Đề kiểm tra giữa học kì 2 Văn 7 THCS Yên Sở (2023-2024)

Dựa vào đặc trưng thể loại

Chúng ta cần đếm số lượng chữ ở từng câu thơ:

- Đoạn (1) có các dòng:

"Khi mẹ vắng nhà, em luộc khoai": 7 chữ

"Khi mẹ vắng nhà, em cùng chị giã gạo": 9 chữ

"Khi mẹ vắng nhà, em thổi cơm": 7 chữ

"Khi mẹ vắng nhà, em nhổ cỏ vườn": 8 chữ

"Khi mẹ vắng nhà, em quét sân và quét cổng": 10 chữ

- Đoạn (2) và (3) cũng có số chữ không đồng đều trong mỗi câu.

Qua phân tích, ta thấy số chữ không đồng đều trong các dòng thơ. Như vậy, bài thơ thuộc thể thơ tự do.

Dựa vào đặc trưng của thể loại

Các dòng thơ dài ngắn không đều. > Đúng vì các dòng thơ có độ dài không đồng đều.

Đọc và xác định đối tượng trữ tình xuyên suốt bài thơ

Đối tượng trữ tình: người mẹ

Từ nội dung rút ra chủ đề của bài thơ

Bài thơ có nội dung kể về những công việc mà em bé thực hiện khi mẹ vắng nhà, từ luộc khoai, giã gạo, thổi cơm, làm cỏ vườn cho tới quét cổng. Mỗi khi mẹ về, mọi công việc đều hoàn tất: khoai chín, gạo trắng, cơm ngon dẻo, cỏ quang vườn, cổng sạch sẽ. Và cuối cùng, em bé dù nhận được lời khen từ mẹ rằng "ngoan thế" nhưng vẫn khiêm tốn nói rằng mẹ mới là người vất vả: "Áo mẹ mưa bạc màu, Đầu mẹ nắng cháy tóc".

Các hình ảnh và tâm tư này thể hiện tình cảm yêu thương và sự thấu hiểu sâu sắc của người con dành cho mẹ. Đứa trẻ nhận thức được sự vất vả, hi sinh của mẹ hàng ngày và mong muốn được chia sẻ bằng cách hoàn thành tốt các công việc khi mẹ vắng nhà.

Dù không có mẹ kế bên, nhưng hình ảnh mẹ trong mọi công việc hàng ngày luôn tồn tại trong tâm trí của em. Điều này nhấn mạnh ý nghĩa của tình mẫu tử thiêng liêng và sự tự nguyện của đứa con trong việc chăm sóc gia đình thay cho mẹ.

Đọc và xác định nội dung chính của văn bản

Nội dung: Bạn nhỏ giúp đỡ mẹ làm việc nhà trong lúc mẹ đi vắng.

Dựa vào ngữ cảnh để xác định nghĩa của từ

Từ "quang" ở đây được dùng để chỉ sự sạch sẽ, ngăn nắp. Trong câu thơ, "Chiều mẹ về, cỏ đã quang vườn", có thể hiểu rằng cỏ trong vườn đã được nhổ đi, làm cho khu vườn trở nên sạch sẽ, thoáng đãng.

Vận dụng kiến thức về phó từ

Đã: Là phó từ, dùng để chỉ hành động đã hoàn thành trong quá khứ.

Đọc và xác định những hình ảnh về người mẹ

Trong đoạn thơ trích, trọng tâm được nhấn mạnh đến sự vất vả của người mẹ thông qua các hình ảnh:

• “Áo mẹ mưa bạc màu”: mô tả sự chịu đựng thời tiết khắc nghiệt khiến cho áo của mẹ bạc màu.
• “Đầu mẹ nắng cháy tóc”: cho thấy mẹ phải làm việc dưới trời nắng gắt, khiến tóc mẹ bị cháy.
• “Mẹ ngày đêm khó nhọc”: gợi lên hình ảnh người mẹ làm việc liên tục không ngừng nghỉ, có vẻ như mẹ rất bận rộn và gánh nặng công việc.

Từ các phân tích trên, có thể thấy rằng những hình ảnh trong các câu thơ này phản ánh một hình ảnh người mẹ lam lũ, vất vả và tần tảo, chịu khó nhọc trong công việc hàng ngày.

Vận dụng kiến thức về biện pháp liệt kê

- Khiến câu thơ gợi hình, gợi cảm, sinh động.

- Nhấn mạnh những công việc em bé đã làm để giúp đỡ mẹ khi mẹ không có nhà; gợi sự chăm chỉ, siêng năng của em bé; sự quan tâm, yêu thương, hiếu thảo em bé dành cho mẹ.

- Thể hiện tình cảm yêu mến của tác giả với em bé.

Đọc kĩ nội dung bài thơ

Xác định những chi tiết thể hiện tình cảm của em bé dành cho mẹ

Vận dụng thao tác lập luận, hân tích

- HS cảm nhận được tình cảm em bé dành cho mẹ của mình:

+ Thấu hiểu, cảm thông với nỗi vất vả, cực nhọc của mẹ.

+ Trân trọng, yêu thương, hiếu thảo với mẹ.

- HS rút ra được những liên hệ cho bản thân:

+ Kính trọng, chăm sóc, phụng dưỡng ông bà, cha mẹ.

+ Hoàn thiện bản thân, tu dưỡng đạo đức.

…

HS bày tỏ ý kiến cá nhân nhưng cần phù hợp với chuẩn mực đạo đức.