Đề thi thử giữa học kì 1 Văn 10 - Đề số 5
I. ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản:
(1) Thực tế là, chúng ta đang dần biến thành những cái máy, với một cái sạc pin lủng lẳng trên đầu. [...] Rời nó ra, ta thấy cuộc sống trở nên trống vắng, vô định. Tôi nghĩ tới bộ phim Her của đạo diễn Spike Jonze công bố vào năm 2013, kể câu chuyện về mối tình của anh chàng Theodore Twombly làm nghề viết thư thuê với Samatha, một “cô” hệ điều hành được tạo nên bằng trí tuệ nhân tạo, thông minh, thấu hiểu, không bao giờ đòi hỏi. Tình yêu say đắm với Samatha khiến anh không thể đến với bất cứ cô gái nào khác. Nhưng rồi, trái tim của anh tan vỡ khi Samatha tiết lộ cô đang chuyện trò và yêu say đắm hàng trăm người khác, mặc dù tình yêu của cô dành cho anh vẫn không hề thay đổi, đơn giản vì cô là một hệ điều hành. Mối tình của họ kết thúc khi Samatha nói lời từ biệt, bởi các hệ điều hành như cô muốn có một đời sống riêng, thoát khỏi vị thế công cụ phục vụ cho con người.
(2) Từ năm 2013, bộ phim đã đặt ra nhiều chất vấn, và dự báo một viễn cảnh có thể nói là khủng khiếp của nhân loại thế kỷ XXI, cuộc khủng hoảng nhân tính trước sự thao túng của máy móc và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo. Nghịch lý là, trong một thế giới đang ngày càng nhiều kết nối, chúng ta lại trở nên mất kết nối, ngày càng cô đơn, ngày càng xa cách, ngày càng vô cảm, ngày càng xa rời thực tại. [...]
(3) [...] Chúng ta thậm chí còn chẳng có nhu cầu nói chuyện với nhau. Hình ảnh những bà mẹ gọi con í ới vào mỗi buổi chiều tà, với cái roi mây trên tay, và tiếng dạ cuống quýt của những đứa trẻ vang lên từ những ngõ ngách nào đó, giờ chỉ còn là ký ức. Và không còn nhiều những cuộc chuyện trò trong thinh lặng, để ta có thể thấu hiểu lẫn nhau, vì mỗi người đang mải mê hẹn hò với chiếc màn hình, theo cách của mình. Liệu chúng ta có hạnh phúc hơn, thông minh hơn, trong một thế giới như thế này? Làm thế nào để thoát ra khỏi guồng quay của sự tha hóa đó? Làm thế nào để nối lại sợi dây người, trong một thế giới của máy?
(Trích Người-máy, Nguyễn Thị Ngọc Minh, Sống như một dòng sông, 2025, NXB Phụ nữ Việt Nam)
(Trích Người-máy, Nguyễn Thị Ngọc Minh, Sống như một dòng sông, 2025, NXB Phụ nữ Việt Nam)
Chỉ ra câu văn nêu luận điểm của đoạn (1).
Xác định câu văn thể hiện ý kiến, nhận định chính mà tác giả muốn khẳng định trong đoạn văn.
Câu văn nêu luận điểm của đoạn văn thứ nhất: Thực tế là, chúng ta đang dần biến thành những cái máy, với một cái sạc pin lủng lẳng trên đầu.
Nêu viễn cảnh có thể nói là khủng khiếp của nhân loại thế kỷ XXI được dự báo qua bộ phim Her của đạo diễn Spike Jonze.
Đọc kĩ đoạn văn giới thiệu bộ phim Her, xác định vấn đề mà bộ phim dự báo về tương lai của con người.
Viễn cảnh có thể nói là khủng khiếp của nhân loại thế kỷ XXI được dự báo qua bộ phim Her của đạo diễn Spike Jonze là: cuộc khủng hoảng nhân tính trước sự thao túng của máy móc và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo.
Chỉ ra và nêu tác dụng của phép điệp trong câu: Nghịch lý là, trong một thế giới đang ngày càng nhiều kết nối, chúng ta lại trở nên mất kết nối, ngày càng cô đơn, ngày càng xa cách, ngày càng vô cảm, ngày càng xa rời thực tại.
Xác định từ ngữ được lặp lại trong câu; nêu tác dụng theo hai phương diện: nội dung và hình thức biểu đạt.
- Điệp ngữ: “ngày càng”
- Tác dụng:
+ Nhấn mạnh mức độ gia tăng của sự cô đơn, vô cảm; đồng thời thể hiện giọng điệu xót xa, phê phán, cảnh tỉnh sâu sắc của tác giả về nguy cơ con người bị công nghệ làm chai sạn tình cảm, đánh mất mối dây gắn bó giữa người với người.
+ Làm tăng hiệu quả biểu đạt, tạo ấn tượng cho người đọc.
Phân tích hiệu quả của việc sử dụng bằng chứng trong đoạn văn (1).
Xác định bằng chứng được sử dụng; phân tích sự phù hợp của bằng chứng với luận điểm và tác dụng đối với tính thuyết phục của văn bản.
- Bằng chứng: Câu chuyện trong bộ phim Her của đạo diễn Spike Jonze kể về mối tình của anh chàng Theodore Twombly với Samatha, một “cô” hệ điều hành được tạo nên bằng trí tuệ nhân tạo.
- Hiệu quả:
+ Giúp lập luận chặt chẽ, sinh động và thuyết phục;
+ Là căn cứ làm sáng tỏ luận điểm, giúp người đọc tin tưởng ở quan điểm của tác giả về sự lệ thuộc của con người vào thế giới máy móc.
Hãy bày tỏ suy nghĩ về vai trò của sự kết nối tình cảm trong cuộc sống sau khi đọc đoạn trích. (Trình bày khoảng 5-7 dòng)
- Vận dụng kĩ năng trình bày suy nghĩ về một vấn đề được gợi ra từ văn bản.
- Cần xác định rõ vai trò của sự kết nối tình cảm, sau đó nêu ý nghĩa đối với cá nhân và cuộc sống.
Có thể triển khai theo hướng:
- Sự kết nối tình cảm là nhu cầu tinh thần thiết yếu của con người.
- Giúp con người cảm nhận được sự yêu thương, đồng cảm và thuộc về, từ đó giảm cảm giác cô đơn.
- Tạo điểm tựa tinh thần, giúp con người vượt qua khó khăn và có thêm động lực sống.
- Những mối quan hệ chân thành giúp con người biết quan tâm, sẻ chia, thấu hiểu và sống nhân ái hơn.
- Trong thời đại công nghệ, mỗi người cần chủ động duy trì những kết nối thực chất, không để các tương tác trên màn hình thay thế hoàn toàn cho tình cảm giữa người với người.
II. VIẾT
Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày những giải pháp giúp con người giảm bớt cảm giác cô đơn trong thế giới hiện đại đầy kết nối.
Vận dụng kĩ năng viết đoạn văn nghị luận xã hội khoảng 150 chữ. Đoạn văn cần tập trung vào giải pháp
Có thể triển khai các giải pháp:
- Mỗi người cần nhận thức rằng kết nối trên mạng không thể hoàn toàn thay thế sự gắn bó trong đời sống thực.
- Sử dụng công nghệ và mạng xã hội có chừng mực, không để thiết bị điện tử chi phối thời gian và các mối quan hệ.
- Chủ động trò chuyện, lắng nghe, quan tâm và chia sẻ với gia đình, bạn bè và những người xung quanh.
- Dành thời gian tham gia các hoạt động tập thể, thể thao, đọc sách, hoạt động cộng đồng, thiện nguyện... để tăng sự gắn bó với cuộc sống thực.
- Gia đình và xã hội cần xây dựng môi trường giao tiếp cởi mở, yêu thương, tạo cơ hội để con người được chia sẻ và thấu hiểu.
Viết một bài văn nghị luận (khoảng 500 chữ) phân tích, đánh giá chủ đề và đặc sắc hình thức nghệ thuật trong truyện ngắn sau:
MỘT CƠN GIẬN
(Tóm tắt phần trước: Thanh cùng những người bạn trò chuyện về những cơn giận và hậu quả của nó. Thanh cũng kể câu chuyện làm cho anh ân hận mãi. Vì sự bực tức không rõ nguyên nhân từ trước, cộng thêm việc mặc cả không thành và những lời nói khó chịu của người phu xe, cơn giận của Thanh lên đến đỉnh điểm. Trên đường đi, gặp cảnh sát, vì muốn trả thù, Thanh đã nói những điều bất lợi cho người phu xe, khiến anh ta phải chịu nộp phạt và bị thu xe. Sau hôm đó, cơn giận của anh cũng đã hết nhưng trong lòng lại dâng lên nỗi day dứt, kéo dài đến mấy ngày sau. Chính vì thế Thanh đã đi tìm đến nhà của người kéo xe đó)
Bà cụ trả lời:
Tôi yên lặng, trong lòng nao nức. Bà cụ chép miệng, chỉ người đàn bà ngồi sau:
Tôi đứng lại gần xem. Trên cánh tay người mẹ, chỉ còn là một dúm thịt con đã dăn deo: đứa bé há hốc miệng thở ra, mặt xám nhợt. Người mẹ thỉnh thoảng lấy cái lông gà dúng vào chén mật ong để bên cạnh, phết lên lưỡi đứa bé.
Người mẹ nói xong nấc lên một tiếng rồi nức nở khóc. Bà cụ già lê nhích lại gần, cúi xuống khe khẽ kéo lại những cái tã rách như xơ mướp. Cái cảnh đau thương ấy làm tôi rơm rớm nước mắt. Một cảm giác nghẹn ngào đưa lên chẹn lấy cổ. Tôi lấy tờ giấy bạc năm đồng đưa cho người mẹ, rồi vội vàng bước ra cửa, để mặc hai người nhìn theo ngờ vực. Qua ngưỡng cửa, tôi va phải một người đàn ông ốm yếu tay cắp một cái áo quan con bằng gỗ mới. Đến bên đường, tôi nghe thấy trong căn nhà lụp xụp đưa ra tiếng khóc của hai người đàn bà. Đứa bé con đã chết. Anh Thanh lặng yên một lát nghĩ ngợi, rồi nói tiếp:
(Trích Một cơn giận, in trong Truyện ngắn Thạch Lam, NXB Văn học, 2023, tr 45-46)
Vận dụng kĩ năng viết bài văn nghị luận về một truyện ngắn, tập trung vào hai yêu cầu chính:
- Phân tích, đánh giá chủ đề: xác định vấn đề trung tâm của truyện; phân tích cách chủ đề được thể hiện qua tình huống, nhân vật, chi tiết và diễn biến tâm lí.
- Phân tích, đánh giá đặc sắc hình thức nghệ thuật: chú ý tình huống truyện, ngôi kể, điểm nhìn, mạch trần thuật, nghệ thuật xây dựng nhân vật, miêu tả tâm lí, ngôn ngữ và giọng điệu.
* Mở bài: Giới thiệu tác giả, tác phẩm, vấn đề nghị luận
*Thân bài: Phân tích, đánh giá chủ đề và đặc sắc hình thức nghệ thuật:
Đánh giá chủ đề: Từ câu chuyện giản dị, nhà văn gửi đến người đọc bài học ứng xử nhân văn trong cuộc sống.
+ Tình huống truyện đơn giản: xoay quanh chuyện nhân vật chính là anh Thanh kể lại một kỉ niệm về sự giận dữ đã khiến anh “làm những việc nhỏ nhen không ai ngờ”
+ Truyện được kể lại theo ngôi thứ nhất giúp truyện chân thực, thể hiện trực tiếp nỗi ân hận, tự vấn của nhân vật.
+ Mạch trần thuật: theo dòng hồi tưởng, chậm rãi, nhẹ nhàng → nhấn vào tâm trạng, cảm xúc hơn là hành động.
+ Nhân vật: Nhân vật Thanh được khắc họa qua diễn biến tâm lý từ giận dữ → ân hận → thức tỉnh; nhân vật người phu xe và gia đình gợi xót thương.
+ Ngôn ngữ, giọng điệu, …
* Kết bài: Khẳng định lại giá trị chủ đề và đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm; nêu cảm nhận và ấn tượng của bản thân.
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
