Soạn bài Chuyện người con gái Nam Xương SGK Ngữ văn 9 tập 1 Kết nối tri thức

Phụ nữ thời phong kiến phải biết "công, dung, ngôn, hạnh", không có tiếng nói trong xã hội, gia đình.

- Trong xã hội phong kiến, vị thế của người phụ nữ không được coi trọng do tồn tại phổ biến tư tưởng trọng nam khinh nữ.

- Họ phải phụ thuộc vào người khác, không được quyền định đoạt số phận của mình, chịu đựng những hà khắc của chế độ phong kiến.

Trong thời phong kiến, người phụ nữ Việt Nam không được coi trọng. Họ không có vị thế, không được quyền quyết định mọi thứ, phải chịu sự sắp đặt của cha mẹ.

Tác phẩm “Bánh trôi nước” của Hồ Xuân Hương đã miêu tả hình ảnh chiếc bánh trôi nước nhưng sau đó chính là hình ảnh, vẻ đẹp của người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Đồng thời làm nổi bật lên số phận “bảy nổi ba chìm”, không được tự quyết định về cuộc đời của mình.

- Ấn tượng về 1 số tác phẩm viết về người phụ nữ như:

+ Truyện Kiều (Nguyễn Du): Tác phẩm viết về nhân vật chính là Thúy Kiều tài sắc vẹn toàn nhưng thân phận bọt bèo, hồng nhan bạc mệnh.

+ Những ngôi sao xa xôi (Lê Minh Khuê): Truyện đã khắc họa rõ nét tâm hồn trong sáng, mộng mơ cùng tinh thần lạc quan dũng cảm giàu nghị lực của những cô gái thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn. Đó cũng là hình ảnh đẹp của thanh niên, thế hệ trẻ Việt Nam những năm kháng chiến chống Mĩ.

- Tác phẩm ấn tượng viết về người phụ nữ: Bánh trôi nước (Hồ Xuân Hương), Chinh phụ ngâm khúc (Đặng Trần Côn)

- Một số thông tin:

+ Bánh trôi nước: qua việc miêu tả hình ảnh chiếc bánh trôi, Hồ Xuân Hương muốn thể hiện sự trân trọng trước vẻ đẹp, phẩm chất trong trắng của người phụ nữ Việt Nam trong xã hội xưa; thể hiện niềm thương cảm cho cuộc đời lận đận của họ.

+ Chinh phụ ngâm khúc: là khúc ngâm về nỗi lòng sầu thương, nhớ nhung của người vợ có chống ra trận.

- Vũ Thị Thiết: quê ở Nam Xương, tính đã thùy mị, nết na, lại thêm tư dung tốt đẹp

- Trương Sinh: có tính đa nghi, đối với vợ phòng ngừa quá mức

- Vũ Thị Thiết – người con gái quê ở Nam Xương, tính đã thùy mị, nết na, lại thêm tư dung tốt đẹp.

- Trương Sinh – người tronng làng, con nhà hào phú, nhưng không có học; có tính đa nghi, đối với vợ phòng ngừa quá sức.

- Vũ Thị Thiết: người con gái quê ở Nam Xương, tình đã thùy mị nết na, lại thêm tư dung tốt đẹp.

- Trương Sinh: có tính đa nghi, con nhà hào phú nhưng không có học

Em đoán cả hai sẽ sống vui vẻ hạnh phúc bên nhau.

Dự đoán: Trương Sinh và Vũ Nương phải chia lìa nhau về chiến tranh.

Theo em, cuộc hôn nhân giữa Trương Sinh và Vũ Nương sẽ không có được hạnh phúc, kết thúc có hậu.

Thái độ: ghen tuông và nghi ngờ vợ mình; khi vợ về thì la lên để hả giận.

Trương Sinh do có tính hay ghen, đinh ninh là vơ hư, về nhà chàng la um lên cho hả giận.

Trương Sinh đinh ninh là vợ hư, mối nghi ngờ ngày càng sâu, không có gì gỡ ra được.

Về đến nhà, Trương Sinh la um lên cho hả giận.

Kết cục không giống với dự đoán của em vì Trương Sinh quá ghen tuông, không tin tưởng vợ mình cho nên nàng đã gieo mình xuống sông, kết thúc cuộc sống của mình.  

Kết cục cuộc hôn nhân của Vũ Nương và Trương Sinh chia lìa nhau vì tính hay ghen của Trương Sinh, Vũ Nương phải tự vẫn.

Kết cục của cuộc hôn nhân của Vũ Nương và Trương Sinh đúng như em dựa đoán.

Câu chuyện sẽ dừng lại ở việc Trương Sinh biết sự thật nhưng việc trót đã qua rồi không làm cách nào cứu vớt được.

Câu chuyện sẽ kết thúc và nhân vật Vũ Nương sẽ không được giải oan.

Câu chuyện sẽ kết thúc ở chi tiết Trương Sinh biết rõ sự tình và cảm thấy hối hận, không có chi tiết Trương Sinh gặp lại Vũ Nương, lập đàn giải oan cho nàng.

Nàng mong muốn được giải nỗi oan khuất

- Vũ Nương muốn tìm về gặp chồng vì:

+ Không muốn trốn ở đây mãi để mang tiếng xấu xa.

+ Nỗi nhớ nhà, nỗi nhớ quê hương da diết.

Vũ Nương muốn được giải oan, không còn phải chịu tiếng xấu nữa.

- Cốt truyện: Vũ Nương là người con gái thuỳ mị nết na, lấy Trương Sinh (người ít học, có tính đa nghi). -> Trương Sinh phải đi lính đánh giặc Chiêm; ở nhà, Vũ Nương sinh con, hết lòng chăm sóc mẹ chồng, khi mẹ chồng mất, lo đám tang chu đáo. -> Trương Sinh trở về, nghe câu nói của con và nghi ngờ vợ; bị oan nhưng không thể minh oan, Vũ Nương tự tử ở bến Hoàng Giang, nhưng được Linh Phi cứu giúp. -> Ở nơi cung nước, Vũ Nương gặp Phan Lang (người cùng làng), Phan Lang khuyên nàng trở về. -> Được Linh Phi giúp, Vũ Nương trở về gặp Trương Sinh, từ giữa dòng nói vọng vào mấy lời để chồng thấu nỗi oan của mình rồi biến mất.

- Bố cục: 

+ Phần thứ nhất (từ đầu đến lo liệu như đối với cha mẹ đẻ mình): Giới thiệu về hai nhân vật Vũ Nương - Trương Sinh; gia cảnh nhà Trương Sinh và cuộc sống của Vũ Nương khi chồng đi lính.

+ Phần thứ hai (từ Qua năm sau, giặc ngoan cố đã chịu trói đến nhưng việc trót đã qua rồi): Nỗi oan bị chồng nghi ngờ và hành động tự trầm của Vũ Nương.

+ Phần cuối (từ Cùng làng với nàng đến hết): Cuộc gặp gỡ tình cờ giữa Phan Lang và Vũ Nương trong động của Linh Phi và việc Vũ Nương trở về trên sông gặp Trương Sinh để giải tỏa nỗi oan khuất.

* Cốt truyện:

- Vũ Nương, quê Nam Xương, vừa đẹp người lại vừa đẹp nết, nàng được gả cho Trương Sinh, một người vốn có tính đa nghi, đối với vợ phòng ngừa quá sức. 

- Khi chồng đi lính, Vũ Nương hết lòng chăm lo cho mẹ chồng, con thơ và cáng đáng chuyện gia đình. 

- Những ngày ở một mình, nàng hay đùa con, hướng về bóng mình trên vách bảo đó là cha Đản. 

- Khi Trương Sinh trở về, vì nghe lời ngây thơ của con trẻ, sẵn tính đa nghi, đã nghi oan cho Vũ Nương, nàng không thể giải thích cho chồng hiểu nên đã nhảy xuống sông tự vẫn. 

- Vũ Nương được Linh Phi cứu, sống tiếp đời mình ở chốn thủy cung. Tới khi gặp được Phan Lang, là người cùng làng, nàng nhờ gửi lời cho chồng lập đàn giải oan ở bến sông.

- Trương Sinh theo lời lập đàn giải oan cho vợ, nhưng hình bóng Vũ Nương chỉ hiện lên chốc lát rồi loang loáng mờ nhạt dần mà biến đi mất.

* Bố cục văn bản: 3 phần:

- Phần 1 (Từ đầu đến… “lo liệu như đối với cha mẹ đẻ mình”): Cuộc hôn nhân giữa Trương Sinh và Vũ Nương, những phẩm chất tốt đẹp của Vũ Nương.

- Phần 2 (Tiếp đến … “nhưng việc trót đã qua rồi!”): Nỗi oan của Vũ Nương.

- Phần 3 (Còn lại): Vũ Nương được giải oan

- Cốt truyện: Vũ Thị Thiết, người con gái quê ở Nam Xương, tính tình thùy mị nết na, tư dung tốt đẹp nên được Trương Sinh đem lòng yêu mến liền xin với mẹ đem trăm lạng vàng cưới về làm vợ. Biết chồng có tính đa nghi nên, Vũ Nương hết mực giữ gìn khuôn phép. Bấy giờ, đất nước có chiến tranh, Trương Sinh phải lên đường đi lính. Vũ Nương ở nhà sinh nuôi dạy con và chăm sóc mẹ già, lo ma chay chu đáo khi mẹ chồng mất. Khi Trương Sinh trở về, bế con ra mộ thăm mẹ thì hiểu lầm rằng vợ có người khác. Vũ Nương chịu oan khuất biết không thể rửa sạch liền nhảy xuống sông tự vẫn. Một đêm nọ, Trương Sinh bế con ngồi trước ngọn đèn, thấy đứa bé chỉ vào cái bóng mình bảo đấy là cha mới nhận ra mình đã hiểu lầm vợ, hối hận cũng đã muộn. Cùng làng có người tên là Phan Lan vì cứu Linh Phi trước đó nên khi gặp nạn chết đuối đã được Linh Phi cứu sống, tình cờ gặp Vũ Nương ở thủy cung. Phan Lang trở về trần gian Vũ Nương gửi theo chiếc hoa vàng cùng lời nhắn Trương Sinh. Trương Sinh lập đàn giải oan bên bến Hoàng Giang. Vũ Nương hiện ra giữa dòng ngồi trên chiếc kiệu hoa đa tạ chàng rồi biến mất.

- Bố cục:

+ Phần 1. Từ đầu đến “ lo liệu như đối với cha mẹ đẻ của mình ”: cuộc sống của Vũ Nương khi được gả về nhà Trương Sinh.

+ Phần 2. Tiếp theo đến “ nhưng việc trót đã qua rồi ”: sự hiểu lầm của Trương Sinh dẫn đến nỗi oan khuất của Vũ Nương.

+ Phần 3. Còn lại: Vũ Nương được giải oan.

- Một số chi tiết Nguyễn Dữ sử dụng để khắc hoạ nhân vật Vũ Nương: tính đã thuỳ mị, nết na, lại thêm tư dung tốt đẹp, giữ gìn khuôn phép, không từng để lúc nào vợ chồng phải đến thất hoà,... Còn nhân vật Trương Sinh được nhà văn giới thiệu: có tính đa nghi, đối với vợ phòng ngừa quá sức; tuy con nhà hào phú nhưng không có học, nên tên phải ghi trong sổ lính đi vào loại đầu, ...

- Lời của người kể chuyện có vai trò rất lớn trong việc khắc hoạ nhân vật. Qua lớp ngôn ngữ này, hầu như mọi nét thuộc về bản chất của nhân vật đã phát lộ: Vũ Nương là người phụ nữ đẹp người, đẹp nết, đức hạnh, hết lòng vun đắp hạnh phúc gia đình; ngược lại, Trương Sinh là một kẻ ít học, đa nghi, ... Đồng thời qua lời kể, ta cũng thấy được sự yêu mến, trân trọng của tác giả đối với nhân vật Vũ Nương cũng như thái độ phê phán đối với nhân vật Trương Sinh.

- Ở phần đầu tác phẩm, Nguyễn Dữ đã làm nổi bật đặc điểm tính cách của hai nhân vật

- Lời người kể chuyện có vai trò thể hiện trực tiếp hình ảnh, đặc điểm của từng nhân vật

- Những nét nổi bật ở nhân vật Vũ Nương và Trương Sinh:

+ Vũ Nương: người con gái quê ở Nam Xương, tình đã thùy mị nết na, lại thêm tư dung tốt đẹp, luôn giữ gìn khuôn phép

+ Trương Sinh: có tính đa nghi, con nhà hào phú nhưng không có học

- Lời của người kể chuyện có vai trò lớn trong việc khắc họa nhân vật: bộc lộ bản chất của từng nhân vật, thể hiện thái độ yêu mến, trân trọng của tác giả đối với nhân vật Vũ Nương, thể hiện thái độ phê phán với Trương Sinh.

- Lời than của Vũ Nương cũng là lời nguyền mà nàng nói với thần sông để giãi bày nỗi niềm trước khi tự vẫn: xót xa vì mình luôn trong trắng, thuỷ chung; khát khao được sống êm ấm, hạnh phúc với chồng con ... vậy mà cuối cùng lại phải tìm đến cái chết để vùi chôn nỗi oan khiên - một nỗi oan chỉ có trời đất, thần linh mới có thể thấu tỏ.

- Lời than của Vũ Nương cũng cho thấy nét đặc trưng của ngôn ngữ truyện truyền kì là sử dụng nhiều điển tích, điển cố.

a.

- Nàng phân trần để chồng hiểu rõ lòng mình.

- Nàng đã nói lên nỗi đau đớn thất vọng khi không hiểu sao mình bị nghi oan, bị đối xử bất công. Đồng thời đó còn là sự tuyệt vọng đến cùng cực khi khao khát của cả đời nàng vun đắp đã tan vỡ.

b. Đặc điểm ngôn ngữ nhân vật thể hiện sự phát triển trong tâm lí nhân vật: khởi đầu, đỉnh điểm.

a. Lời than của Vũ Nương: xót xa vì mình luôn trong tránh, thủy chung; khao khát được sống êm đềm, hạnh phúc với chồng con; vậy mà cuối cùng phải tìm đến cái chết để chứng minh sự trong sạch, nỗi oan khuất của nàng chỉ có thần linh mới thấu tỏ.

b. Đặc điểm ngôn ngữ nhân vật trong truyện truyền kì: sử dụng nhiều điển tích, điển cố.

- Nguyên nhân trực tiếp:

+ Chiếc bóng trên tường (Vũ Nương thường chỉ vào và bảo với con rằng đó là cha nó).

+ Câu nói ngây thơ của đứa trẻ: “Ô hay! Thế ra ông cũng là cha tôi ư? Ông lại biết nói, chứ không như cha tôi trước kia chỉ nín thin thít." đã thổi bùng lên ngọn lửa ghen tuông trong lòng Trương Sinh.

+ Tính cách của Trương Sinh: đa nghi, ghen tuông, hồ đồ, gia trưởng, sẵn sàng thô bạo với vợ.

- Nguyên nhân gián tiếp:

+ Cuộc hôn nhân không bình đẳng: Vũ Nương là “con kẻ khó” được Trương Sinh, là con nhà khá giả, đem trăm lạng vàng để xin cưới.

+ Lễ giáo phong kiến cùng chế độ nam quyền đã hạn chế tiếng nói bình đẳng, quyền được bảo vệ bản thân của người phụ nữ.

+ Những cuộc chiến tranh phi nghĩa gây nên cảnh sinh li tử biệt, vợ chồng xa cách.

- Nguyên nhân trực tiếp: lời nói ngây thơ của đứa con và do Trương Sinh quá đa nghi, hay ghen, gia trưởng, độc đoán

- Nguyên nhán gián tiếp:

+ Do xã hội phong kiến bất công

+ Do cuộc hôn nhân không bình đẳng

+ Do lễ giáo hà khắc, phụ nữ không có quyền được nói, không có quyền được tự bảo vệ mình.

+ Do chiến tranh phong kiến phi nghĩa gây nên cảnh sinh ly và cũng góp phần dẫn đến cảnh tử biệt.

- Nguyên nhân trực tiếp: chiếc bóng trên tường (Vũ Nương thường chỉ vào và bảo đây là cha của nó); lời nói ngây thơ của đứa bé (Ô hay! Thế ra ông cũng là cha tôi ư! Ông lại biết nói chứ không như cha tôi trước kia chỉ nín thin thít.); tính cách của Trương Sinh là đa nghi, phòng ngừa vợ quá mức

- Nguyên nhân gián tiếp: cuộc hôn nhân không bình đẳng (Vũ Nương là “con kẻ khó” được Trương Sinh là con nhà giàu đem trăm lạng vàng để hỏi cưới); lễ giáo phong kiến và chế độ nam quyền; chiến tranh phi nghĩa.

- Không gian, thời gian thực thể hiện qua những chi tiết nói về nơi sinh sống, nghề nghiệp và các mối quan hệ của Phan Lang với Vũ Nương và Trương Sinh, chi tiết Phan Lang nhắc đến nhà cửa, cây cối, phần mộ tổ tiên, ... của gia đình Vũ Nương. Không gian, thời gian ảo được thể hiện qua những chi tiết miêu tả cuộc sống của Phan Lang ở nơi cung nước: dạt vào động rùa của Linh Phi, được đãi tiệc và gặp Vũ Nương; sau đó Phan Lang được sứ giả Xích Hỗn rẽ nước đưa về ...

- Nhận xét vai trò:  Phan Lang đã cầm theo tín vật của Vũ Nương và trở về nhân gian, nói với Trương Sinh ước nguyện của Vũ Nương (Trương Sinh phải lập đàn bên sông). Như vậy, Phan Lang là chiếc cầu nối giữa hai cõi, là nhân tố kết nối giúp Vũ Nương có điều kiện trở về để bày tỏ nỗi oan với Trương Sinh, nhờ đó, Trương Sinh hiểu ra mọi điều về vợ, dù đã quá muộn màng.

- Thời gian: Quá khứ (khi trước); Hiện tại (khi được Linh Phi cứu).

- Không gian: Ở làng Nam Xương, ở dưới thủy cung. 

- Vai trò của nhân vật: Kết nối Vũ Nương với Trương Sinh, giúp khơi dậy trong lòng Vũ Nương mong muốn được giải oan

- Không gian, thời gian hiện thực nói về nơi sinh sống, nghề nghiệp, các mối quan hệ của Phan Lang

- Không gian, thời gian kì ảo khi miêu tả cuộc sống của Phan Lang dưới nước

=> Phan Lang là cầu nối giữa hai cõi, giúp Vũ Nương có điều kiện trở về bày tỏ nỗi oan khuất.

- Chi tiết Vũ Nương trở về khi Trương Sinh lập đàn giải oan trên bến Hoàng Giang: Vũ Nương ngồi trên một chiếc kiệu hoa đứng ở giữa dòng, theo sau có đến năm mươi chiếc xe cờ tán, võng lọng, rực rỡ đầy sông, lúc ẩn, lúc hiện; nàng vẫn ở giữa dòng mà nói vọng vào: [ ... ] đa tạ tình chàng, thiếp chẳng thể trở về nhân gian được nữa; bóng nàng loang loáng mờ nhạt dần mà biến đi mất.

- Nhận xét đoạn kết có màu sắc kì ảo với chủ đề tác phẩm: cách kết thúc này là sáng tạo của Nguyễn Dữ so với cốt truyện dân gian Vợ chàng Trương. Nó làm cho câu chuyện trở nên lung linh, kì ảo, tạo cho người đọc sự chờ đợi như khi đọc truyện cổ tích, do vậy mà có sức lôi cuốn. Cái kết này trước hết giúp tác giả thể hiện khát vọng về công bằng, hạnh phúc của dân gian, người trong sạch cuối cùng cũng sẽ được minh oan. Tuy nhiên, nó vẫn để lại dư âm xót xa, nuối tiếc về một cái gì không trọn vẹn. Với một người khao khát vun đắp hạnh phúc gia đình như Vũ Nương, đó vẫn là một nỗi đau. Nó không hề viên mãn như cái kết có hậu của truyện cổ tích.

- Chi tiết: “Vũ Nương ngồi trên chiếc kiệu hoa đứng giữa dòng, theo sau có đến năm mươi chiếc xe cờ tán, võng lọng, rực rỡ đầy sông, lúc ẩn lúc hiện”.

- Tác dụng của màu sắc kì ảo:

+ Làm hoàn chỉnh phẩm chất đẹp đẽ vốn có của Vũ Nương

+ Tạo cái kết có hậu. 

+ Thể hiện ước mơ của nhân dân: người tốt được minh oan và đền trả xứng đáng.

+ Thể hiện niềm cảm thương của tác giả đối với số phận bi thảm của người phụ nữ trong chế độ phong kiến.

Trương Sinh làm theo lời, lập một đàn tràng ba ngày đêm ở bến Hoàng Giang, rồi thấy Vũ Nương hiện về lúc ẩn lúc hiện.

=> Tạo ra một cái kết có hậu hơn cho câu chuyện, góp phần thể hiện niềm cảm thương của nhà văn dành cho số phận người phụ nữ trong xã hội xưa và thể hiện niềm tin, ước mơ của nhân dân: người tốt sẽ được minh oan và đền đáp xứng đáng.

- Có thể khái quát chủ đề: Qua câu chuyện về cuộc đời và hành động trẫm mình của Vũ Nương, Chuyện người con gái Nam Xương bày tỏ niềm thương cảm đối với số phận oan nghiệt của người phụ nữ trong xã hội xưa, thể hiện thái độ trân trọng vẻ đẹp của họ, đồng thời phê phán mạnh mẽ chế độ coi trọng nam quyền gây ra bi kịch cho người phụ nữ.

- Đây là tư tưởng mang đậm tinh thần nhân văn, tiến bộ. Chủ đề này được khái quát trên cơ sở nội dung cơ bản, xoay quanh số phận nhân vật chính được miêu tả trong tác phẩm.

- Chủ đề: thể hiện niềm thương cảm đối với số phận oan nghiệt, đồng thời ca ngợi vẻ đẹp truyền thống của người phụ nữ Việt Nam dưới chế độ phong kiến. 

- Suy nghĩ của bản thân: Văn bản đã khắc họa rõ bi kịch của Vũ Nương cũng là một lời tố cáo xã hội phong kiến xem trọng quyền uy của kẻ giàu có và của người đàn ông trong gia đình, đồng thời bày tỏ niềm cảm thương của tác giả đối với số phận oan nghiệt của người phụ nữ.

Chủ đề: Qua câu chuyện về cuộc đời và cái chết thương tâm của Vũ Nương, tác phẩm đã thể hiện niềm cảm thương sâu sắc đối với số phận của người phụ nữ Việt Nam trong xã hội phong kiến xưa.

Chiếc bóng được coi là chi tiết đặc sắc nhất trong tác phẩm "Chuyện người con gái Nam Xương" của Nguyễn Dữ. Chi tiết này được mở ra khi nàng Vũ Nương có chồng đi lính xa nhà, chơi cùng con nhỏ, nàng "hay đùa con", "trỏ bóng mình trên vách mà bảo là cha Đản". Hành động đó xuất phát từ tình yêu thương vô bờ bến của một người mẹ hiền lo con trai thiếu vắng tình thương của cha những năm tháng đầu đời. Đó là hành động vô cùng cao đẹp, một lời nói đói hết sức ý nghĩa. Với bé Đản cũng vậy, cái bóng trên vách mẹ em vẫn chỉ là người cha em vẫn hay nhắc tới, là đại diện cho người cha lúc nào cũng ở bên mẹ con em, che chở cho em. Thế nhưng chính cái bóng ấy lại là nguồn cơn gây nên bi kịch đau đớn cho Vũ Nương, khiến nàng phải dùng cái chết để minh chứng cho sự trong sạch của mình. Khi Trương Sinh - chồng nàng trở về nhà, nghe lời con trai rằng đêm nào cũng có một người đàn ông tới "mẹ Đản đi cũng đi, mẹ Đản ngồi cùng ngồi", vốn tình ghen tuông, đa nghi, chàng đã một mực "đinh ninh là vợ hư" nên đã "mắng nhiếc, đánh đuổi" Vũ Nương đi mặc cho nàng biện bạch, giải thích. Đến khi nàng "gieo mình xuống sông mà chết", chàng vẫn luôn giữ lòng mối nghi ngờ đó. Và một lần nữa, chi tiết cái bóng lại xuất hiện, trở thành nút mở hoá giải mọi ân oán, nghi ngờ. Đó là khi chàng cùng con ngồi trong phòng vắng, "dưới ngọn đèn khuya", đứa con lại ngây ngô "chỉ bóng chàng trên vách mà bảo rằng: Cha Đản lại đến kia kìa". Bấy giờ chàng mới "thấu nỗi oan của vợ". Thông qua chi tiết cái bóng, Nguyễn Dữ đã chỉ ra một xã hội nam quyền, "trọng nam khinh nữ", chỉ vì một sự việc không rõ ràng mà tạo nên bi kịch cho người phụ nữ. Ông lên tiếng đanh thép tố cáo xã hội ấy và tỏ lòng thương cảm tới số phận của những người phụ nữ đau khổ như Vũ Nương.

Chi tiết “cái bóng” trong “Chuyện người con gái Nam Xương” của Nguyễn Dữ đã để lại cho người đọc nhiều ấn tượng sâu sắc. Lần đầu tiên cái bóng xuất hiện khi Vũ Nương chỉ bóng mình trên vách tường và nói đó là cha Đản. Cái bóng là đại diện cho tình yêu thương con và nỗi nhớ chồng, thủy chung của Vũ Nương. Lần thứ hai cái bóng xuất hiện gián tiếp qua lời nói của bé Đản: Khiến cho Trương Sinh nghi ngờ vợ mình thất tiết bèn đuổi đánh, mắng nhiếc nàng thậm tệ; nỗi oan khiến cho Vũ Nương phải gieo mình xuống sông tự vẫn. Cái bóng đưa câu chuyện lên đến cao trào, cho ta thấy được bản tính đa nghi, hay ghen của Trương Sinh. Lần thứ ba cái bóng xuất hiện vào một đêm, khi Trương Sinh và con ngồi bên chiếc đèn, bé Đản lại chỉ vào cái bóng và nói đó là cha mình. Cái bóng mở nút cho câu chuyện cho ta thấy được xã hội phong kiến coi trọng nam quyền đầy rẫy bất công đã khiến khiến cho người phụ nữ phải chọn cái chết để giải thoát bản thân. Tuy chỉ là một hình ảnh nhỏ bé nhưng cái bóng đã cho ta thấy rõ bi kịch của người phụ nữ trong xã hội phong kiến, phê phán tính đa nghi, nam quyền qua đó thể hiện niềm cảm thương sâu sắc đối với nhân vật Vũ Nương.

Trong tác phẩm Chuyện người con gái Nam Xương, chi tiết cái bóng đã đem đến cho tôi nhiều ấn tượng sâu sắc. Chi tiết xuất hiện hai lần và qua lời nói của bé Đản. Lần đầu, cái bóng xuất hiện khi Trương Sinh trở về sau nhiều năm đi lính. Chàng bế con ra thăm mộ mẹ, đứa trẻ khóc lóc, không theo. Trương Sinh nói với con: “Con nín đi, đừng khóc! Lòng cha đã buồn khổ lắm rồi!”. Đứa trẻ hỏi lại: “Ô hay! Thế ra ông cũng là cha tôi ư! Ông lại biết nói chứ không như cha tôi trước kia chỉ nín thin thít.”. Nghe lời nói của đứa trẻ, Trương Sinh cho rằng vợ mình không chung thủy, ra sức mắng chửi. Vì quá đau khổ, Vũ Nương mới tìm đến cái chết để chứng minh tấm lòng trong sạch. Lần thứ hai, cái bóng xuất hiện ở gần cuối tác phẩm. Một đêm nọ, Trương Sinh bế con ngồi trước ngọn đèn, thấy đứa bé chỉ vào cái bóng mình bảo đấy là cha mới nhận ra mình đã hiểu lầm vợ, hối hận cũng đã muộn. Chi tiết cái bóng ở đoạn mở đầu mang tính thắt núi, cũng là nguyên nhân gián tiếp gây ra cái chết của Vũ Nương. Còn chi tiết cái bóng ở đoạn cuối mang tính mở nút, hóa giải oan khuất cho Vũ Nương. Không dừng lại ở đó, cái bóng cũng chính là lời lên án tố cáo xã hội phong kiến đã đẩy cuộc đời của một người phụ nữ tài năng, đức hạnh vào bi kịch. Nhà văn cũng muốn nhắc nhở con người đừng nên phán xét người khác khi chưa hiểu vấn đề. Chi tiết “cái bóng” đã góp phần thể hiện nội dung, tư tưởng mà tác giả muốn gửi gắm.