Đề thi học kì 1 môn Ngữ Văn 9 THCS Ngô Sỹ Liên (2024-2025)
Phần I. Đọc hiểu
Đọc đoạn thơ sau trích trong bài thơ “Đất nước – những nghĩa trang” và trả lời các câu hỏi:
Đất nước tôi!
Các chàng trai hy sinh còn rất trẻ
Các cô gái cả đời đi tìm họ
Dọc rừng già
Dọc những nghĩa trang.
Đất nước tôi
Có cái chết không trắng khăn tang
Đồng đội bọc nhau tấm tăng màu lá cỏ
Và lời thề quân kỳ màu đỏ
Tình yêu xanh trao lại hết mai sau.
Đất nước tôi
Suốt ngàn năm vươn biển một con tàu
Người Mẹ sờn vai bạc đầu đẩy sóng
Nâng thuyền con giữa Biển Đông cuồng động
Con không về Mẹ ngóng gió đảo xa.
(Nguồn Internet)
Đoạn thơ trên được viết theo thể thơ nào? Nêu ngắn gọn đặc điểm của thể thơ đó.
Đếm số tiếng, quan sát cách gieo vần, ngắt nhịp và đối chiếu đặc điểm các thể thơ đã học để xác định thể thơ.
- Thể thơ tự do
- Đặc điểm:
+ Không quy định số tiếng trong mỗi dòng thơ; số dòng trong mỗi khổ thơ
+ Có vần hoặc không có vần; gieo vần linh hoạt; nhịp điệp tạo nên do cách ngắt các vế trong dòng thơ…
Chỉ ra và nêu tác dụng của phép điệp ngữ có trong đoạn thơ.
Tìm từ/cụm từ được lặp lại và phân tích nội dung được nhấn mạnh.
- Điệp ngữ: “Đất nước tôi”
- Tác dụng:
+ Điệp ngữ được nhắc lại 3 lần trong đoạn thơ nhấn mạnh hỉnh ảnh của đất nước Việt Nam với những mất mát, hi sinh nhưng kiên cường, anh dũng.
+ Lời thơ mạnh mẽ, tha thiết
+ Niềm tự hào và tình cảm yêu mến của nhà thơ với đất nước
Hình ảnh đất nước in đậm trong trái tim của người Việt, hãy viết khoảng 3 đến 5 câu về trách nhiệm của em với đất nước.
Nêu nhận thức về trách nhiệm với đất nước và đưa ra những việc làm cụ thể phù hợp với lứa tuổi.
Trách nhiệm của bản thân với đất nước:
+ Tích cực học tập, mở rộng hiểu biết, nâng cao tri thức, biết áp dụng những điều đã học vào thực tế cuộc sống.
+Rèn luyện thể lực bằng việc luyện tập thể dục thể thao.
+Trau dồi phẩm chất đạo đức biết yêu thương, chia sẻ, có tấm lòng nhân ái.
+ Bảo vệ, giữ gìn, phát huy những giá trị bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc để tự tin hòa nhập nhưng không đánh mất bản sắc
+ Nâng cao cảnh giác trước âm mưu của các thế lực thù địch, khẳng định và bảo vệ chủ quyền, nền độc lập của đất nước.
+ Trách nhiệm lên tiếng và đấu tranh với những hiện tượng tiêu cực trong môi trường xã hội để đất nước phát triển.
Phần II. Viết
Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ), phân tích những dòng thơ sau của văn bản “Đất nước – những nghĩa trang” được trích trong phần đọc hiểu:
Đất nước tôi
Có cái chết không trắng khăn tang
Đồng đội bọc nhau tấm tăng màu lá cỏ
Và lời thề quân kỳ màu đỏ
Tình yêu xanh trao lại hết mai sau.
Đất nước tôi
Suốt ngàn năm vươn biển một con tàu
Người Mẹ sờn vai bạc đầu đẩy sóng
Nâng thuyền con giữa Biển Đông cuồng động
Con không về Mẹ ngóng gió đảo xa.
Nêu nhận thức về trách nhiệm với đất nước và đưa ra những việc làm cụ thể phù hợp với lứa tuổi.
- Dẫn dắt, giới thiệu xuất xứ của đoạn thơ trong bài thơ, nêu khái quát nội dung và NT của đoạn thơ.
- Lịch sử của dân tộc là các cuộc kháng chiến trường kì với sự hi sinh của những người con ưu tú. Đất nước với nhiều mất mát đau thương, đã mang trong mình bao vết tích của sự hy sinh, máu đổ. Nhưng mỗi vết tích là một chiến thắng huy hoàng của toàn dân tộc trước quân thù. Hình ảnh đất nước hiện lên thật cụ thể, chân thực – đó là hiện thực của chiến tranh khốc liệt “cái chết không trắng khăn tang/ Đồng đội bọc nhau trong tấm tăng màu lá cỏ”. Họ nằm xuống trong lòng đất mẹ với lời thề thể hiện tinh thần kiên trung bất khuất, lời thề “quyết tử cho tổ quốc quyết sinh” cùng tình yêu thương xanh màu hi vọng của họ trao truyền cho thế hệ mai sau.
- Hình ảnh của đất nước với khát vọng vươn xa. Tổ quốc hôm nay viết tiếp khát vọng của cha ông thủa trước giữ vững chủ quyền biển đảo quê hương. Với hình ảnh thơ đầy sức gợi cảm nhưng phơi phới niềm tự hào: “Người Mẹ sờn vai bạc đầu đẩy sóng/Nâng thuyền con giữa Biển Đông cuồng động” nhà thơ đã làm nổi bật Tổ quốc là Mẹ vốn nhẫn nại hi sinh, anh dũng kiên cường giữa phong ba bão táp… và câu thơ cuối thể hiện hình ảnh của mẹ vẫn dõi theo con, mong ngóng con trở về, tình yêu con tha thiết của Mẹ Việt Nam
=> Thể thơ tự do dễ thuộc, dễ nhớ cùng điệp ngữ “đất nước tôi” và hình ảnh giản dị, chân thực đã đem đến cho chúng ta niềm tự hào và tình yêu với đất nước.
Hiện nay, giới trẻ ít quan tâm đến những sản phẩm văn hoá mang đậm bản sắc dân tộc như các trò chơi dân gian, những làn điệu dân ca, hát xẩm, các vở tuồng, chèo, cải lương, đờn ca tài tử… Trong khi đó, việc tìm hiểu và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc là một trong những trách nhiệm của giới trẻ - chủ nhân tương lai của đất nước.
Hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 300 chữ) bàn về vấn đề trên.
Bài nghị luận triển khai theo trình tự: giải thích → thực trạng → nguyên nhân → hậu quả → giải pháp → liên hệ bản thân.
- Mở bài: giới thiệu vẫn đề cần bàn luận và nêu ý kiến của em về vấn đề.
- Thân bài:
+ Nêu thực trạng của vấn đề: các bạn trẻ hiện nay thích thời trang Hàn Quốc hoặc Âu Mỹ mà chưa quan tâm tìm hiểu về trang phục truyền thống nước mình, thích chơi game hoặc sử dụng mạng xã hội nhưng chưa từng chơi hoặc thậm chí không có hiểu biết về các trò chơi dân gian; chuộng nghe nhạc nước ngoài nhưng không biết hoặc không có hứng thú khi nghe những làn điệu dân ca, hát xẩm, xem các vở tuồng, chèo,...
+ Phân tích ý nghĩa quan trọng của những sản phẩm văn hoá truyền thống: thể hiện tình yêu quê hương đất nước, mang triết lí, tư tưởng của người Việt, có khả năng quảng bá văn hoá Việt đến bạn bè thế giới,...
+Nguyên nhân: Thứ nhất: do công nghệ thông tin phát triển với các loại hình giải trí nghe nhìn hấp dẫn; Thứ hai: bị chê là lỗi thời, lạc hậu...
+ Chỉ ra hậu quả của việc giới trẻ không quan tâm, không mặn mà với sản phẩm văn hoá truyền thống: không có cơ sở để yêu và tự hào về đất nước mình, trở thành người vô cảm, vô trách nhiệm, thiếu hiểu biết, sống hời hợt, nông cạn,...
+ Đối thoại với ý kiến bênh vực sự thờ ơ của giới trẻ khi cho rằng thái độ đó có thể do bản thân các sản phẩm văn hoá truyền thống chưa đủ hấp dẫn: chính các bạn trẻ do không có ý thức tìm hiểu nên mới thiếu hiểu biết và chưa thấy được sức hấp dẫn của những sản phẩm văn hoá đó.
+ Giải pháp (tuyên truyền, học hỏi, sáng tạo những sản phẩm văn hoá truyền thống mang hơi thở thời đại,...).
- Kết bài: Khẳng định giới trẻ ít quan tâm đến sản phẩm văn hoá mang đậm bản sắc dân tộc và trách nhiệm cần phải làm của giới trẻ.
+ Liên hệ bản thân





