Đề thi tham khảo giữa học kì 2 Văn 11 - Đề số 10

- Giải thích: Nghị lực sống là khả năng kiên trì, vượt qua khó khăn, thử thách để vươn lên trong cuộc sống.

- Bàn luận:

+ Nghị lực giúp con người mạnh mẽ đối mặt với nghịch cảnh.

+ Những người có nghị lực thường đạt được thành công và truyền cảm hứng cho xã hội.

+ Thiếu nghị lực dễ dẫn đến bi quan, bỏ cuộc trước khó khăn.

- Dẫn chứng: Những tấm gương có nghị lực vươn lên (Nick Vujicic, Helen Keller, thầy Nguyễn Ngọc Ký…).

- Bài học rút ra: Mỗi người cần rèn luyện nghị lực sống để làm chủ cuộc đời mình.

Trong cuộc sống, mỗi người đều phải đối diện với khó khăn, thử thách, và nghị lực sống chính là yếu tố quan trọng giúp con người vượt qua nghịch cảnh để vươn tới thành công. Nghị lực sống là ý chí kiên trì, lòng dũng cảm và quyết tâm không bỏ cuộc dù gặp phải trở ngại. Người có nghị lực luôn sẵn sàng đối mặt với thất bại, biết đứng dậy sau vấp ngã và không ngừng nỗ lực để đạt được mục tiêu. Nhờ đó, họ có thể biến ước mơ thành hiện thực, khẳng định giá trị bản thân và truyền cảm hứng cho những người xung quanh. Chẳng hạn, Nick Vujicic – một chàng trai không tay không chân, đã vươn lên trở thành diễn giả nổi tiếng thế giới, hay Helen Keller dù khiếm thính và khiếm thị nhưng vẫn trở thành nhà văn, nhà hoạt động xã hội vĩ đại. Tuy nhiên, trong thực tế, vẫn có những người thiếu ý chí, dễ dàng bỏ cuộc khi gặp khó khăn, sống dựa dẫm vào người khác, đánh mất cơ hội phát triển bản thân. Vì vậy, mỗi người cần rèn luyện nghị lực sống để vững vàng trước sóng gió, tạo dựng một cuộc đời ý nghĩa và thành công.

- Vận dụng kĩ năng viết bài văn nghị luận văn học, kết hợp các thao tác giải thích, phân tích, nhận xét, đánh giá.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận

- Biết lựa chọn, phân tích từ ngữ, hình ảnh, chi tiết tiêu biểu trong văn bản để làm sáng tỏ nhận xét.

1. Mở bài

Giới thiệu tác giả, tác phẩm và đoạn trích + Nêu cảm nhận chung

2. Thân bài

a. Khái quát hoàn cảnh của Thúy Kiều

- Kiều bị lừa bán vào lầu xanh, từng tự vẫn nhưng không thành.

- Tú Bà đưa Kiều ra lầu Ngưng Bích, thực chất là giam lỏng nàng.

- Kiều phải sống một mình giữa không gian xa lạ, trước một tương lai không biết sẽ đi về đâu.

=> Hoàn cảnh ấy là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tâm trạng cô đơn, đau khổ, bơ vơ của Kiều.

b. Tâm trạng cô đơn, buồn tủi của Thúy Kiều trước cảnh lầu Ngưng Bích

* Không gian lầu Ngưng Bích rộng lớn nhưng vắng vẻ

- “Khóa xuân”: Kiều bị giam hãm, tuổi xuân và hạnh phúc bị khóa chặt.

- Không gian “bốn bề bát ngát”, “xa trông” rộng lớn, mênh mông.

- Nhưng càng rộng lớn lại càng làm nổi bật sự nhỏ bé, cô độc của Kiều.

- “Non xa”, “trăng gần”, “cát vàng”, “bụi hồng” đều không có sự sống, không có bóng dáng con người.

* Nỗi cô đơn kéo dài theo thời gian

- “Mây sớm”, “đèn khuya”: thời gian tuần hoàn từ sáng đến tối.

- Kiều phải đối diện với chính mình trong cô đơn.

- “Bẽ bàng”: cảm giác tủi hổ, đau đớn, ê chề trước hoàn cảnh.

- “Nửa tình, nửa cảnh như chia tấm lòng”: cảnh vật và tâm trạng hòa quyện, tâm hồn Kiều như bị chia đôi.

c. Tâm trạng nhớ thương Kim Trọng và tình yêu thủy chung

- “Tưởng người”: Kiều nhớ Kim Trọng, nhớ những kỉ niệm tình yêu.

- “Dưới nguyệt chén đồng”: gợi lời thề nguyền gắn bó.

- Kiều hình dung Kim Trọng vẫn đang mong ngóng mình.

- “Rày trông mai chờ”: nỗi mong đợi kéo dài.

- Kiều đau đớn vì cho rằng mình đã phụ lời thề với Kim Trọng.

=> Qua nỗi nhớ, nổi bật vẻ đẹp thủy chung, son sắt, giàu tình nghĩa của Kiều.

d. Tâm trạng thương nhớ, lo lắng cho cha mẹ

- Kiều nhớ hình ảnh cha mẹ ngày ngày tựa cửa mong con.

- “Quạt nồng ấp lạnh”: gợi công lao chăm sóc, phụng dưỡng cha mẹ.

- Kiều xót xa vì không thể ở bên chăm sóc cha mẹ.

- “Mấy nắng mưa”: thời gian xa cách đã lâu.

- “Gốc tử đã vừa người ôm”: Kiều lo lắng cha mẹ ngày càng già yếu.

- Các câu hỏi tu từ thể hiện nỗi day dứt, xót xa, bất an.

=> Qua đó cho thấy Kiều là người hiếu thảo, giàu tình yêu thương và luôn hướng về gia đình.

e. Tâm trạng buồn đau, bơ vơ và lo âu trước tương lai

* Điệp cú “Buồn trông”

“Buồn trông cửa bể chiều hôm,

Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?”

- “Chiều hôm”: thời điểm dễ gợi nỗi buồn, cô đơn.

- “Cửa bể”: không gian rộng lớn, xa xăm.

- “Cánh buồm xa xa”: hình ảnh con người mong muốn một điểm tựa nhưng điểm tựa ấy lại quá xa vời.

=> Gợi nỗi cô đơn và khát vọng đoàn tụ.

* Hình ảnh “hoa trôi”

- “Ngọn nước mới sa”: dòng nước cuốn trôi mọi thứ.

- “Hoa trôi”: hình ảnh nhỏ bé, mong manh, không thể tự quyết định hướng đi.

- “Biết là về đâu?”: câu hỏi tu từ thể hiện sự hoang mang, vô định.

=> Hình ảnh hoa trôi có thể liên tưởng đến thân phận Thúy Kiều lênh đênh, bị dòng đời xô đẩy.

3. Kết bài

- Khẳng định đoạn trích đã khắc họa sâu sắc tâm trạng cô đơn, buồn tủi, nhớ thương, đau đớn, bơ vơ và lo âu của Thúy Kiều.

- Qua đó thể hiện tấm lòng nhân đạo sâu sắc của Nguyễn Du, sự đồng cảm với số phận bất hạnh và sự trân trọng vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ.