Đề thi học kì 1 Ngữ văn 7 THCS Lương Thế Vinh (2025-2026)
Phần I. Đọc hiểu
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
“Tổ quốc là tiếng mẹ
Ru ta từ trong nôi
Qua nhọc nhằn năm tháng
Nuôi lớn ta thành người
Tổ quốc là mây trắng
Trên ngút ngàn Trường Sơn
Bao người con ngã xuống
Cho quê hương mãi còn
Tổ quốc là cây lúa
Chín vàng mùa ca dao
Như dáng người thôn nữ
Nghiêng vào mùa chiêm bao
Tổ quốc là ngọn gió
Trên đỉnh rừng Vị Xuyên
Phất lên trong máu đỏ
Bao anh hùng không tên”
(Trích “Tổ quốc là tiếng mẹ” – Nguyễn Việt Chiến, nguồn: “Tổ quốc nhìn từ biển”, NXB Phụ nữ, 2015)
Đoạn trích trên được viết theo thể thơ nào? Chỉ ra cách gieo vần trong khổ thơ sau:
Tổ quốc là ngọn gió
Trên đỉnh rừng Vị Xuyên
Phất lên trong máu đỏ
Bao anh hùng không tên
Dựa vào số tiếng trong mỗi dòng thơ và các tiếng ở cuối dòng để xác định thể thơ, cách gieo vần.
- Thể thơ: Năm chữ
- Cách gieo vần trong khổ thơ là vần chân (gió- đỏ)
Trong đoạn thơ trên, tác giả đã so sánh Tổ quốc với những hình ảnh nào? Qua những hình ảnh đó, em thấy Tổ quốc hiện lên như thế nào?
Tìm các hình ảnh đi sau cấu trúc “Tổ quốc là...” và khái quát vẻ đẹp của Tổ quốc qua những hình ảnh đó.
- Tác giả so sánh Tổ quốc với nhiều hình ảnh quen thuộc và thiêng liêng như:
+ tiếng mẹ ru,
+ mây trắng Trường Sơn,
+ cây lúa chín vàng,
+ dáng người thôn nữ,
+ ngọn gió trên đỉnh rừng Vị Xuyên.
- Qua những hình ảnh đó, Tổ quốc hiện lên vừa gần gũi, thân thương, vừa thiêng liêng, lớn lao, gắn liền với cuộc sống bình dị của nhân dân và sự hi sinh của bao thế hệ con người Việt Nam.
Chỉ ra và nêu hiệu quả nghệ thuật của một biện pháp tu từ được tác giả sử dụng trong hai câu thơ sau?
“Tổ quốc là tiếng mẹ
Ru ta từ trong nôi”
Xác định biện pháp tu từ qua hình ảnh “Tổ quốc là tiếng mẹ” và nêu tác dụng đối với nội dung, cảm xúc.
- Biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ là so sánh:
Tổ quốc được so sánh với tiếng mẹ ru
- Hiệu quả nghệ thuật:
+ Gợi hình ảnh, góp phần làm cho câu thơ có cách diễn đạt sinh động, hấp dẫn, tăng hiệu quả diễn đạt.
+ Biện pháp này làm nổi bật hình ảnh Tổ quốc như người mẹ hiền, dịu dàng, yêu thương, nuôi dưỡng con người từ thuở ấu thơ. Qua đó, tác giả khơi gợi tình yêu Tổ quốc sâu sắc, tự nhiên và bền chặt trong mỗi con người.
+ Bộc lộ tình yêu, lòng tự hào, biết ơn của tác giả đối với Tổ quốc. Nhắn nhủ mỗi người hãy biết trân trọng, giữ gìn, bảo vệ và dựng xây quê hương, đất nước.
Em hiểu như thế nào về hai câu thơ sau:
Bao người con ngã xuống
Cho quê hương mãi còn
Giải thích ý nghĩa của các hình ảnh “ngã xuống”, “quê hương mãi còn” và làm rõ sự hi sinh của các thế hệ cha anh.
- Hai câu thơ thể hiện sự hi sinh to lớn của bao thế hệ con người Việt Nam đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Nhờ máu xương và sự hi sinh ấy mà quê hương, đất nước được trường tồn, phát triển.
- Đây là lời nhắc nhở mỗi người cần biết trân trọng, biết ơn những người đã hi sinh vì Tổ quốc.
Nêu những thông điệp ý nghĩa từ đoạn trích trên.
Khái quát nội dung đoạn thơ để rút ra những thông điệp về tình yêu, lòng biết ơn và trách nhiệm với Tổ quốc.
Những thông điệp ý nghĩa từ đoạn trích:
- Tổ quốc vừa thiêng liêng, lớn lao vừa gần gũi, thân thuộc.
- Tổ quốc được làm nên từ tình mẹ, từ lao động, từ máu xương của bao anh hùng vô danh.
- Mỗi người cần nuôi dưỡng tình yêu nước, lòng biết ơn và ý thức trách nhiệm trong việc gìn giữ, xây dựng Tổ quốc.
Phần II. Viết
Trong gia đình, mỗi người thân đều để lại trong em những tình cảm sâu sắc. Hãy viết một bài văn biểu cảm bày tỏ tình cảm, cảm xúc và suy nghĩ của em về một người thân trong gia đình mà em yêu quý nhất.
Xác định người thân, lựa chọn đặc điểm và kỉ niệm tiêu biểu, kết hợp kể, tả và biểu cảm để bộc lộ tình cảm, suy nghĩ.
1. Mở bài
- Dẫn dắt, giới thiệu về người thân đã để lại trong em những ấn tượng sâu sắc.
- Nêu ấn tượng, cảm xúc của em về người thân đó.
2. Thân bài
HS có thể triển khai các ý theo nhiều cách, nhưng cần biểu cảm về những nội dung sau:
- Giới thiệu khái quát về người thân em định biểu cảm (tên tuổi, ngoại hình, công việc, sở thích, tính cách...).
- Biểu cảm về vẻ đẹp, về những nét nổi bật của người thân .... (Chọn những đặc điểm tiêu biểu về ngoại hình, tính cách... để nêu cảm nghĩ. Để tránh nhầm lẫn với văn miêu tả, khi biểu cảm về hình dáng đặc điểm của người thân cần dùng nhiều phương pháp gợi tả, các biện pháp tu từ và đưa tình cảm của mình vào).
- Kỉ niệm riêng, sự gắn bó của em với người thân-> Biểu cảm về vai trò, ý nghĩa của người thân trong đời sống vật chất và tinh thần của em
- Người thân đã gợi cho em những suy nghĩ, bài học gì về những phẩm chất đáng quý, bài học làm người, kinh nghiệm sống....
3. Kết bài
- Khái quát lại tình cảm, cảm xúc của em về người thân.
- Lời hứa hẹn, mong ước.
Viết đoạn văn từ 5 đến 7 câu nêu cảm nghĩ của em sau khi đọc đoạn trích bài thơ “Tổ quốc là tiếng mẹ” (Nguyễn Việt Chiến) trong phần Đọc- hiểu.
Xác định cảm xúc chủ đạo, lựa chọn những hình ảnh hoặc nghệ thuật tiêu biểu và nêu suy nghĩ, bài học của bản thân
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm, cảm nghĩ khái quát về bài thơ
- Cảm nghĩ về chủ đề của bài thơ:
+ Cảm nhận được hình ảnh Tổ quốc vô cùng gần gũi mà cũng thật thiêng liêng. Tổ quốc hiện lên qua tiếng ru của mẹ, qua cây lúa chín vàng, qua dáng người thôn nữ, qua những ngọn núi, cánh rừng thân quen của quê hương đã đi vào những trang sử hào hùng.
+ Tổ quốc gắn liền với cuộc sống bình dị của nhân dân và sự hi sinh của bao thế hệ con người Việt Nam. Nhờ máu xương và sự hi sinh ấy mà quê hương, đất nước được trường tồn, phát triển.
- Cảm nghĩ về nghệ thuật của bài thơ: Với thể thơ 5 chữ, từ ngữ hình ảnh giản dị mà giàu sức gợi, biện pháp tu từ so sánh, liệt kê, các từ láy…, bài thơ cho thấy những cảm nhận sâu sắc về Tổ quốc từ đó cho thấy tình yêu và niềm tự hào dân tộc của tác giả.
- Khẳng định lại ấn tượng chung về bài thơ, nêu cảm xúc, suy nghĩ hoặc nêu thông điệp từ bài thơ: Bài thơ giúp em thêm yêu Tổ quốc và nhắc nhở em phải sống có trách nhiệm hơn với quê hương, đất nước mình.
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
