Đề kiểm tra giữa học kì 1 môn Ngữ văn lớp 7 THCS Hòa Bình (2022-2023)
Phần I. Đọc hiểu
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
Mẹ vắng nhà ngày bão
| Mấy ngày mẹ về quêLà mấy ngày bão nổiCon đường mẹ đi vềCơn mưa dài chặn lối.Hai chiếc giường ướt mộtBa bố con nằm chungVẫn thấy trống phía trongNằm ấm mà thao thức.Nghĩ giờ này ở quêMẹ cũng không ngủ đượcThương bố con vụng vềCủi mùn thì lại ướt. | Nhưng chị vẫn hái láCho thỏ mẹ, thỏ conEm thì chăm đàn nganSáng lại chiều no bữaBố đội nón đi chợMua cá về nấu chua… Thế rồi cơn bão qua Bầu trời xanh trở lại. Mẹ về như nắng mới Náng ấm cả gian nhà. |
(Trích Hồ trong mây - Đặng Hiển)
Đề tài của văn bản trên là gì?
Dựa vào nội dung chính và cảm xúc được thể hiện trong bài thơ để xác định đề tài.
Tình cảm gia đình
Xác định thể thơ của văn bản trên.
Dựa vào số tiếng trong mỗi dòng thơ để xác định thể thơ.
Thể thơ năm chữ
Hãy chỉ ra từ láy trong bài thơ?
Dựa vào đặc điểm của từ láy: từ có sự lặp lại âm hoặc vần giữa các tiếng.
Thao thức
Mẹ vắng nhà trong tình huống nào?
Tìm những câu thơ cho biết hoàn cảnh khiến mẹ không có mặt ở nhà.
Ngày bão nổi
Hai câu thơ “Thương bố con vụng về/ Củi mùn thì lại ướt” đã khắc họa tâm trạng của người mẹ như thế nào?
Dựa vào các từ ngữ thể hiện cảm xúc trong hai câu thơ để xác định tâm trạng của người mẹ.
Mẹ bồn chồn, lo lắng cho bố con lúc gặp thiên tai
Tác giả kể lại bố đã làm gì khi không có mẹ bên cạnh?
Tìm các chi tiết trực tiếp kể về những việc bố làm khi mẹ vắng nhà
Bố là người đi chợ khi mẹ vắng nhà
Các chi tiết “chị vẫn hái lá”, “Em thì chăm đàn ngan” thể hiện điều gì?
Dựa vào hành động của hai chị em để nhận xét phẩm chất và tình cảm của các nhân vật.
Thể hiện việc hai chị em biết giúp đỡ công việc gia đình
Tại sao nói bài thơ “Mẹ vắng nhà ngày bão’ đã kết thúc rất có hậu?
Xem xét sự thay đổi của hoàn cảnh ở phần cuối bài thơ.
Bão tan, trời xanh trở lại, mẹ về mang theo hạnh phúc ngập tràn.
Qua lời tỏ bày của nhân vật trữ tình, em hãy nêu cảm nhận của mình về tình cảm gia đình trong bài thơ?
Dựa vào những hình ảnh, hành động và cảm xúc của các thành viên trong bài thơ để nêu cảm nhận về tình cảm gia đình.
Gợi ý:
- Mọi thành viên trong gia đình luôn dành tình yêu thương, sự quan tâm, chăm sóc , lo lắng cho nhau.
- Mẹ có rất nhiều những đức tính quý báu : trung hậu , đảm đang , thuỷ chung , yêu thương chồng con hết mực , chăm lo cuộc sống hằng ngày chu đáo .
- Biết chia sẻ và thấu hiểu được nỗi vất vả của mẹ.
- ….
Là một người con, em sẽ làm gì để góp phần xây dựng gia đình hạnh phúc?
Liên hệ với trách nhiệm của bản thân trong gia đình để đề xuất những việc làm cụ thể.
Gợi ý:
- Chăm ngoan , học giỏi ; không đua đòi , ăn diện
- Biết kính trọng , vâng lời ông bà , bố mẹ
- Phụ giúp bố mẹ công việc nhà.
- .....
Phần II. Viết
Viết bài văn phân tích đặc điểm của nhân vật thầy Ha-men trong đoạn trích sau:
Chốc chốc, ngước mắt khỏi trang giấy, tôi thấy thầy Ha-men đứng lặng im trên bục và đăm đăm nhìn những đồ vật quanh mình như muốn mang theo trong ánh mắt toàn bộ ngôi trường nhỏ bé của thầy… Bạn nghĩ mà xem! Từ bốn mươi năm nay, thầy vẫn ngồi ở chỗ ấy, với khoảng sân trước mặt và lớp học y nguyên không thay đổi. Có chăng những chiếc ghế dài, những bàn học dùng nhiều đã nhẵn bóng, những cây hồ đào ngoài sân đã lớn, và cây hu-blông tự tay thầy trồng giờ đây quấn quýt quanh các khung cửa sổ lên tận mái nhà. Con người tội nghiệp hẳn phải nát lòng biết mấy khi giã từ tất cả những vật ấy, khi nghe thấy tiếng người em gái đi đi lại lại, đóng hòm xiểng, ở gian phòng bên trên, vì ngày mai họ phải ra đi, rời khỏi xứ sở này mãi mãi.
Tuy nhiên, thầy vẫn đủ can đảm dạy chúng tôi cho đến hết buổi. Sau tiết viết tập đến bài Lịch sử, rồi những trò nhỏ cất tiếng đọc đồng thanh như hát Ba Be Bi Bo Bu. Đằng kia, cuối phòng học, cụ Hô-de đã đeo kính lên, và nâng cuốn sách vỡ lòng bằng hai tay, cụ đánh vần từng chữ theo bọn trẻ. Cả cụ cũng chăm chú, giọng cụ run run vì xúc động; nghe cụ đọc thật kỳ cục, đến nỗi tất cả chúng tôi muốn cười và cũng muốn khóc… Ôi! Tôi sẽ nhớ mãi buổi học cuối cùng này!
Bỗng đồng hồ nhà thờ điểm mười hai giờ, rồi đến chuông cầu nguyện buổi trưa. Cùng lúc đó, tiếng kèn của bọn lính Phổ đi tập về vang lên ngoài cửa sổ… Thầy Ha-men đứng dậy trên bục, người tái nhợt. Chưa bao giờ tôi cảm thấy thầy lớn lao đến thế.
- Các bạn, thầy nói, hỡi các bạn, tôi… tôi…
Nhưng cái gì đó khiến thầy nghẹn ngào, không nói được hết câu.
Thầy bèn quay về phía bảng, cầm một hòn phấn và dằn mạnh hết sức, thầy cố viết thật to:
“NƯỚC PHÁP MUÔN NĂM!”.
Rồi thầy đứng đó, đầu dựa vào tường, và chẳng nói, giơ tay ra hiệu cho chúng tôi:
“Kết thúc rồi… đi đi thôi!”.
(Buổi học cuối cùng - An-phông-xơ Đô-đê)
- Giới thiệu được nhân vật trong tác phẩm văn học và nêu khái quát ấn tượng về nhân vật.
- Chỉ ra được đặc điểm của nhân vật dựa trên các bằng chứng trong tác phẩm.
- Nhận xét được về nghệ thuật xây dựng nhân vật của nhà văn.
- Nêu ấn tượng và đánh giá về nhân vật.
1. Mở bài
- Giới thiệu tác phẩm Buổi học cuối cùng của An-phông-xơ Đô-đê.
- Giới thiệu nhân vật thầy Ha-men và ấn tượng chung: một người thầy yêu nghề, yêu học trò, yêu tiếng Pháp và tha thiết với quê hương, đất nước.
2. Thân bài
a. Thầy Ha-men là người yêu nghề, tận tâm với học trò
- Dù đây là buổi học cuối cùng trước khi phải rời khỏi quê hương, thầy vẫn “đủ can đảm dạy chúng tôi cho đến hết buổi”.
- Thầy vẫn lần lượt dạy các tiết học như bình thường.
→ Qua đó cho thấy sự tận tâm, trách nhiệm và lòng yêu nghề của thầy.
b. Thầy Ha-men là người có tình yêu sâu sắc với ngôi trường và quê hương
- Thầy “đứng lặng im trên bục”, đăm đăm nhìn những đồ vật trong lớp như muốn ghi nhớ tất cả.
- Bốn mươi năm gắn bó với ngôi trường khiến nơi đây trở thành một phần cuộc đời của thầy.
→ Những hành động ấy thể hiện nỗi buồn, sự lưu luyến và tình yêu sâu nặng với quê hương, nơi mình đã gắn bó suốt cuộc đời.
c. Thầy Ha-men có tình yêu tha thiết với tiếng Pháp và ý thức giữ gìn tiếng mẹ đẻ
- Trong giờ học cuối cùng, thầy vẫn dành sự nghiêm túc và trân trọng cho việc học tiếng Pháp.
- Hành động viết thật lớn trên bảng: “NƯỚC PHÁP MUÔN NĂM!” thể hiện tình yêu mãnh liệt đối với đất nước.
→ Tiếng nói và ngôn ngữ dân tộc trở thành biểu tượng của lòng yêu nước và ý chí giữ gìn bản sắc dân tộc.
d. Thầy Ha-men là người giàu cảm xúc nhưng có nghị lực
- Khi tiếng chuông báo hiệu giờ học kết thúc vang lên, thầy “người tái nhợt”, nghẹn ngào không nói được.
- Tuy đau buồn, thầy vẫn cố viết lời cuối cùng lên bảng rồi ra hiệu cho học sinh ra về.
→ Qua đó cho thấy thầy là người có tình cảm sâu sắc, yêu quê hương nhưng cũng rất mạnh mẽ, kiên cường trước hoàn cảnh.
3. Đánh giá nghệ thuật
- Nhân vật được khắc họa qua ngoại hình, hành động, lời nói và diễn biến tâm trạng.
- Tác giả đặt nhân vật vào hoàn cảnh đặc biệt – buổi học cuối cùng – để làm nổi bật phẩm chất của thầy.
- Ngôi kể của cậu bé Phrăng giúp hình ảnh thầy Ha-men trở nên chân thực và giàu cảm xúc.
4. Kết bài
- Khẳng định thầy Ha-men là hình ảnh đẹp về người thầy tận tâm, yêu nghề, yêu tiếng mẹ đẻ và giàu lòng yêu nước.
- Nhân vật để lại cho người đọc bài học về tình yêu quê hương, trách nhiệm với đất nước và sự trân trọng tiếng mẹ đẻ.
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
