Đề kiểm tra học kì 1 Văn 9 trường THCS Hồ Thị Hương (2024-2025)
Phần I. Đọc hiểu
Đọc đoạn trích sau và thực hiện yêu cầu bên dưới:
Tuổi thơ
( Trích ) – Nguyễn Duy -
| Tuổi thơ tôi bát ngát cánh đồngcỏ và lúa, và hoa hoang quả dạivỏ ốc trắng những luống cày phơi ảibờ ruộng bùn lấm tấm dấu chân cuaTuổi thơ tôi trắng muốt cánh còcon sáo mỏ vàng con chào mào đỏ đítcon chim trả bắn mũi tên xanh biếccon chích chòe đánh thức buổi ban maiTuổi thơ tôi cứ ngỡ mất đi rồinăm tháng trôi qua không bao giờ chảy lạicả năm tháng mong manh mà vững chãicon dấu đất đai tươi rói mãi đây nàyNgười miền rừng bóng suối dáng câyngười mạn bể ăn sóng nói gióngười thành thị nét đường nét phổnhư tôi mang dấu ruộng dấu vườn[…] |
(Trích Tuổi thơ, Nguyễn Duy, Quê nhà ở phía ngôi sao, NXB Văn hóa - Văn nghệ TP.HCM, 2017, tr. 63-64)
Xác định thể thơ và phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên.
ựa vào số tiếng trong mỗi dòng thơ và cách tổ chức câu thơ để xác định thể thơ; căn cứ nội dung chủ yếu của đoạn trích để xác định phương thức biểu đạt.
+ Thể thơ: Thể thơ tự do (kết hợp thể thơ 7 chữ và 8 chữ)
+ Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm
Tìm trong khổ thơ thứ nhất những từ ngữ, hình ảnh gắn liền với kí ức tuổi thơ của nhân vật trữ tình.
Đọc khổ thơ thứ nhất, gạch chân các từ ngữ, hình ảnh trực tiếp gợi về cảnh vật, không gian và sự vật gắn với tuổi thơ của nhân vật trữ tình.
Trong đoạn thơ, những hình ảnh, chi tiết đã gắn bó với tuổi thơ của tác giả: cánh đồng; cỏ; lúa; hoa hoang; quả dại; vỏ ốc; luống cày; bờ ruộng ,bùn; dấu chân cua
Chỉ ra và nêu tác dụng nghệ thuật của một biện pháp tu từ tiêu biểu được tác giả sử dụng thành công trong đoạn thơ sau?
Tuổi thơ tôi trắng muốt cánh cò
con sáo mỏ vàng con chào mào đỏ đít
con chim trả bắn mũi tên xanh biếc
con chích chòe đánh thức buổi ban mai
Xác định từ ngữ/hình ảnh có cách diễn đạt đặc biệt; gọi tên biện pháp tu từ và phân tích tác dụng đối với việc gợi hình, gợi cảm, khắc họa tuổi thơ.
- Biện pháp liệt kê (con sáo mỏ vàng, con chào mào đỏ đít/ con chim trả bắn mũi tên xanh biếc).
- Tác dụng:
+ Làm cho câu thơ sinh động, gợi cảm, hấp dẫn, góp phần tạo ra nhịp điệu cho đoạn thơ...
+ Nhấn mạnh thế giới tuổi thơ phong phú, đẹp đẽ, sâu sắc và qua đó thể hiện nỗi nhớ, sự hoài niệm của tác giả.
Anh/chị hiểu như thế nào về những dòng thơ sau:
người miền rừng bóng suối dáng cây
người mạn bể ăn sóng nói gió
Giải thích ý nghĩa của từng hình ảnh “bóng suối, dáng cây”, “ăn sóng, nói gió”; từ đó khái quát đặc điểm, dấu ấn quê hương và môi trường sống của mỗi con người.
Những dòng thơ cho thấy quê hương có ảnh hưởng nhất định đối với mỗi người như: lối sống, tính cách, phong cách......
Nêu cảm xúc chủ đạo của đoạn trích trên.
Dựa vào những hình ảnh, từ ngữ và giọng điệu xuyên suốt đoạn thơ để xác định cảm xúc bao trùm của nhân vật trữ tình.
Cảm xúc chủ đạo: Nỗi nhớ, tình yêu và thái độ trân trọng đối với tuổi thơ, với quê hương, cội nguồn
Từ nội dung được gợi ra trong đoạn trích, anh/chị hãy chia sẻ suy nghĩ (từ 3 đến 5 dòng ) của mình về vai trò của kí ức tuổi thơ đối với mỗi người.
Giải thích ngắn gọn kí ức tuổi thơ.
Nêu vai trò: lưu giữ những kỉ niệm đẹp, nuôi dưỡng tâm hồn, tạo sự gắn bó với quê hương và trở thành điểm tựa tinh thần.
Khẳng định cần trân trọng, gìn giữ những kí ức tuổi thơ đẹp.
Kí ức tuổi thơ có vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của mỗi con người.
+ Tạo nên thế giới tinh thần phong phú, đẹp đẽ trong tâm hồn mỗi người.
+ Những kí ức tuổi thơ giúp ta biết trân trọng quá khứ.
+ Những kí ức tuổi thơ đẹp đẽ sẽ là “liều thuốc tinh thần” an ủi, động viên, khích lệ, tiếp sức để chúng ta tiếp tục vững bước trong hiện tại, biết nỗ lực và phấn đấu cho tương lai..
Phần I. Đọc hiểu
Viết bài văn nghị luận phân tích bài thơ Không có gì tự đến đâu con của Nguyễn Đăng Tấn
KHÔNG CÓ GÌ TỰ ĐẾN ĐÂU CON
| (1) Không có gì tự đến đâu conQuả muốn ngọt phải tháng ngày tích nhựaHoa sẽ thơm khi trải qua nắng lửaMùa bội thu trải một nắng hai sương.(2) Không có gì tự đến, dẫu bình thường. Phải bằng cả đôi tay và nghị lựcNhư con chim suốt ngày chọn hạtNăm tháng bao dung nhưng khắc nghiệt lạ kỳ. | (3) Dẫu bây giờ bố mẹ - đôi khi Có nặng nhẹ yêu thương và giận dỗi. Có roi vọt khi con hư và dối Thương yêu con đâu đồng nghĩa với chiều.(4) Đường con đi dài rộng rất nhiều Năm tháng nụ xanh giữ cây vươn thẳngTrời xanh đấy nhưng chẳng bao giờ lặng Chỉ có con mới nâng nổi chính mình.Chẳng có gì tự đến – Hãy đinh ninh…. |
| (Không có gì tự đến đâu con, Nguyễn Đăng Tấn, Lời ru vầng trăng, NXB Lao Động, 2000, Trang 42)* Chú thích: - Nguyễn Đăng Tấn là một nhà báo, một nhà thơ với phong cách thơ bình dị nhưng giàu chất triết lí, thể hiện những suy ngẫm, trăn trở về tình yêu thương, về lẽ sống của con người. - Bài thơ “Không có gì tự đến đâu con”, được nhà thơ Nguyễn Đăng Tấn viết tặng con là Nguyễn Đăng Tiến vào khoảng năm 1995, khi Tiến đang học lớp 3. Bài thơ được in trong tập thơ “Lời ru vầng trăng”, xuất bản năm 2000. |
|
Phân tích bài thơ theo trình tự nội dung → nghệ thuật → đánh giá.
I. Mở bài
Giới thiệu được tác giả, tác phẩm và nêu khái quát giá trị đặc sắc của bài thơ.
II. Thân bài
1. Luận điểm 1: Tập trung phân tích nội dung: Bài thơ “Không có gì tự đến đâu con” là lời tâm tình, nhắn nhủ của người cha với đứa con yêu thương của mình.
Khổ 1,2 Cha nói với con về quy luật của tự nhiên và quy luật khách quan của cuộc sống: Mọi thành quả không tự nhiên mà có, các sự vật trong tự nhiên phải trải qua thử thách khắc nghiệt cũng như con người phải có ý chí nghị lực, sự kiên trì mới dành được những điều tốt đẹp.
Chép thơ
+ Phân tích Điệp ngữ “Không có gì tự đến” …
Lý lẽ bằng chứng…
+ Phân tích cách tác giả dùng lối điệp cấu trúc câu, mỗi câu thơ đậm tính triết lý gồm hai vế: Vế trước là kết quả, mục đích, vế sau là nguyên nhân….
Lý lẽ bằng chứng…
. + Phân tích phép so sánh giàu sức gợi hình, gợi cảm “Như con chim suốt ngày chọn hạt”
Lý lẽ bằng chứng…
Khổ 3: Cha nói với con về tình cảm gia đình, mong con hiểu được tâm tình của cha mẹ.
Chép thơ
+Bình về độ tuổi của con…
+ Bổn phận người làm cha mẹ …
à Cha mẹ tin rằng con sẽ hiểu được tấm lòng và tình yêu thương của cha mẹ. Cha yêu thương con, là chỗ dựa vững chắc cho con nhưng không nuông chiều.
Khổ 4: Cha nhắn nhủ: con hãy giữ vững tinh thần, ý chí và nghị lực, hãy luôn tin vào bản thân mình và không ngừng nỗ lực vươn lên.
Chép thơ
+ Cha vạch rõ con đường phía trước của con …
Lý lẽ bằng chứng…
+Phân tích khổ thơ cuối đặc biệt bởi chỉ có một dòng thơ ngắn kết hợp dấu gạch gang ..
Lý lẽ bằng chứng…
=> Qua bài thơ người đọc cảm nhận được tình yêu thương con sâu nặng của người cha, sự trân trọng, tin yêu của nhà thơ vào tình cảm gia đình- một tình cảm thiêng liêng, cao đẹp.
2. Luận điểm 2: Bài thơ “Không có gì tự đến đâu con” của Nguyễn Đăng Tấn còn được thể hiện qua hình thức nghệ thuật đặc sắc.
+ Sử dụng thể thơ tự do …
+Hình ảnh bình dị, gần gũi nhưng giàu ý nghĩa biểu tượng, mang tính khái quát cao…
+ Ngôn ngữ trong sáng, biểu cảm, giọng điệu tha thiết, sâu lắng nhưng trang nghiêm, tự hào ...
+ Các phép tu từ ẩn dụ, so sánh, nhân hóa, điệp ngữ…
III. Kết bài
- Khẳng định khái quát giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ.
- Nêu ý nghĩa của bài thơ đối với bản thân
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
