Đề khảo sát chất lượng môn Ngữ Văn 7 Trường THCS Bình Dương (2023 - 2024)
Phần I. Đọc hiểu
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
QUÀ CỦA YÊU THƯƠNG
(Trần Văn Thiên)
(1) Sống ở nơi thị thành chộn rộn lo toan, thỉnh thoảng mẹ thường lấp đầy nỗi nhớ nhà trong tôi bằng những thứ quà quê giản dị. Chuyển xe khách chật ních người và hàng hóa xuất bến ở quê nhà, nhịp nhàng lăn bánh chở theo bao yêu thương mà mẹ đã tỉ mẩn gói ghém. Khi là mớ cá đồng mẹ phơi khô qua mấy bận nắng, lúc là hũ tép nhỏ mà cha thu được từ mấy cái lưới đặt ở con mương gần nhà, hay vài chiếc bánh gói lá mà ở thị thành không thể mua được.
(2) Mùa nào thức nấy mẹ luôn dành cho đứa con xa quê những bó rau, chùm quả tươi ngon nhất từ mảnh vườn nhà. Đến mùa xoài chín, cha dựng cây vợt dài hái những trái xoài cát vàng ươm, ngọt lịm, rồi mẹ lót rơm khô dưới đáy thùng giấy khéo léo đặt xoài vào đó để gửi cho tôi. Mẹ chọn những trái xoài hườm mới ửng nắng xếp thành một lớp phía dưới, ở giữa là loại xoài vừa chín tới, và trên cùng là những quả chín mọng. Mẹ xếp đều như vậy để quả xoài không bị dập, ruột xoài giữ được vị ngọt thanh, đượm hương nắng gió quê nhà. Cầm quả xoài cát thơm thảo, lòng lại nhớ những tinh sương mẹ lụi cui quét lá xoài khô. Nhớ ngày thơ ấu, chị em tôi xách rổ lom khom dưới gốc mấy cây xoài nhặt quả rụng. Những mùa xoài trong kí ức đã qua giờ chỉ còn lại trong lòng người đau đáu những thước phim kỉ niệm.
(3) Ở nơi phố thị ngược xuôi, khi niềm tin dần nguội quên và người ta nhắc nhiều đến vấn đề vệ sinh thực phẩm, lại càng thấy trân quý, nâng niu những cọng rau, hoa quả quê nhà. Cầm trên tay món quà quê, đôi khi tôi quên mất khái niệm thời gian. Chỉ có kí ức bỗng tỉnh dậy sau cơn mê dài và những mảnh nhớ rời rạc ghép lại thành con đò ngày xưa, đưa tôi ngược dòng về bến bờ thơ ấu, thấy vị ngọt của bình yên thấm đượm trong từng giấc ngủ. Tôi biết những món quà quê đâu chỉ đơn thuần rau xanh, quả sạch, là bánh trái thảo thơm, mà đó là kết tinh của lòng yêu thương quyện cùng những giọt mồ hôi của sự sinh lắng. Hũ chuối khô ngào đường của mẹ, lo mắm cá đồng mà cha bắt dưới ao, mớ rau chùm quả hái ở vườn nhà - những thức quà quê bình dị, quý hơn tất cả những món đồ xa xỉ ở nơi phồn hoa thị thành...
(Nguồn: baodaknong.org.vn/van-hoc-nghe-thuat)
Ở đoạn văn (1) người mẹ đã gửi cho con những món quà quê nào? Nêu ý nghĩa của những món quà ấy.
Đọc đoạn (1), tìm các chi tiết trực tiếp nói về những món quà mẹ gửi cho người con.
- Những món quà quên gồm: mớ cá đồng phơi khô, hũ tép nhỏ, vài chiếc bánh gói lá.
- Những món quà tuy giản dị nhưng chứa đựng tình yêu thương, sự quan tâm và nỗi nhớ của cha mẹ dành cho người con xa quê.
Xác định và nêu tác dụng của một biện pháp tu từ trong câu văn sau:
Hũ chuối khô ngào đường của mẹ, lo mắm cá đồng mà cha bắt dưới ao, mớ rau chùm quả hái ở vườn nhà - những thức quà quê bình dị, quý hơn tất cả những món đồ xa xỉ ở nơi phồn hoa thị thành...
Xác định cách sắp xếp, liệt kê các sự vật trong câu và nêu tác dụng của biện pháp tu từ.
- Biện pháp liệt kê: “hũ chuối khô..., lọ mắm cá đồng..., mớ rau chùm quả...”.
- Tác dụng: làm nổi bật sự phong phú, giản dị của những món quà quê, qua đó nhấn mạnh giá trị của tình yêu thương và sự trân trọng đối với quê hương, gia đình.
Thông điệp tác giả muốn gửi cho chúng ta qua văn bản là gì?
Khái quát nội dung và tình cảm được thể hiện trong văn bản để rút ra thông điệp.
Văn bản nhắn nhủ mỗi người hãy biết trân trọng tình yêu thương của cha mẹ, gia đình và những điều bình dị trong cuộc sống; đồng thời biết nâng niu quê hương, cội nguồn của mình.
Phần II. Viết
Viết đoạn văn (8-10 câu) bày tỏ cảm xúc của em về đoạn thơ trong bài “Quả ngọt cuối mùa”:
Bà ơi! Thương mấy là thương
Vắng con, xa cháu tóc sương da mồi
Bà như quả ngọt chín rồi
Càng thêm tuổi tác, càng tươi lòng vàng.
(Võ Thanh An, Quả ngọt cuối mùa)
Cảm nhận hình ảnh người bà trong đoạn thơ, kết hợp phân tích hình ảnh, từ ngữ và nêu cảm xúc của bản thân.
Đoạn thơ khiến em cảm thấy vô cùng xúc động trước tình yêu thương và vẻ đẹp tâm hồn của người bà. Hình ảnh “tóc sương da mồi” gợi lên dáng vẻ già nua, vất vả của bà theo thời gian. Dù tuổi cao, bà vẫn luôn mong nhớ con cháu và dành cho họ tình yêu thương sâu nặng. Hình ảnh so sánh “Bà như quả ngọt chín rồi” thật giản dị mà giàu ý nghĩa. Quả càng chín càng ngọt cũng như người bà càng nhiều tuổi càng trở nên đằm thắm, nhân hậu. Câu thơ “Càng thêm tuổi tác, càng tươi lòng vàng” ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn cao quý của bà. Em cảm nhận được sự hi sinh, bao dung và tình yêu thương vô bờ của người bà dành cho con cháu. Đoạn thơ cũng nhắc em phải biết yêu thương, kính trọng và quan tâm đến ông bà. Em càng thêm trân trọng những phút giây được sống bên những người thân yêu trong gia đình.
Viết bài văn phân tích đặc điểm của nhân vật người mẹ trong văn bản “Quà của yêu thương” của tác giả Trần Văn Thiên.
Dựa vào lời nói, hành động, suy nghĩ và cách người mẹ gửi quà để phân tích đặc điểm, phẩm chất của nhân vật.
1. Mở bài
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm: Trần Văn Thiên là cây bút có lối viết nhẹ nhàng, giàu cảm xúc về tình quê, tình thân. "Quà của yêu thương" là một tản văn xúc động về những món quà quê gắn liền với hình bóng cha mẹ.
- Giới thiệu nhân vật: Hình ảnh người mẹ trong tác phẩm hiện lên không qua những lời đạo lý, mà qua những hành động tỉ mẩn, chăm chút cho đứa con xa xứ qua những "thức quà quê".
- Đánh giá chung: Người mẹ là hiện thân của sự tần tảo, lòng vị tha và tình yêu thương con sâu nặng, âm thầm.
2. Thân bài
a. Sự tần tảo và đức tính chịu khó của người mẹ
- Hoàn cảnh: Người mẹ gắn liền với nhịp sống nông thôn, với mảnh vườn, con mương, với những công việc lụi cụi sớm hôm.
- Sự chịu khó:
+ Mẹ tự tay chuẩn bị mọi thứ: "mớ cá đồng mẹ phơi khô qua mấy bận nắng", "hũ chuối khô ngào đường".
+ Hình ảnh "tinh sương mẹ lụi cụi quét lá xoài khô" cho thấy sự chăm chỉ, không quản ngại khó khăn để giữ gìn mảnh vườn, chăm sóc cây trái cho con.
+ Nhận xét: Mẹ là người lao động bình dị, dùng đôi bàn tay thô ráp để tạo ra những giá trị ngọt ngào cho con.
b. Sự tinh tế, tỉ mẩn và lòng thấu hiểu (Qua cách chuẩn bị quà)
- Cách gói ghém tình cảm: Mẹ không gửi những thứ xa xỉ, mẹ gửi "yêu thương được tỉ mẩn gói ghém".
- Sự chu đáo trong cách xếp xoài:
+ Mẹ lót rơm khô dưới đáy thùng, xếp xoài theo thứ tự: xoài hườm ở dưới, chín tới ở giữa, chín mọng trên cùng.
+ Mục đích: Để quả không bị dập, giữ nguyên vị ngọt thanh.
+ Ý nghĩa: Cách mẹ xếp xoài không chỉ là kỹ năng của một người làm vườn mà là sự thấu hiểu tâm lý đứa con xa nhà. Mẹ muốn con được thưởng thức vị ngon vẹn nguyên nhất, như thể con đang đứng giữa vườn nhà.
c. Tình yêu thương con vô bờ bến và sự hi sinh thầm lặng
- Mẹ là "ngọn lửa" sưởi ấm: Giữa phố thị chộn rộn, đầy lo toan và nỗi lo thực phẩm bẩn, những món quà của mẹ trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc.
- Sự hi sinh: Những món quà ấy là "kết tinh của lòng yêu thương quyện cùng những giọt mồ hôi của sự hi sinh lặng thầm".
- Mẹ chắt chọc những gì tốt đẹp nhất ("mùa nào thức nấy", "chùm quả tươi ngon nhất") để gửi cho con, còn bản thân mẹ lại nhận về sự vất vả.
- Tình yêu của mẹ giúp con "ngược dòng về bến bờ thơ ấu", tìm lại sự bình yên trong tâm hồn.
d. Đánh giá nghệ thuật xây dựng nhân vật
- Nhân vật mẹ được khắc họa gián tiếp qua những món quà và dòng hồi tưởng của người con.
- Ngôn ngữ giàu hình ảnh, biểu cảm, nhịp điệu chậm rãi như một lời tự tình.
- Sử dụng các chi tiết đặc tả (cách xếp xoài, quét lá, phơi cá) để làm nổi bật đức tính nhân vật.
3. Kết bài
- Khái quát lại hình tượng người mẹ: Người mẹ trong "Quà của yêu thương" là hình ảnh tiêu biểu cho người mẹ Việt Nam: chắt chiu, chịu thương chịu khó và yêu con hơn chính bản thân mình.
- Cảm nghĩ của bản thân: Nhân vật gợi nhắc mỗi chúng ta về giá trị của gia đình, về tình yêu thương ẩn sau những điều giản dị. Từ đó, nhắc nhở chúng ta biết trân trọng và hiếu kính với cha mẹ.
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
