Đề thi thử KSCL Văn 9 - Đề số 5
Phần I. Đọc hiểu
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
Ở trong rừng đâu có gương soi
Làm sao em thấy được vết bầm trên má
Chuyến tải thương về mấy lần trượt ngã
Vì mùa mưa nào chưa dứt ở đây.
Anh bộ đội thương binh vừa tỉnh lại sáng nay
Đã hỏi thăm em người cáng thương hôm trước
“Cô ấy ngã mấy lần tôi đếm được
Mà sao không khóc mới lạ lùng!”
Chắc anh hiểu rồi em ở tấm lòng
Nước mắt chỉ dành cho người ngã xuống
Nên dù té đau, gai rừng đâm chân buốt
Đâu để vết thương anh rỉ máu hai lần
Em là người thanh niên xung phong
Không có súng, chỉ có đôi vai cáng thương, tải đạn
Giữa tầm đạn thù, tấm lòng dũng cảm
Em vượt đường dài tiếp thêm lửa tiến công
Tôi thấy rồi em ơi giữa cuộc hành quân
Niềm kiêu hãnh trong mắt em kỳ lạ
Trong chiếc áo bạc màu đôi miếng vá
Cô gái Việt Nam đẹp đến lạ thường
Ôi! Những bông hoa nở giữa chiến trường
Nở rực rỡ cả hương lẫn sắc.
Nhìn vết bầm trên má em mà tôi muốn khóc
Sao em cười đôn hậu quá em ơi!
(Những bông hoa trên tuyến lửa, Đỗ Trung Quân, 1979. in trong tập thơ "Gửi lại hôm qua", xuất bản năm 1980)
Xác định thể thơ của đoạn trích.
- Đếm số tiếng trong các dòng thơ.
- Nhận xét số tiếng ở mỗi dòng có đều nhau hay không.
Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.
Chỉ ra hai hình ảnh tác giả đã nhìn thấy ở cô gái thanh niên xung phong giữa cuộc hành quân.
- Đọc kĩ những câu thơ có từ khóa: “Tôi thấy rồi em ơi giữa cuộc hành quân”.
- Tìm các chi tiết miêu tả trực tiếp cô gái ngay sau câu thơ đó.
HS chỉ ra được 02 hình ảnh tác giả đã nhìn thấy ở cô gái thanh niên xung phong.
Học sinh có thể lựa chọn hai trong các hình ảnh sau: Niềm kiêu hãnh trong mắt em; chiếc áo bạc màu trăm miếng vá; vết bầm trên má em; em cười đôn hậu ….
Nêu tác dụng của biện pháp tu từ ẩn dụ trong câu thơ sau:
Ôi! Những bông hoa nở giữa chiến trường,
Xác định hình ảnh ẩn dụ ("những bông hoa") dùng để chỉ ai.
Phân tích ý nghĩa biểu tượng và tình cảm ngợi ca, trân trọng mà tác giả gửi gắm qua hình ảnh ấy.
- BPTT: Ẩn dụ Những bông hoa nở giữa chiến trường (Những bông hoa: những cô gái thanh niên xung phong xinh).
- Tác dụng:
- Góp phần làm cho câu thơ sinh động, hấp dẫn, giàu hình ảnh, giàu sức biểu đạt.
- Nhấn mạnh vẻ đẹp của các nữ thanh niên xung phong: Xinh đẹp rực rỡ, kiên cường, dũng cảm dù ở giữa chiến trường đầy bom rơi đạn nổ.
- Tình cảm của tác giả dành cho những cô gái: yêu quý, trân trọng, ngợi ca, cảm phục.
Những dòng thơ sau giúp em hiểu gì về cuộc sống của những cô gái thanh niên xung phong:
Không có súng, chỉ có đôi vai cáng thương, tải đạn
Giữa tầm đạn thù, tấm lòng dũng cảm
Em vượt đường dài tiếp thêm lửa chiến công.
Chú ý các từ ngữ miêu tả công việc, hoàn cảnh và phẩm chất của nhân vật.
Khái quát cuộc sống gian khổ, nguy hiểm nhưng giàu tinh thần cống hiến của các cô gái thanh niên xung phong.
- Những dòng thơ đã giúp người đọc hiểu được:
- Cuộc sống, nhiệm vụ của những cô gái thanh niên xung phong: Vất vả, gian khổ, hiểm nguy.
- Tinh thần dũng cảm, kiên cường, là ngọn lửa tiếp thêm ý chí, sức mạnh cho đồng chí đồng đội của mình.
Qua đoạn trích trên, theo em thế hệ trẻ ngày nay cần làm gì để xứng đáng với những hy sinh, cống hiến của cha ông ta thế hệ trước (Trình bày khoảng 5 đến 7 dòng)?
Trình bày suy nghĩ theo hướng: biết ơn công lao thế hệ đi trước → nêu những việc làm cụ thể của tuổi trẻ hôm nay → khẳng định trách nhiệm của bản thân đối với đất nước.
- Học sinh trình bày được những việc làm của thế hệ trẻ ngày nay xứng đáng với những hy sinh, cống hiến của cha ông ta thế hệ trước. Dung lượng từ 5 đến 7 dòng. Ví dụ:
+ Thể hiện lòng biết ơn qua những hành động đền ơn đáp nghĩa.
+ Học tập, rèn luyện, trau dồi bản thân để trở thành con người đạo đức tốt, có tri thức, có kỹ năng….
+ Sống có mục tiêu, có lý tưởng, sẵn sàng cống hiến.
+ Đấu tranh, phê phán những hành vi sai trái, lệch lạc…
Phần II. Viết
Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày cảm nhận của em về khổ thơ (4), (5) trong văn bản phần Đọc hiểu.
Nêu cảm nhận chung về hình ảnh cô gái thanh niên xung phong, sau đó phân tích những phẩm chất nổi bật được thể hiện qua các chi tiết, hình ảnh thơ tiêu biểu. Cuối cùng đánh giá nghệ thuật và ý nghĩa của đoạn thơ đối với người đọc.
* Giới thiệu được tên tác giả, tác phẩm. Dẫn vào khổ thơ 4, 5.
Chủ đề của “Những bông hoa trên tuyến lửa” là khắc họa hình ảnh và ca ngợi vẻ đẹp của những cô gái thanh niên xung phong trên chiến trường.
*Cảm nhận về vẻ đẹp của các cô thanh niên xung phong và thái độ, tình cảm của tác giả qua khổ thơ 4 và 5
- Khổ 4: Cuộc sống gian khổ, hiểm nguy giữa mưa bom bão đạn của những cô gái thanh niên xung phong
+ Công việc và cuộc sống của những cô gái thanh niên xung phong đầy khó khăn, vất vả, hiểm nguy: cáng thương, tải đạn giữa bom đạn quân thù, chiếc áo bạc màu đôi miếng vá.
+ Họ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà sứ mệnh lịch sử đã giao cho: “Em vượt đường dài tiếp thêm lửa chiến công”.
⇒ Những câu thơ miêu tả chân thực cuộc sống đầy hiểm nguy, ý chí, lòng dũng cảm, kiên cường của những cô gái thanh niên xung phong.
– Khổ thơ 5: Vẻ đẹp phẩm chất những cô gái thanh niên xung phong và niềm cảm phục ngưỡng mộ của tác giả
+ Bom đạn chiến tranh không thể hủy diệt được vẻ đẹp kiêu hãnh trong đôi mắt của các cô gái. Đó cũng chính là niềm kiêu hãnh của một dân tộc anh hùng.
+ Dẫu bình dị, rất đời thường nhưng “em” – những con người Việt Nam yêu nước đã làm nên những điều “lạ thường”, những chiến công kì tích trong chiến tranh.
⇒ Đó là vẻ đẹp được tỏa ra từ những tâm hồn trẻ trung, tràn đầy nhiệt huyết. là sự quả cảm, sẵn sàng quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh. Đồng thời tác giả thể hiện niềm cảm phục, tự hào trước phẩm chất gan dạ, dũng cảm của những cô gái trẻ.
*Vẻ đẹp về tâm hồn và phẩm chất của những cô gái thanh niên xung phong trong trong khổ thơ 4, 5 thể hiện qua những hình thức nghệ thuật đặc sắc.
- Bài thơ được viết theo thể thơ tự do; cách gieo vần chân, ngắt nhịp khá linh hoạt.
- Khổ 4, 5: sử dụng những hình ảnh thơ chân thực nhưng giàu sức gợi cảm cùng với các biện pháp tu từ đặc sắc như: ẩn dụ, liệt kê,…
- Giọng thơ sâu lắng, có phần suy tư thể hiện tình thương, niềm tin yêu, niềm tự hào về các cô gái thanh niên xung phong.
Em hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 500 chữ) trình bày suy nghĩ và đề xuất cách giải quyết khi bị tổn thương vì những thông tin sai lệch hay bình luận tiêu cực trên mạng xã hội.
a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài khái quát được vấn đề.
b. Xác định đúng vấn đề nghị luận:
Suy nghĩ và trình bày cách giải quyết khi bị tổn thương vì những thông tin sai lệch hay bình luận tiêu cực trên mạng xã hội.
c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
HS có thể triển khai theo nhiều cách nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng
1. Mở bài:
– Giới thiệu vấn đề cần nghị luận và nêu khái quát quan điểm của cá nhân về vấn đề.
2. Thân bài
a. Giải thích khái niệm:
– Xuyên tạc thông tin cá nhân sai lệch trên mạng xã hội là hành động đăng những thông tin không có thật, mang hướng bôi nhọ, hạ thấp danh dự của người khác để điều hướng dư luận, công kích cá nhân vì lí do riêng.
– Bình luận tiêu cực là khi bạn đưa ra những nhận xét không hay, nói xấu cá nhân nào đó trên không gian mạng.
b. Thực trạng và biểu hiện
– Hiện nay trên mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến khác, mỗi ngày có một lượng lớn thông tin được đăng tải lên mạng. Mỗi người đăng tải thông tin lên mạng với mục đích khác nhau như quảng cáo, khoe khoang, cập nhật thông tin cá nhân, video…. Tuy nhiên, không phải tất cả thông tin đều được chọn lọc một cách cẩn thận. Bên cạnh những thông tin có ích thì không ít thông tin ảo, sai sự thật nhằm mục đích xấu.
– Biểu hiện: Nói xấu, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, đưa những thông tin, hình ảnh không đúng sự thật, bình luận ác ý lên mạng xã hội…
c. Nguyên nhân
– Khi mạng xã hội phát triển, nhiều người lợi dụng nó như một nơi để xả stress và thể hiện sự thất vọng của bản thân, thường dùng lời lẽ thô tục, chửi rủa, lăng mạ và hạ uy tín của người khác, kêu gọi những người có quan điểm tương tự để vào cuộc nói xấu và đe dọa người khác.
– Do a dua theo trào lưu; do thiếu kiểm soát về hành vi, cảm xúc.
– Mục đích câu like, câu view…
d. Hậu quả
– Những điều trên không gian ảo ấy, tưởng chừng như không gây ảnh hưởng gì đến cuộc sống thực, nhưng thực ra để lại hậu quả vô cùng nặng nề cho nạn nhân.
– Gây tổn thương đến danh dự và nhân phẩm của người khác khiến người bị xúc phạm có những tiêu cực trong suy nghĩ, gây ra những hệ lụy nghiêm trọng.
– Nó ảnh hưởng đến sức khỏe tâm lý của người bị xúc phạm, gây ra cảm giác bất an, tự ti và lo lắng. Họ sẽ dần sống khép kín, trầm cảm, dễ có hành động tự tử.
– Ảnh hưởng đến quan hệ giữa các cá nhân và gây ra sự chia rẽ, xung đột trong xã hội.
– Khiến không gian mạng trở nên không lành mạnh, dễ “tiêm nhiễm” những tật xấu cho người sử dụng.
– Trong xã hội hiện đại ngày nay, độ tuổi sử dụng mạng xã hội ngày càng trẻ hóa, những bạn trẻ hầu như chưa có nhận thức về bạo lực mạng, dễ dàng bị cuốn theo những bài viết, bình luận tiêu cực. Giới trẻ chú tâm vào đó mà sao nhãng học hành hay làm những việc có ích cho bản thân và xã hội.
– Việc lan truyền thông tin không chính xác và lời lẽ tiêu cực trên mạng xã hội có thể gây ra sự hoang mang, đánh mất niềm tin của công chúng, và ảnh hưởng đến sự ổn định của một quốc gia.
– Dẫn chứng…
đ. Giải pháp
– Cần nhận thức về hậu quả của việc làm nhục và lăng mạ người khác trên mạng xã hội và nêu cao ý thức trách nhiệm của mỗi cá nhân trong việc góp phần xây dựng một môi trường trực tuyến lành mạnh.
– Mỗi cá nhân nên biết điều tiết cảm xúc, hành vi cá nhân của mình. Nếu bạn thấy không thích một người, chớ vội viết những điều xuyên tạc hay hạ thấp danh dự của họ. Hãy góp ý với họ bằng sự chân thành, lời nói nhẹ nhàng và lịch sự nhất. Điều này giúp cách ứng xử của mọi người trở nên văn minh, lịch sự...
– Cần tự trang bị cho bản thân khả năng phân biệt thông tin, đánh giá một cách khách quan và không vội vàng tin tưởng vào mọi thông tin trên mạng xã hội.
– Những người đang là nạn nhân của bạo lực mạng không nên im lặng và chịu đựng mà cần lên tiếng, mọi người mới biết vấn đề và giúp đỡ.
– Cần khuyến khích sự đoàn kết và sự chia sẻ thông tin tích cực, thúc đẩy việc sử dụng mạng xã hội như một công cụ để giao tiếp, học hỏi và tương tác một cách tích cực.
– Nhà trường, gia đình cần tăng cường giáo dục và nâng cao nhận thức của các em về tầm quan trọng của việc tôn trọng người khác trên mạng xã hội.
– Các nền tảng trực tuyến nên áp dụng các biện pháp kiểm duyệt nội dung mạnh mẽ và xử lý nhanh chóng những người vi phạm.
– Các cơ quan quản lý và pháp luật cần can thiệp kịp thời và có những chế tài xử phạt nghiêm minh để xử lý những hành vi xâm phạm danh dự và nhân phẩm trên mạng xã hội.
(Lưu ý: học sinh có thể đề xuất các giải pháp khác, chỉ cần có những lí giải phù hợp. Với mỗi giải pháp, học sinh cần nêu được cách thức thực hiện; phân tích ý nghĩa của giải pháp và nêu dẫn chứng chứng minh)
- Ý kiến trái chiều: Bên cạnh những những thông tin sai lệch hay bình luận tiêu cực trên mạng xã hội có rất nhiều trang thông tin uy tín, tin cậy, nhiều người dùng mạng xã hội có ý thức lan tỏa năng lượng tích cực, lành mạnh……
- Liên hệ bản thân: HS liên hệ bản thân
3. Kết bài:
– Khái quát, khẳng định lại vấn đề
– Lời khuyên, mong muốn, thông điệp:





