Đề thi giữa kì 2 Ngữ văn 9 THCS Hiệp Hòa (2025-2026)
Phần I. Đọc hiểu
Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu?
Nếu ngọn gió nào dẫn con đến phương trời xa thẳm
Con đừng quên lối về nhà
Nơi thung sâu khơi nguồn ngọn gió...
Nếu cánh chim nào chở con lên thăm mặt trời cháy đỏ
Con đừng quên lối về nhà
Nơi sớm chiều vẫn nhen ngọn lửa
Nếu vạt mây nào đưa con lên chơi với ngôi sao xanh biếc
Con đừng quên lối về nhà
Suối trong con tắm mình thuở bé...?
(“Mái ấm ngôi nhà”- Trương Hữu Lợi)
Xác định thể thơ của đoạn thơ, phương thức biểu đạt?
Dựa vào số tiếng trong mỗi dòng thơ, cách gieo vần và hình thức tổ chức câu thơ để xác định thể thơ.
- Thể thơ: Tự do
- Phương thức biểu đạt: biểu cảm
Những hình ảnh “phương trời xa thẳm” “mặt trời cháy đỏ” “ngôi sao xanh biếc” trong đoạn thơ gợi cho em liên tưởng tới điều gì?
Phân tích ý nghĩa của các hình ảnh thiên nhiên trong mối quan hệ với hành trình trưởng thành, khám phá thế giới của người con.
Các hình ảnh “Phương trời xa thẳm”, “mặt trời cháy đỏ”, “ngôi sao xanh biếc” là những hình ảnh ẩn dụ gợi liên tưởng tới những xứ sở xa xôi, đẹp đẽ, huyền bí, những điều mới mẻ hấp dẫn, vẫy gọi con người; những hình ảnh đó cũng có thể gợi liên tưởng đến những thành công mà mỗi con người đạt được.
Chỉ ra và nêu tác dụng của phép tu từ điệp ngữ trong đoạn thơ trên.
Tìm từ ngữ hoặc cụm từ được lặp lại trong đoạn thơ, xác định nội dung được nhấn mạnh và tác dụng của sự lặp lại.
- Biện pháp tu từ điệp ngữ: Con đừng quên lối về nhà (lặp lại 3 lần)
- Tác dụng:
+ Tạo âm hưởng nhịp nhàng, làm cho câu thơ giàu nhạc điệu, sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình, gợi cảm cho lời thơ
+ Nhấn mạnh lời nhắn nhủ của cha mẹ đối với con cái: dù đi tới đâu, hay có được thành công như thế nào, hãy luôn nhớ về gia đình, quê hương, nguồn cội.
=> Qua đó thể hiện tình yêu thương tha thiết, sự dạy dỗ ân cần của cha mẹ với con cái.
Qua đoạn thơ, tác giả muốn gửi đến chúng ta những thông điệp gì?
Khái quát nội dung, ý nghĩa của lời nhắn nhủ được lặp lại trong đoạn thơ để rút ra thông điệp.
Thông điệp:
+ Gia đình là nơi thiêng liêng, ấm áp, luôn bao bọc, chở che cho con người
+ Dù đi tới đâu, hay có được thành công như thế nào, hãy luôn nhớ về gia đình, quê hương, nguồn cội.
Lời nhắn nhủ trong bài thơ khơi gợi trong em những cảm xúc, suy nghĩ gì?
Xác định cảm xúc mà lời nhắn nhủ của người mẹ gợi ra, liên hệ với suy nghĩ và trách nhiệm của bản thân.
Lời nhắn nhủ trong bài thơ “Mái ấm ngôi nhà” của Trương Hữu Lợi khơi gợi trong em những cảm xúc sâu lắng và suy nghĩ về tình yêu gia đình và quê hương.
+ Em cảm nhận được sự tha thiết, mong mỏi của người cha/mẹ dành cho con cái khi họ khuyên con dù có đi xa đến đâu, dù có đạt được bao nhiêu thành công, cũng đừng quên đường về nhà. Hình ảnh "thung sâu khơi nguồn ngọn gió," "sớm chiều vẫn nhen ngọn lửa," và "suối trong con tắm mình thuở bé" tượng trưng cho sự ấm áp, che chở và nuôi dưỡng của gia đình, quê hương.
+ Những lời nhắn nhủ này nhắc nhở em về cội nguồn, về tình thương của cha mẹ, và về nơi mà em luôn có thể trở về, nơi mang lại sự bình yên và an toàn. Em hiểu rằng, trong cuộc sống dù có đi xa và trải nghiệm nhiều điều mới lạ, gia đình và quê hương luôn là nơi đong đầy tình yêu thương và là điểm tựa vững chắc.
+ Em thấy trân trọng hơn những giá trị gia đình và quyết tâm không quên đi nguồn cội dù có đi đến bất cứ đâu. Lời thơ khơi dậy trong em tình yêu và lòng biết ơn sâu sắc đối với gia đình, nơi đã nuôi dưỡng và luôn chờ đón em trở về.
Phần II. Viết
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 150 – 200 chữ) cảm nhận về đoạn thơ trong phần đọc hiểu trên.
Xác định nội dung, cảm xúc chủ đạo của đoạn thơ; phân tích những hình ảnh, từ ngữ, biện pháp nghệ thuật tiêu biểu để làm rõ cảm nhận.
- Xác định đúng đối tượng nghị luận: Đoạn thơ trong ngữ liệu đã cho
- Biết bám sát và khai thác hiệu quả của các tín hiệu nghệ thuật trong đoạn thơ để làm nổi bật vẻ đẹp của đoạn trích:
* Làm nổi bật nội dung:
+ Đoạn thơ ca ngợi tình cảm gia đình ấm áp, thiêng liêng, lời nhắc nhở của cha mẹ để con không được quên cội nguồn gia đình.
+ Mái ấm gia đình là nơi che chở, nuôi dưỡng con người.
+ Là nơi chứa đựng tình yêu thương, sự quan tâm của những người thân.
+ Là điểm tựa tinh thần, nơi con người luôn muốn trở về
+ Gợi cảm giác ấm áp, bình yên.
+ Nhắc nhở mỗi người luôn nhớ, biết trân trọng gia đình dù sống trong ở nơi nào.
+ Liên hệ bản thân: yêu thương, giữ gìn mái ấm.
* Chỉ ra và phân tích được nghệ thuật: Sử dụng hình ảnh gợi hình, gợi cảm; lối diễn đạt giàu hình ảnh; Giọng thơ nhẹ nhàng, tha thiết. Hình ảnh giản dị, gần gũi nhưng giàu ý nghĩa. Ngôn ngữ trong sáng, gợi cảm xúc. Biện pháp tu từ sáng tạo
Hiện nay, một bộ phận học sinh không có ý thức bảo vệ cảnh quan trường học.
Hãy viết bài văn trình bày suy nghĩ và nêu giải pháp phù hợp để giải quyết vấn đề trên.
1. Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận.
2. Thân bài:
- Giải thích: Không có ý thức bảo vệ cảnh quan trường học là trạng thái thờ ơ, thiếu trách nhiệm hoặc cố ý thực hiện các hành vi gây hại đến không gian chung và cơ sở vật chất trong khuôn viên nhà trường, ...
- Biểu hiện: hiện nay, một bộ phận không nhỏ học sinh không có ý thức giữ gìn, thường xuyên có hành động gây ảnh hưởng tiêu cực đến cảnh quan trường học như xả rác bừa bãi, vẽ lên tường, bẻ cành cây, …
=> Việc một bộ phận không nhỏ học sinh không có ý thức bảo vệ cảnh quan trường học là vấn đề tiêu cực, thói quen xấu cần phê phán, khắc phục và loại bỏ.
- Nguyên nhân: do học sinh chưa có ý thức đúng đắn, cho rằng việc bảo vệ cảnh quan trường học là nhiệm vụ của các bộ phận như bảo vệ, lao công; thiếu sự giáo dục thường xuyên từ gia đình, nhà trường; …
- Hậu quả: khiến cho môi trường học đường thiếu trong lành, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, học tập; tạo thói quen xấu, thiếu văn hóa trong ứng xử…
- Ý kiến trái chiều, phản biện:
+ Có ý kiến cho rằng, việc bảo vệ cảnh quan trường học là trách nhiệm của lao công hoặc của nhà trường. Hơn nữa, nhiều trường học hiện nay còn thiếu thùng rác, khuôn viên chật hẹp, cây xanh ít, cơ sở vật chất xuống cấp, nên học sinh khó có điều kiện giữ gìn cảnh quan sạch đẹp.
+ Tuy nhiên, ý kiến trên chưa thật sự thuyết phục. Lao công chỉ có vai trò hỗ trợ dọn dẹp, không thể thay thế ý thức tự giác của học sinh. Dù trường học còn hạn chế về cơ sở vật chất, mỗi học sinh vẫn có thể thực hiện những việc làm rất đơn giản như không xả rác bừa bãi, giữ gìn bàn ghế, bảo vệ cây xanh. Thực tế cho thấy, trong cùng một môi trường học tập, vẫn có những học sinh sống có trách nhiệm, biết giữ gìn cảnh quan chung…
* Đề xuất được giải pháp khả thi
+ Học sinh tự nâng cao nhận thức về sự cần thiết phải bảo vệ, giữ gìn cảnh quan trường học
+ Học sinh xây dựng thói quen tốt: tự giác vứt rác đúng nơi quy định, góp sức dọn dẹp làm sạch trường lớp, chăm sóc cây cảnh bồn hoa, trang trí làm đẹp không gian học đường, …
+ Nhà trường thường xuyên giáo dục, tuyên truyền về bảo vệ môi trường với các hình thức và nội dung phong phú, phù hợp với lứa tuổi học sinh; tổ chức hoạt động bổ ích để học sinh chung tay chăm sóc cảnh quan môi trường tại trường, lớp; …
+.....
3. Kết bài: Khẳng định lại quan điểm cá nhân đã trình bày và rút ra bài học cho bản thân.
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
