Đề khảo sát đầu năm môn Ngữ Văn 9 THCS Đống Đa (2024-2025)
Phần I. Đọc hiểu
Đọc văn bản sau:
Chung nghĩa đồng bào
Tác giả: Trương Ngọc Ánh
Bao sinh linh oằn trong sóng dữ
Mắt người bầm chớp giật mưa chan
Bao thảm cảnh trời nghiêng núi lở
Biết mấy đau thương ập xuống cơ hàn
Những phận người trôi theo bọt lũ
Sóng Thủy Tinh cuộn đỏ Hồng Hà
Những mái ấm bỗng vùi trong lòng đất
Miền Bắc đau khi bão tố tràn qua
Vâng là nỗi đau quặn thắt
Ơi bí bầu chung núm ruột liền nhau
Một miếng sẻ chia tình đồng bào cao cả
Nối vòng tay bắc lại nhịp cầu
Cơn ấm lạnh thấm vào tình dân tộc
Ngựa chung tàu đâu quản buổi gian nan
Tình ruột thịt vỗ về nhân ái
Chảy hồng tươi dòng máu Việt Nam.
(Báo Mới trang thông tin điện tử 11/9/2024 – Những trang thơ xúc động viết về cơn bão Yagi)
Xác định thể thơ của văn bản.
Dựa vào số tiếng trong mỗi dòng thơ và cách tổ chức các dòng thơ để xác định thể thơ.
Thể thơ: Tự do
Ghi lại những từ ngữ khắc họa hình ảnh cơn bão Yagi mà tác giả sử dụng trong bốn dòng thơ đầu. Qua những từ ngữ đó, cơn bão Yagi hiện lên như thế nào trong tâm trí của tác giả?
Tìm các từ ngữ, hình ảnh miêu tả trực tiếp cơn bão trong bốn dòng thơ đầu; từ đó khái quát mức độ dữ dội và những hậu quả mà cơn bão gây ra.
- Những từ ngữ khắc họa hình ảnh cơn bão Yagi mà tác giả sử dụng trong bốn dòng thơ đầu: sóng dữ, chớp giật, mưa chan, trời nghiêng núi lở
- Qua những từ ngữ đó, cơn bão Yagi hiện lên trong tâm trí của tác giả: cơn bão lịch sử có sức càn quét kinh hoàng, để lại bao thảm cảnh, đau thương, mất mát …
Em hiểu thế nào về hình ảnh “Bao sinh linh oằn trong sóng dữ”?
Giải thích nghĩa của các hình ảnh “sinh linh”, “oằn”, “sóng dữ”, sau đó khái quát ý nghĩa của cả câu thơ trong việc thể hiện tình cảnh của con người trước thiên tai.
- Con người, vạn vật đang gồng mình chống lại sóng dữ.
- Sự sống đang bị đe dọa đồng thời gợi sự đau thương, mất mát
- Cảnh tượng kinh hoàng
Sức tàn phá khủng khiếp của cơn bão…
Chỉ ra một biện pháp tu từ và phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai dòng thơ:
Những mái ấm bỗng vùi trong lòng đất
Miền Bắc đau khi bão tố tràn qua
Xác định biện pháp tu từ trong hai dòng thơ, phân tích tác dụng của biện pháp đó đối với việc khắc họa hậu quả của bão lũ và thể hiện cảm xúc của tác giả.
- Hoán dụ “Miền Bắc”: chỉ vùng đất và người dân miền Bắc => lấy địa danh để gợi người dân, sự sống trong địa danh đó
- Tác dụng: Hình ảnh “Miền Bắc đau” không chỉ nói về một vùng đất bị bão tố tàn phá mà còn gợi nỗi đau, mất mát của hàng triệu người dân miền Bắc. Qua đó, câu thơ nhấn mạnh hậu quả nặng nề của thiên tai, đồng thời thể hiện nỗi xót thương, đồng cảm sâu sắc của tác giả với đồng bào vùng bão lũ.
Biến đổi khí hậu có tác động đến sự tồn vong của toàn cầu, nó tạo ra những thách thức to lớn, ảnh hưởng nặng nề tới mục tiêu phát triển của một quốc gia. Thật không may, Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng trầm trọng của biến đổi khí hậu. Biến đổi khí hậu đang làm tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ, hạn hán… Và miền Bắc nước ta vừa phải trải qua cơn bão Yagi khủng khiếp… Theo em, cần làm gì để giảm thiểu sự biến đổi khí hậu ở nước ta nói riêng và toàn cầu nói chung?
Xác định thực trạng, nguyên nhân và hậu quả của biến đổi khí hậu; từ đó đề xuất các giải pháp ở cấp độ cá nhân, cộng đồng và quốc gia/toàn cầu.
+ Tiết kiệm năng lượng
+ Sử dụng phương tiện ít ô nhiễm
+ Giảm thiểu rác thải
+ Mua sắm thông minh
+ Trồng nhiều cây xanh
+ Sử dụng năng lượng tái tạo
+ Tham gia vào các hoạt động vận động bảo vệ môi trường…
Phần II. Viết
Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích 8 dòng thơ đầu của văn bản “Chung nghĩa đồng bào” trích trong phần đọc hiểu.
Giới thiệu khái quát nội dung tám dòng thơ; phân tích hình ảnh thiên tai và nỗi đau của con người, đồng thời làm rõ cảm xúc thương xót của tác giả; khái quát nghệ thuật và chủ đề đoạn thơ.
a. Mở đoạn
- Nêu vấn đề cần bàn luận: "Chung nghĩa đồng bào" của tác giả Trương Ngọc Ánh, Cơn bão Yagi được thể hiện qua nhiều hình ảnh sống động và tinh tế, góp phần làm rõ sức càn quét kinh hoàng của nó và cho chúng ta cảm nhận được bao đau thương, mất mát mà cơn bão gây ra…
b. Thân đoạn:
Học sinh biết bám sát ngữ liệu và khai thác hiệu quả các tín hiệu nghệ thuật (từ ngữ, hình ảnh, cách ngắt nhịp, biện pháp nghệ thuật nhân hóa, phép đối, ẩn dụ…) để làm rõ bốn dòng thơ đầu bài “Chung nghĩa đồng bào”.
c. Kết đoạn
- Khái quát giá trị nội dung nghệ thuật của đoạn thơ
- Chỉ ra thông điệp
Cơn ấm lạnh thấm vào tình dân tộc
Ngựa chung tàu đâu quản buổi gian nan
Tình ruột thịt vỗ về nhân ái
Chảy hồng tươi dòng máu Việt Nam.
Siêu bão Yagi đổ bộ vào đất liền gây ra những thiệt hại nặng nề về người và tài sản khiến cho cuộc sống của người dân bị đảo lộn và mọi thứ trở nên mong manh trước thiên nhiên khắc nghiệt. Từ nội dung những câu thơ trên, kết hợp với hiểu biết xã hội, em hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) để trả lời câu hỏi: Nên ứng xử thế nào với những người xung quanh đặc biệt là những người dân chịu ảnh hưởng nặng nề của cơn bão Yagi vừa qua?
Giải thích vấn đề; nêu cách ứng xử cần có với mọi người, đặc biệt là người chịu ảnh hưởng bởi thiên tai; phân tích ý nghĩa của sự đồng cảm, sẻ chia và hành động thiết thực; phê phán sự thờ ơ, lợi dụng thiên tai, sau đó rút ra bài học nhận thức và hành động.
a. Mở bài:
- Dẫn dắt vấn đề phù hợp
- Nêu luận điểm chính: Cách ứng xử đúng đắn của mỗi chúng ta với với những người chịu ảnh hưởng nặng nề của cơn bão Yagi vừa qua.
b. Thân bài:
*Giải thích vấn đề nghị luận: Thế nào là cách ứng xử đúng đắn với những người chịu ảnh hưởng nặng nề của cơn bão Yagi ?
*Bàn luận
- Nêu được những cách ứng xử đúng đắn của mỗi chúng ta với với những người xung quanh đặc biệt là những người dân chịu ảnh hưởng nặng nề của cơn bão Yagi vừa qua (đưa ra lí lẽ và dẫn chứng, phân tích làm sáng tỏ vấn đề nghị luận, bàn luận thuyết phục, phù hợp với chuẩn mực đạo đức, văn hóa …).
- Liên hệ bản thân rút ra bài học cho mình và mọi người
+ Bài học nhận thức
+ Bài học hành động
c. Kết đoạn:
Khẳng định vấn đề cần nghị luận





