Đề thi giữa kì 1 Ngữ văn 9 THCS Long Thạnh (2025-2026)
Phần I. Đọc hiểu
Đọc ngữ liệu sau:
Đường thống nhất chân ta bước gấp
Miền Bắc ta xây đắp nhanh tay
Năm năm mới bấy nhiêu ngày
Mà trông trời đất đổi thay đã nhiều ...
Dân có ruộng, dập dìu hợp tác
Lúa mượt đồng, ấm áp làng quê
Chiêm mùa, cờ đỏ ven đê
Sớm trưa tiếng trống đi về trong thôn
Màu áo mới nâu non nắng chói
Mái trường tươi roi rói ngói son
Đã nghe nước chảy lên non
Đã nghe đất chuyển thành con sông dài
Đã nghe gió ngày mai thổi lại
Đã nghe hồn thời đại bay cao ...
Núi rừng có điện thay sao
Nông thôn có máy làm trâu cho người
Đời hết kẻ sống lười ăn bám
Đời của ai dũng cảm hy sinh
Những người lao động quang vinh
Chúng ta là chủ của mình từ đây ...
Nghìn năm giấc mộng đêm ngày
Ba mươi năm Đảng, hôm nay có mình.
(Trích “Ba mươi năm đời ta có Đảng” – Tố Hữu, tập thơ “Gió lộng”, tr.76)
* Chú thích: Bài thơ "Ba mươi năm đời ta có Đảng" được Tố Hữu viết vào đầu năm 1960 để chào mừng lần thứ ba mươi sinh nhật Đảng (3.2.1930 - 3.2.1960) và cũng để chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III của Đảng.
Tố Hữu (1920 - 2002) tên thật là Nguyễn Kim Thành, sinh ra và lớn lên ở Thừa Thiên Huế. Ông được coi là lá cờ đầu của thơ ca cách mạng và kháng chiến, được tôn vinh là "nhà thơ của cách mạng", "nhà thơ của nhân dân", "ngọn cờ chiến đấu của thơ ca cách mạng Việt Nam"… Chặng đường thơ của Tố Hữu là chặng đường lịch sử của cả dân tộc.
Xác định thể thơ được sử dụng trong đoạn trích trên và cho biết dựa vào đâu mà em xác định thể thơ đó?
Dựa vào số tiếng, cách ngắt nhịp và cách gieo vần của các dòng thơ để xác định thể thơ.
- Thể thơ: Song thất lục bát
- Dấu hiệu nhận biết: 2 dòng đầu 7 chữ (song thất), 2 dòng sau là 6 và 8 chữ (lục bát)
Xác định cách gieo vần trong khổ thơ sau (vần chân hoặc vần lưng) và nêu nhận xét ngắn gọn về tác dụng của cách gieo vần đó.
Đời hết kẻ sống lười ăn bám
Đời của ai dũng cảm hy sinh
Những người lao động quang vinh
Chúng ta là chủ của mình từ đây ...
Xác định những tiếng hiệp vần ở cuối dòng thơ → vần chân; ở giữa dòng → vần lưng.
- Vần lưng: lười, cảm, mình
(hoặc Vần chân: sinh – vinh)
- Tác dụng: Tạo sự liền mạch, gắn kết giữa các câu thơ nhằm khẳng định tinh thần lao động, ý chí làm chủ của con người trong xã hội mới.
Tác giả muốn gửi gắm thông điệp tư tưởng gì qua những hình ảnh đổi thay của miền Bắc sau hòa bình?
Khái quát các hình ảnh về sự thay đổi của đời sống miền Bắc → xác định tư tưởng, tình cảm tác giả muốn gửi gắm.
- Thông điệp: Ca ngợi những thành tựu to lớn của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc.
- Thể hiện niềm tin tưởng, tự hào vào sức mạnh của nhân dân lao động và vai trò lãnh đạo của Đảng.
Chỉ ra và phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ được thể hiện trong bốn dòng thơ dưới đây.
“Đã nghe nước chảy lên non
Đã nghe đất chuyển thành con sông dài
Đã nghe gió ngày mai thổi lại
Đã nghe hồn thời đại bay cao ...”
Tìm từ ngữ/hình ảnh được lặp lại hoặc có cách diễn đạt đặc biệt → gọi tên biện pháp tu từ và phân tích tác dụng.
- Biện pháp tu từ:
+ Điệp ngữ: “Đã nghe”
+ Liệt kê: nước chảy lên non", " đất chuyển thành con sông dài", " gió ngày mai thổi lại", "hồn thời đại bay cao"
+ Ẩn dụ: “gió ngày mai”.
- Tác dụng:
+ Hình ảnh thơ độc đáo, tạo âm điệu nhịp nhàng cho bài thơ
+ Gợi hình ảnh một đất nước xã hội chủ nghĩa hiện lên rực rỡ, hào hùng.
+ Khẳng định niềm tin vào tương lai từ hiện thực đổi mới của cuộc sống đang diễn ra với tâm trạng phấn khởi, lạc quan. Chính ánh sáng của Đảng đã mang đến một làn gió mới cho cuộc sống của nhân dân miền Bắc.
Hình ảnh “Ba mươi năm Đảng, hôm nay có mình” có ý nghĩa gì trong cảm xúc của tác giả?
Giải thích ý nghĩa hình ảnh kết hợp với hoàn cảnh sáng tác của bài thơ.
- Hình ảnh thể hiện niềm tự hào, biết ơn sâu sắc với Đảng – người lãnh đạo cách mạng.
- Gợi cảm xúc thiêng liêng: từ giấc mơ nghìn năm nô lệ, dân tộc đã có “mình” – được làm chủ đất nước, cuộc đời.
- Là khúc kết tự hào và tri ân, khẳng định vai trò vĩ đại của Đảng trong lịch sử dân tộc
Từ tinh thần lạc quan và niềm tin vào tương lai tươi sáng của đất nước được thể hiện trong đoạn thơ "Ba mươi năm đời ta có Đảng," em hãy chia sẻ suy nghĩ và hành động cụ thể mà em có thể thực hiện để góp phần vào sự phát triển của quê hương, đất nước (khoảng 5 dòng).
Từ nội dung đoạn thơ, liên hệ bản thân và nêu việc làm cụ thể, thiết thực.
- Cố gắng phấn đấu học tập tốt để trang bị kiến thức, kỹ năng phục vụ cho tương lai, đóng góp vào xây dựng đất nước.
- Tích cực tham gia các hoạt động tình nguyện và phong trào thanh niên để góp phần xây dựng cộng đồng.
- Rèn luyện ý thức bảo vệ môi trường, tham gia các hoạt động xanh như trồng cây, nhặt rác, tuyên truyền giảm thiểu rác thải nhựa.
- Luôn giữ tinh thần lạc quan, tự tin và kiên trì vượt qua thử thách trong cuộc sống.
- ...............................
Phần II. Viết
Hãy viết bài văn nghị luận xã hội bàn về vấn đề ô nhiễm môi trường hiện nay.
Giải thích → thực trạng → nguyên nhân → hậu quả → giải pháp → bài học nhận thức và hành động.
- Mở bài: Giới thiệu vấn đề về vấn đề ô nhiễm môi trường
- Thân bài:
+ Giải thích vấn đề: Ô nhiễm môi trường là gì?
+ Thực trạng, nguyên, hậu quả của vấn đề ô nhiễm môi trường.
+ Nêu ý kiến trái chiều, phản bác.
+ Giải pháp
+ Liên hệ bản thân
- Kết bài: Khẳng định tầm quan trọng của việc nhận thức đúng và giải quyết hiệu quả vấn đề về ô nhiễm môi trường.
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
