Đề khảo sát chất lượng môn Ngữ Văn 9 THCS Vũ Phúc (2024-2025)
Phần I. Đọc hiểu
Đọc văn bản sau:
KHÔNG CÓ GÌ TỰ ĐẾN ĐÂU CON
Không có gì tự đến đâu con
Quả muốn ngọt phải tháng ngày tích nhựa
Hoa sẽ thơm khi trải qua nắng lửa
Mùa bội thu trải một nắng hai sương.
Không có gì tự đến, dẫu bình thường
Phải bằng cả đôi bàn tay và nghị lực
Như con chim suốt ngày chọn hạt
Năm tháng bao dung, khắc nghiệt lạ kỳ.
Dẫu bây giờ cha mẹ - đôi khi,
Có nặng nhẹ yêu thương và giận dỗi
Có roi vọt khi con hư và dối
Thương yêu con đâu đồng nghĩa với chiều.
Đường con đi dài rộng rất nhiều
Năm tháng nụ xanh giữ cây vươn thẳng
Trời xanh đấy nhưng chẳng bao giờ lặng,
Chỉ có con mới nâng nổi chính mình.
Chẳng có gì tự đến - Hãy đinh ninh.
(Nguyễn Đăng Tấn, Không có gì tự đến đâu con, In trong tập Lời ru vầng trăng, NXB Lao Động, 2000, Trang 42)
Bài thơ được viết theo thể thơ nào?
Đếm số tiếng trong từng dòng thơ, chú ý cách ngắt nhịp, gieo vần và sự liên kết giữa các dòng để xác định thể thơ.
Thể thơ: Tự do
Ghi lại những từ ngữ cho thấy Không có gì tự đến trong khổ thơ đầu của bài thơ. Qua những từ ngữ đó, người cha muốn nhắn nhủ với con điều gì?
Đọc khổ thơ đầu, tìm những từ ngữ/hình ảnh thể hiện quá trình phải trải qua thời gian, khó khăn, công sức mới đạt được kết quả; từ đó rút ra lời nhắn nhủ của người cha.
- Những từ ngữ cho thấy Không có gì tự đến trong khổ thơ đầu của bài thơ:
+ Quả muốn ngọt phải tháng ngày tích nhựa
+ Hoa sẽ thơm khi trải qua nắng lửa.
+ Mùa bội thu trải một nắng hai sương
- Qua những từ ngữ đó, người cha muốn nhắn nhủ với con về quy luật của tự nhiên và quy luật khách quan của cuộc sống: Mọi thành quả không tự nhiên mà có, các sự vật trong tự nhiên phải trải qua thử thách khắc nghiệt cũng như con người phải có ý chí nghị lực, sự kiên trì mới giành được những điều tốt đẹp…
Em hiểu thế nào về câu thơ Quả muốn ngọt phải tháng ngày tích nhựa?
Giải thích ý nghĩa hình ảnh “quả muốn ngọt” và quá trình “tích nhựa”; từ nghĩa hình ảnh, liên hệ với cuộc sống để làm rõ thông điệp mà câu thơ muốn gửi gắm.
Quả không ngọt ngay từ lúc tạo thành mà nó phải ngày ngày cố gắng tích nhựa, tích góp những gì tinh túy nhất vào trong nó để tạo ra hương vị ngọt ngào đặc sắc. Cũng giống như con người phải trải qua rất nhiều gian lao, khổ cực, phải trải qua nhiều thử thách thì mới thành công…
Nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong đoạn thơ:
Không có gì tự đến dẫu bình thường
Phải bằng cả bàn tay và nghị lực
Như con chim suốt ngày chọn hạt.
Xác định hình ảnh được dùng để so sánh và đối tượng được so sánh; phân tích điểm tương đồng giữa hai hình ảnh, sau đó nêu tác dụng trong việc làm nổi bật nội dung và tăng sức gợi hình, gợi cảm.
Hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ so sánh Như con chim suốt ngày chọn hạt:
- Tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt, giúp người đọc dễ hình dung hơn về sự chăm chỉ, cố gắng nỗ lực không ngừng nghỉ, sự bền bỉ kiên trì của con người trong cuộc sống giống như con chim cần mẫn tìm kiếm thức ăn suốt ngày
- Nhấn mạnh rằng không có điều gì đến một cách dễ dàng, mà cần phải có sự lao động và nghị lực.
- Làm nổi bật thông điệp của bài thơ về tầm quan trọng của sự cố gắng và kiên trì…
Cha mẹ là những người sinh thành, nuôi dưỡng ta khôn lớn, trưởng thành với bao vất vả, hi sinh. Để đền đáp công lao to lớn của cha mẹ, em thấy mình cần phải làm gì?
Xác định yêu cầu về cách đền đáp công ơn cha mẹ; nêu những việc làm cụ thể, phù hợp với lứa tuổi trong học tập, ứng xử và cuộc sống, tránh nêu những hành động chung chung.
Những việc cần làm để đền đáp công lao to lớn của cha mẹ:
+ Có thái độ kính trọng, biết ơn cha mẹ.
+ Yêu thương, chăm sóc, hiếu thảo, phụng dưỡng cha mẹ:
+ Thường xuyên quan tâm, chia sẻ với cha mẹ, dành thời gian bên gia đình.
+ Giúp đỡ cha mẹ những công việc nhà, chăm chỉ học tập để cha mẹ vui lòng…
Phần II. Viết
Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa của lòng dũng cảm trong cuộc sống
Xác định vấn đề nghị luận là ý nghĩa của lòng dũng cảm; triển khai theo trình tự: giải thích → biểu hiện → ý nghĩa → dẫn chứng → phê phán sự thiếu dũng cảm → bài học nhận thức và hành động.
- Giải thích
- Ý nghĩa
+ Dũng cảm giúp ta trưởng thành hơn trong cuộc sống
+ Là động lực giúp ta vượt qua khó khăn
+ Sự dũng cảm giúp ta dám chống lại cái xấu để bảo vệ lẽ phải
+ Được mọi người yêu mến
+Góp phần xây dựng xã hội tốt đẹp hơn
- Dẫn chứng
- Phê phán
- Bài học về nhận thức và hành động
Viết bài văn trình bày suy nghĩ của em về bài thơ “Tức cảnh Pắc Bó ” của Hồ Chí Minh
“ Sáng ra bờ suối , tối vào hang
Cháo bẹ rau măng vẫn sẵng sàng
Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng
Cuộc đời cách mạng thật là sang ”
Xác định yêu cầu nghị luận về nội dung và nghệ thuật của bài thơ; triển khai theo bố cục: giới thiệu tác giả, tác phẩm → phân tích hoàn cảnh sống và tinh thần của Bác → làm rõ vẻ đẹp tâm hồn, tinh thần lạc quan → phân tích nghệ thuật → đánh giá và nêu cảm nhận.
I. Mở bài: Giới thiệu Tác giả -tp và
nêu được vấn đề nghị luận
II. Thân bài
* Khái quát: Giới thiệu TG và hoàn cảnh sáng tác :1941 Bác trực tiếp lãnh đạo CM VN
* Luận điểm 1: Tình yêu thiên nhiên và phong thái ung dung của Bác (2 câu đầu) 1,5 điểm
* Luận điểm 2: Ý chí bản lĩnh kiên cường của người chiến sĩ cộng sản Hồ Chí Minh (2 câu cuối)
*Khái quát nội dung – nghệ thuật
- Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt
- Giọng thơ vui đùa hóm hỉnh
- Cách gieo vần và ngắt nhịp
- Các biện pháp NT
III. Kết bài
- Khái quát nội dung
- Khẳng định giá trị của tác phẩm với nền văn học nước nhà





