số tiếng, gieo vần)
- Thể thơ: 8 chữ
- Đặc điểm về số tiếng; gieo vần trong khổ 2
+ Số tiếng: 8 tiếng trên một dòng thơ
+ Gieo vần: vần chân
Trong khổ thơ (4) của văn bản trên, vẻ đẹp của đất nước được khắc họa qua những hình ảnh nào? Nêu nhận xét của em về vẻ đẹp của đất nước qua những hình ảnh đó.
Căn cứ vào nội dung văn bản thơ (Khổ thơ thứ 4) để chỉ ra những hình ảnh khắc hoạ vẻ đẹp của quê hương, đất nước. Từ đó, rút ra nhận xét về những hình ảnh ấy (Giá trị biểu đạt/Ý nghĩa)
- Những hình ảnh khắc họa vẻ đẹp của đất nước trong khổ thơ thứ hai:
+ vóc dáng cờ bay,
+ núi sông hiền hòa,
+ cánh đồng ngô lúa,
+ nhân ái và bao dung
- Đất nước hiện lên với vẻ đẹp:
+ vừa hùng tráng, tự hào (qua hình ảnh cờ bay),
+ thanh bình, thơ mộng (núi sông như dải lụa, cánh đồng ngô lúa).
+ giàu truyền thống nhân văn, nhân ái, bao dung...
Em hiểu như thế nào về nội dung ý nghĩa câu thơ:
“Đất nước tôi là xương máu cha anh
Đã đổ xuống ngăn quân thù xâm lược”
Căn cứ và các dòng thơ và đề tài/ chủ đề văn bản thơ để phân tích ý nghĩa của câu thơ.
- Hai câu thơ "Đất nước tôi là xương máu cha anh / Đã đổ xuống ngăn quân thù xâm lược" khẳng định rằng nền độc lập hôm nay được đánh đổi bằng bao mất mát, hi sinh của các thế hệ cha anh.
- Thể hiện lòng biết ơn, tự hào của tác giả đối với các thế hệ cha anh đã hi sinh vì đất nước
Vì thơ có đặc điểm là tính hàm súc nên khi chỉ ra, phân tích ý nghĩa của dòng thơ, đoạn thơ hoặc bài thơ cần dựa vào các khía cạnh:
+ Nội dung thể hiện: nghĩa đen - nghĩa bóng của câu thơ
+ Hình thức nghệ thuật được sử dụng
Lưu ý: Cần đặt câu thơ trong ngữ cảnh toàn bộ bài thơ
Việc lặp lại cụm từ “Đất nước tôi” trong văn bản có tác dụng gì?
Vận dụng kiến thức về phép tu từ điệp ngữ để phân tích các tác dụng:
+ Tác dụng nghệ thuật
+ Tác dụng nội dung
+ Tác dụng biểu cảm
Tác dụng của việc lặp lại cụm từ “Đất nước tôi”:
+ Tạo nhịp điệu tha thiết, sâu lắng cho bài thơ.
+ Nhấn mạnh tình yêu sâu đậm, niềm tự hào mãnh liệt của tác giả đối với quê hương, đất nước.
+ Thể hiện tình yêu quê hương đất nước của tác giả; khơi gợi niềm tự hào dân tộc trong lòng người đọc.
Trong bài thơ, tác giả đã bày tỏ tình yêu sâu sắc và niềm tự hào mãnh liệt đối với quê hương, đất nước. Vậy mỗi học sinh cần làm gì để thể hiện trách nhiệm đối với đất nước? (Viết khoảng 6 dòng trả lời câu hỏi ấy)
Căn cứ vào nội dung văn bản đọc kết hợp với những liên hệ bản thân để viết đoạn văn bàn về trách nhiệm học sinh với đất nước
Trách nhiệm của học sinh:
+ Không ngừng học tập, trau dồi tri thức; rèn luyện phẩm chất và kĩ năng
+ Giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
+ Sống có lý tưởng, có trách nhiệm, sẵn sàng cống hiến sức mình cho đất nước
+ Biết ơn với sự hi sinh của thế hệ cha anh đi trước
+ Phê phán những việc làm đi ngược lại với lợi ích của đất nước
…
Đoạn viết tham khảo:
Mỗi học sinh cần không ngừng học tập, trau dồi tri thức để trở thành những công dân có ích cho xã hội. Đồng thời, cần rèn luyện phẩm chất và kỹ năng sống để sẵn sàng đóng góp vào sự phát triển của đất nước. Chúng ta phải giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, sống có lý tưởng, có trách nhiệm, và sẵn sàng cống hiến sức mình cho Tổ quốc. Hơn nữa, cần biết ơn những hy sinh của thế hệ cha anh đi trước và phê phán những hành vi đi ngược lại lợi ích của đất nước. Qua đó, mỗi học sinh sẽ góp phần xây dựng và bảo vệ quê hương ngày càng phát triển và giàu mạnh.
Phần II. Viết
Em hãy viết một đoạn văn (khoảng một trang giấy thi) ghi lại cảm nghĩ của em về hai khổ thơ sau trong bài thơ Đất nước tôi của Lê Gia Hoài:
|
Đất nước tôi là xương máu cha anh Đất nước tôi trong vóc dáng cờ bay |
Up5 gợi ý dàn bài và bài viết tham khảo dưới đây:
- Hình thức: đoạn văn
- Dạng bài: Nghị luận văn học
- Vấn đề nghị luận: 2 khổ thơ trong bài "Đất nước" - Lê Gia Hoài
Dàn ý:
* Giới thiệu được bài thơ (nhan đề, tác giả); nêu ấn tượng chung về đoạn thơ
* Nêu được cảm nghĩ về một số nét nổi bật trong nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ:
- Nội dung:
+ Khổ thơ đầu gợi nhắc về những hy sinh cao cả của lớp lớp cha anh trong công cuộc bảo vệ Tổ quốc. Hình ảnh “Đất nước tôi là xương máu cha anh” khẳng định rằng mỗi tấc đất hôm nay đều được đổi bằng biết bao mất mát, đau thương. Những năm tháng “gian lao bốn ngàn năm phía trước” chính là hành trình dựng nước và giữ nước đầy gian khổ, nhưng cũng đầy kiêu hãnh. Chính nhờ những hy sinh ấy mà “hình tổ quốc hôm nay” mới được tạc nên, vững bền trước thời gian. Lời thơ không chỉ tri ân những người đi trước mà còn khơi dậy lòng tự hào, trách nhiệm gìn giữ hòa bình trong thế hệ sau.
+ Khổ thơ thứ hai mở ra một bức tranh đất nước hiền hòa, tươi đẹp. Đất nước không chỉ là lịch sử oai hùng, mà còn là “vóc dáng cờ bay” kiêu hãnh, là “núi sông hiền hòa như dải lụa” mềm mại, dịu dàng. Câu thơ gợi lên vẻ đẹp thanh bình, yên ả của quê hương sau những giông bão chiến tranh. Không chỉ thiên nhiên trù phú với “mênh mang bao cánh đồng ngô lúa”, đất nước còn thấm đượm “màu nhân ái và bao dung”, thể hiện truyền thống yêu thương, đùm bọc của dân tộc Việt Nam.
- Nghệ thuật:
+ Hình ảnh thơ giản dị, mộc mạc nhưng giàu sức gợi.
+ Thể thơ 8 chữ với vần, nhịp linh hoạt giúp nhà thơ dễ dàng bộc lộ cảm xúc chạm đến trái tim độc giả.
+ Biện pháp tu từ điệp ngữ
* Khái quát được cảm nghĩ về bài thơ
Bài viết tham khảo:
Bài thơ "Đất nước tôi" của nhà thơ Lê Gia Hoài đã khắc họa một cách chân thực và sâu sắc hình ảnh đất nước qua những hy sinh, gian lao và vẻ đẹp thanh bình, nhân ái. Hai khổ thơ đầu tiên của bài thơ đã để lại trong em nhiều cảm xúc mãnh liệt, vừa tự hào, vừa xúc động trước những gì cha ông đã làm để có được đất nước như ngày hôm nay. Khổ thơ đầu tiên gợi nhắc về những hy sinh cao cả của thế hệ cha anh trong công cuộc bảo vệ Tổ quốc. Hình ảnh "Đất nước tôi là xương máu cha anh" khẳng định rằng mỗi tấc đất hôm nay đều được đổi bằng biết bao mất mát, đau thương. Những năm tháng "gian lao bốn ngàn năm phía trước" chính là hành trình dựng nước và giữ nước đầy gian khổ, nhưng cũng đầy kiêu hãnh. Chính nhờ những hy sinh ấy mà "hình tổ quốc hôm nay" mới được tạc nên, vững bền trước thời gian. Lời thơ không chỉ tri ân những người đi trước mà còn khơi dậy trong em lòng tự hào và trách nhiệm gìn giữ hòa bình, tiếp nối truyền thống yêu nước của dân tộc. Sang khổ thơ thứ hai, nhà thơ mở ra một bức tranh đất nước hiền hòa, tươi đẹp. Đất nước không chỉ là lịch sử oai hùng, mà còn là "vóc dáng cờ bay" kiêu hãnh, là "núi sông hiền hòa như dải lụa" mềm mại, dịu dàng. Câu thơ gợi lên vẻ đẹp thanh bình, yên ả của quê hương sau những giông bão chiến tranh. Không chỉ thiên nhiên trù phú với "mênh mang bao cánh đồng ngô lúa", đất nước còn thấm đượm "màu nhân ái và bao dung", thể hiện truyền thống yêu thương, đùm bọc của dân tộc Việt Nam. Về nghệ thuật, nhà thơ đã sử dụng những hình ảnh giản dị, mộc mạc nhưng giàu sức gợi, giúp người đọc dễ dàng hình dung và cảm nhận được vẻ đẹp của đất nước. Thể thơ 8 chữ với vần, nhịp linh hoạt đã giúp tác giả bộc lộ cảm xúc một cách tự nhiên, chân thành, chạm đến trái tim người đọc. Biện pháp tu từ điệp ngữ được sử dụng khéo léo, nhấn mạnh tình yêu và niềm tự hào về đất nước. Hai khổ thơ đã khơi dậy trong em tình yêu quê hương, đất nước và ý thức trách nhiệm của bản thân trong việc gìn giữ, phát huy những giá trị mà cha ông đã dựng xây. Bài thơ không chỉ là lời tri ân với quá khứ mà còn là lời nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay phải sống có trách nhiệm, biết ơn và tiếp tục viết nên những trang sử mới cho đất nước.
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
