Đề đánh giá cuối học kì 1 Ngữ văn 7 PGD&ĐT Phúc Yên (2024-2025)
Phần I. Đọc hiểu
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:
Con bé Em cười tủm tỉm khi nghĩ tới cái áo đầm màu hồng mà má nó mới mua cho:
- Tết này, mình mà mặc cái áo đó đi chơi, đẹp như tiên cho mà coi.
Nó nghĩ và nó muốn chia sẻ với con Bích, bạn nó.
Con Bích ở trong hẻm, nhà nó nghèo, má nó đi bán bắp nướng ngoài đầu hẻm, con bé Em thích con Bích vì nó hiền, với lại ngồi kế nhau từ lớp một tới lớp năm, làm sao mà không thân cho được. Hôm hai mươi sáu, học buổi cuối năm, hai đứa nôn Tết quá trời nên tính trước, nếu mùng một con bé Em đi về ngoại thì mùng hai hai đứa đi tới nhà cô giáo. Bây giờ con bé Em tính trong đầu, tới bữa đó chắc nhiều bạn nữa, cho nên nó sẽ mặc cái áo đầm mới thắt nơ, bâu viền kim tuyến cho tụi bạn lé con mắt luôn.
Con Bích đang ngồi nướng bắp thế cho má nó đi xách cặn cho heo. Bé Em muốn khoe liền nhưng bày đặt nói gièm:
- Còn mấy ngày nữa Tết rồi hen, mầy có đồ mới chưa?
- Có, má tao đưa vải cho cô Ba thợ cắt rồi, má tao nói gần Tết đồ nhiều, dồn đống, chắc tới hai mươi tám mới lấy được.
- Vậy mầy được mấy bộ?
- Có một bộ hà.
Con bé Em trợn mắt:
- Ít quá vậy?
- Con Út Mót với con Út Hết được hai bộ. Tao lớn rồi, nhường cho tụi nó.
- Vậy à?
Bé Em mất hứng hẳn, nó lựng khựng nửa muốn khoe, nửa muốn không.
Nhưng rõ ràng là con Bích không quên nó:
- Còn mầy?
- Bốn bộ. Má tao mua cho đủ mặc từ mùng một tới mùng bốn, bữa nào cũng mặc đồ mới hết trơn. Trong đó có bộ đầm hồng nổi lắm, hết sẩy luôn.
- Mầy sướng rồi.
Con Bích nói xong vẫn cười nhưng mắt nó xịu xuống, buồn hẳn. Nhà nó nghèo, sao bì được với nhà con bé Em. Hồi nhỏ nó chuyên mặc áo con trai của anh hai nó để lại. Áo nó thì chuyền cho mấy đứa em, tới con Út Hết là đồ đã cũ mèm, mỏng tang, kéo nhẹ cũng rách. Được cái mấy chị em nó biết thân, lo học chớ không so đo chuyện cũ mới. Má nó nói hoài: “Nhà mình nghèo quá hà, ráng vài năm nữa, khá giả rồi má sắm cho”. Con bé Em nhìn con Bích lom lom rồi cúi xuống, trở trở trái bắp nướng:
- Bộ đồ mầy may chắc đẹp lắm, bữa mùng hai mầy mặc bộ đó đi nhà cô hen?
Rồi tới mùng một, mùng hai, bé Em lại rủ con Bích đi chơi. Hai đứa mặc đồ hơi giống nhau, chỉ khác là con Bích mặc áo trắng bâu sen, con bé Em thì mặc áo thun có in hình mèo bự. Cô giáo tụi nó khen:
- Coi hai đứa lớn hết trơn rồi, cao nhòng.
Hai đứa cười. Lúc đó con bé Em nghĩ thầm, mình mà mặc bộ đầm hồng, thế nào cũng mất vui. Bạn bè phải vậy chớ. Đứa mặc áo đẹp, đứa mặc áo xấu coi gì được, vậy sao coi là bạn thân. Nhưng Bích lại nghĩ khác, bé Em thương bạn như vậy, tốt như vậy, có mặc áo gì Bích vẫn quý bé Em. Thiệt đó.
(Áo Tết, Nguyễn Ngọc Tư, in trong Bánh trái mùa xưa, Nxb Văn học).
Văn bản trên thuộc thể loại gì?
Dựa vào đặc điểm có nhân vật, sự việc, cốt truyện và cách xây dựng tình huống để xác định thể loại của văn bản.
Thể loại: Truyện ngắn
Văn bản được kể theo ngôi thứ mấy? Nhân vật chính trong truyện là ai?
Căn cứ vào cách kể, từ xưng hô và người kể chuyện để xác định ngôi kể; đồng thời xem nhân vật nào xuất hiện xuyên suốt và được tập trung khắc họa để xác định nhân vật chính.
- Ngôi thứ ba
- Nhân vật chính: Bé Em
Nêu chủ đề của văn bản?
Khái quát sự việc, mối quan hệ giữa bé Em và Bích, đặc biệt là sự thay đổi trong suy nghĩ và hành động của bé Em để xác định chủ đề văn bản.
Chủ đề: Tình bạn cao đẹp và trong sáng
Chỉ ra số từ trong câu sau: “Bốn bộ. Má tao mua cho đủ mặc từ mùng một tới mùng bốn, bữa nào cũng mặc đồ mới hết trơn. Trong đó có bộ đầm hồng nổi lắm, hết sẩy luôn.”
Tìm những từ chỉ số lượng hoặc số thứ tự trong câu để xác định số từ.
Số từ: Bốn, bốn, một
Cho biết bài học cuộc sống mà em tâm đắc rút ra từ câu chuyện trên?
Từ tình huống và cách ứng xử của bé Em với Bích, rút ra bài học về tình bạn, sự sẻ chia, đồng cảm và không nên khoe khoang vật chất.
- Cần tinh tế trong đối xử với bạn bè
- Nên đề cao tình cảm chân thành, không nên quan trọng ở vật chất
….
Từ câu chuyện trên, em hãy viết đoạn văn (Khoảng 8 -10 câu) nói về vai trò của tình bạn đối với mỗi chúng ta.
Xác định vai trò của tình bạn trong cuộc sống, triển khai các biểu hiện và ý nghĩa của tình bạn, sau đó liên hệ bản thân
- Tình bạn là một trong những điều đáng quý, đáng trân trọng nhất trong cuộc sống của con người.
+ Tình bạn giúp chúng ta có thêm động lực để vượt qua những khó khăn, thách thức.
+ Bạn bè là người cùng ta chia sẻ những buồn vui, là người bạn đồng hành trên mọi chặng đường.
+ Tình bạn là chỗ dựa tinh thần vững chắc của mỗi người.
- Cần xây dựng tình bạn dựa trên sự chân thành, tôn trọng lẫn nhau, không vụ lợi, ích kỉ
- Học cách thấu hiểu, lắng nghe để tình bạn được bền vững.
Phần II. Viết
Viết bài văn phân tích nhân vật bé Em trong câu chuyện trên.
Xác định đặc điểm của bé Em qua ngoại hình, lời nói, hành động, suy nghĩ và sự thay đổi trong cách ứng xử với Bích; phân tích dẫn chứng để làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật và nêu nhận xét, đánh giá.
* Mở bài.
- Giới thiệu truyện kể: “Áo tết” là một truyện ngắn nhẹ nhàng mà sâu sắc của nhà văn Nam Bộ Nguyễn Ngọc Tư.
- Nhân vật Bé Em - là một nhân vật trẻ em với nhiều nét tính cách đẹp và đáng quý đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng độc giả.
* Thân bài.
- Tóm tắt truyện: Truyện xoay quanh câu chuyện áo tết của hai đứa bé là bé Em và Bích. Bé Em được mẹ may cho bốn bộ áo tết, trong khi đó Bích, bạn của bé Em, vì nhà nghèo nên chỉ được mẹ may cho một bộ. Để bạn không cảm thấy tủi thân, trong ngày đi chúc tết cô giáo, bé Em đã mặc bộ đồ hơi giống Bích. Hiểu được tấm lòng của bé Em, Bích thêm yêu quý bạn của mình.
- Phân tích đặc điểm nhân vật bé Em:
+ Bé Em mang trong mình tích cách hồn nhiên của trẻ thơ: thích khoe đồ mới, và em thực hiện ý muốn đó một cách cũng rất trẻ con, bằng cách gạn hỏi bạn trước, để từ đó tìm cơ hội khoe áo mới của mình.
+ Nhưng dù còn nhỏ tuổi, bé Em đã là một cô bé nhạy cảm và tinh tế. Khi nghe Bích nói về hoàn cảnh của mình, bé Em đã khựng lại, hết hứng, nửa muốn khoe nửa muốn không. Bé muốn khoe vì cái nỗi sung sướng của trẻ con khi được may áo mới vẫn còn chộn rộn trong lòng, nhưng bé cũng không muốn khoe vì như thế sẽ khiến bạn cảm thấy tủi thân.
+ Rồi sau khi được bạn gạn hỏi, sau khi phải nói ra việc mình có những bốn bộ đồ mới, khi chứng kiến đôi mắt “xịu xuống, buồn hẳn” của bạn, và nghĩ đến hoàn cảnh của bạn, bé Em đã có một cách hành xử vô cùng đẹp, vô cùng nhân văn. Đó là ngày đi chúc tết cô giáo, để bạn không bị mặc cảm, bé em đã mặc đồ hơi giống bạn. Một cách hành xử rất trẻ con, nhưng lại khiến ta xúc động: xúc động vì cách hành xử đó xuất phát từ lòng yêu thương, từ sự sâu sắc và tinh tế của tâm hồn của một đứa trẻ. Cách hành xử ấy đáng cho người lớn phải học tập.
- Nhận xét về nghệ thuật xây dựng nhân vật của nhà văn.
+ Truyện có cốt truyện đơn giản nhưng sâu sắc, tập trung vào một tình huống nhỏ để từ đó làm nổi bật lên chủ đề của truyện.
+ Ngôi kể thứ ba, với điểm nhìn khách quan, giúp người đọc dễ dàng tiếp cận và đồng cảm với các nhân vật.
+ Cách dựng tình huống trong truyện rất khéo léo, khi Nguyễn Ngọc Tư chọn một chi tiết nhỏ - chiếc áo đầm hồng - để khai thác sự chênh lệch về hoàn cảnh sống của hai cô bé.
+ Cách khắc họa nhân vật qua lời nói, hành động và suy nghĩ cũng rất tinh tế, giúp người đọc cảm nhận được rõ nét tính cách và tâm hồn của từng nhân vật trong câu chuyện này.
+ Ngôn ngữ truyện mộc mạc, giản dị nhưng giàu cảm xúc, mang đậm chất Nam Bộ, tạo nên một giọng điệu trầm lắng, nhẹ nhàng nhưng thấm đượm tình người.
* Kết bài.
+ "Áo Tết" là một tác phẩm đặc sắc của Nguyễn Ngọc Tư. Qua nhân vật bé Em đã khơi gợi trong lòng người đọc những tình cảm đẹp về tình bạn và sự đồng cảm.
+ Truyện không chỉ giúp ta nhận thức được giá trị của tình bạn mà còn nhắc nhở ta về trách nhiệm đối với những người xung quanh.
+ "Áo Tết" sẽ mãi sống trong lòng bạn đọc như một minh chứng cho tài ăng sáng tác tinh tế và giàu cảm xúc của Nguyễn Ngọc Tư.
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
