Đề thi giữa học kì 1 Ngữ văn 7 Phòng GD & ĐT Thạch Hà (2022-2023) | Đề 1

1. Mở bài: Giới thiệu tác giả, nêu ấn tượng cảm xúc chung về bài thơ

2. Thân bài: Trình bày cảm xúc về bài thơ.

+ Nêu ấn tượng chung về nội dung bài thơ.

+ Nêu ý nghĩa, chủ đề của bài thơ.

+ Nêu cảm nhận về từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ, thông điệp của tác giả…

3. Kết bài: Khái quát tình cảm, cảm xúc về bài thơ

Trong văn học Việt Nam, đề tài người mẹ luôn là nguồn cảm hứng bất tận, khơi gợi những rung động sâu xa nhất trong lòng độc giả. Nếu như Xuân Quỳnh có “Tiếng gà trưa” thức dậy những ký ức tuổi thơ bên bà, thì nhà thơ Thanh Thảo lại mang đến cho chúng ta một nốt nhạc trầm đầy xao xuyến qua bài thơ Gặp lá cơm nếp. Tác phẩm không chỉ là tiếng lòng của một người con nhớ mẹ, mà còn là một bức tranh tâm hồn đẹp đẽ của người lính Trường Sơn – nơi tình yêu gia đình hòa quyện sâu sắc với tình yêu quê hương đất nước.

Bài thơ mở ra với hình ảnh người con xa nhà đã nhiều năm, đang hành quân giữa rừng già Trường Sơn. Giữa không gian gian khổ ấy, một mùi hương “lạ lùng” bỗng chợt thoảng đến – mùi lá cơm nếp và khói bếp chiều. Mùi hương ấy như một chiếc chìa khóa mở cánh cửa ký ức, đưa người con trở về mái nhà xưa, với bát cơm mùa gặt dẻo thơm và những ngày tháng bình yên. Hình ảnh mẹ hiện lên giản dị mà đầy yêu thương: “Mẹ ở đâu, chiều nay / Nhặt lá về đun bếp”. Động từ “nhặt” gợi lên sự tần tảo, chắt chiu và tình thương vô bờ bến của mẹ. Bếp lửa, khói bếp trở thành biểu tượng của sự ấm áp, của một miền quê gắn với tình mẫu tử.

Cao trào cảm xúc của bài thơ nằm ở khổ thơ thứ ba:

“Ôi mùi vị quê hương
Con quên làm sao được
Mẹ già và đất nước
Chia đều nỗi nhớ thương”

Tiếng gọi “Ôi” đầy thảng thốt và trìu mến. Mùi cơm nếp của mẹ chính là “mùi vị quê hương” – đơn sơ mà thiêng liêng. Hình ảnh “Mẹ già và đất nước / Chia đều nỗi nhớ thương” cho thấy sự hòa quyện tuyệt vời giữa tình cảm cá nhân và cộng đồng. Người lính hiểu rằng bảo vệ Tổ quốc cũng là bảo vệ mẹ, bảo vệ quê hương, và tình yêu mẹ chính là động lực để anh chiến đấu.

Khép lại bài thơ là hai dòng thơ ngắn nhưng dư vị sâu: “Cây nhỏ rừng Trường Sơn / Hiểu lòng nên thơm mãi…”. Biện pháp nhân hóa giúp cảnh vật trở nên gần gũi, đồng cảm với nỗi nhớ xa xứ của con người. Nhịp điệu thơ năm chữ linh hoạt, vừa đều đặn vừa trầm lắng, kết hợp cùng hình ảnh gần gũi như lá cơm nếp, bếp lửa, tạo nên một giai điệu tâm tình sâu sắc và giàu nhạc tính.

Bài thơ Gặp lá cơm nếp không chỉ là lời tri ân gửi đến mẹ già mà còn là minh chứng cho tình yêu quê hương, tình cảm gia đình hòa quyện với trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc. Thanh Thảo đã khéo léo sử dụng hình ảnh dân dã, gần gũi để chạm tới cảm xúc của mỗi người, nhắc nhở chúng ta về giá trị của nguồn cội, của tình thương và lòng yêu quê hương. Đây thực sự là một tác phẩm giàu tính nhân văn và nghệ thuật, xứng đáng là hành trang tinh thần cho mỗi học sinh khi trưởng thành.