Đề thi thử giữa học kì 1 Văn 11 - Đề số 7
I. ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản:
Kiểu người đáng thương nhất trong đời là người luôn than vãn với bất cứ điều gì không vừa ý. Chơi với người mắc “bệnh” than cũng là cách thử thách sự kiên nhẫn và chịu đựng của bạn, và tôi cá rằng rất khó để bền lâu. Than là “căn bệnh” nguy hiểm và nan y, nó truyền nhiễm và hủy hoại mọi người, mọi vật ở không gian, thời gian mà nó chạm vào, bởi năng lượng tiêu cực và buồn bã ấy sẽ làm cạn sinh lực, kiệt niềm vui và khô cả tình yêu trong cuộc sống mà bạn có thể đã phải dày công nuôi dưỡng.
Buồn cười là chả ai than về niềm vui, về sự sung sướng, về những gì họ nhận được. Nhưng bất kỳ sở thích hay ý muốn nào chưa được thỏa mãn, họ thường sẽ tìm cách đổ lỗi và than phiền. Với “bệnh than”, dù bạn có giàu nhất thì bạn cũng sẽ than phiền, tại sao bạn lại chưa giàu như Jeff Bezo[1]. Dù bạn có hát hay như Celine Dion [2] thì bạn cũng sẽ khổ não tại sao bạn không đẹp như Aishwarya Rai[3]. Bạn luôn thấy cuộc đời u ám và chống lại bạn. Ai cũng biết than vãn chỉ làm mình trở nên kém cỏi đi, nó không hề làm cho mọi khó khăn trong đời bạn biến mất mà chỉ triệt tiêu mọi năng lượng vui sống của bạn. Khi bạn đổ lỗi cho cả thế giới và chán chường cả chính mình thì chẳng có thế lực nào, dù là siêu nhiên có thể nâng đỡ bạn đặt vào chiếc ghế của thành công
Nếu khó khăn, thậm chí bi kịch, là rác thải thì sao bạn không biến nó thành phân bón cho cây đời xanh tốt. Nó là công việc chúng ta phải làm một mình, không ai ở đây có thể giúp chúng ta đổi thay và biến hóa. Nếu bạn kiên nhẫn với việc biến rác thành phân bón hữu cơ, tôi tin chắc chắn một ngày cây đời bạn sẽ trổ hoa thơm và kết trái ngọt. Chỉ cần bạn ngưng than vãn và nắm bắt lấy cơ hội là bạn sẽ cảm nhận được hương vị đẹp đẽ của cuộc sống mà thôi.
[...] Khi gặp tình huống ngặt nghèo, sinh mạng cần lựa chọn thì người Việt đồng lòng bảo:“Còn người thì còn của, người làm ra của chứ của không làm ra người”. Người Việt vốn chất phác và nhanh quên, kiên cường mà chịu đựng, chịu thương chịu khó nên những đặc tính của cộng đồng lại là xúc tác chính cho những bước ngoặt mà thế giới khó ngờ tới của Việt Nam, còn ngoặt về hướng nào thì lại thuộc về lý trí lựa chọn của chính người Việt.
Và hãy tin, Việt Nam là dân tộc có sức sống mãnh liệt, không vì những khoảnh khắc tuyệt vọng mà đánh mất đi tính nhẫn nại và kiên cường....
(Một mai qua cơn mê- Sam Son Phạm- trích từ Tạp chí Phụ nữ Mới - số 44-45,
ngày 07/08/2020, trang 49-50)
1 Jeff Bezos sinh năm 1964, là doanh nhân, nhà đầu tư và tỷ phú người Mỹ, nổi tiếng nhất với vai trò người sáng lập công ty Amazon, một trong những tập đoàn công nghệ và thương mại điện tử lớn nhất toàn cầu. Ông từng là người giàu nhất thế giới nhiều lần theo bảng xếp hạng của Forbes.
2 Celine Dion là ca sĩ người Canada, sinh năm 1968 tại Charlemagne. Bà là một trong những giọng ca vĩ đại nhất thế giới với chất giọng mạnh, kỹ thuật cao và giàu cảm xúc.
3 Aishwarya Rai: sinh năm 1973 tại Ấn Độ, là nữ diễn viên nổi tiếng, người chiến thắng cuộc thi Miss World 1994, một trong những phụ nữ đẹp nhất của điện ảnh Hollywood.
Xác định thể loại của đoạn trích trên.
Vận dụng kiến thức về các thể loại văn bản, căn cứ vào mục đích, nội dung và cách thức triển khai văn bản để xác định thể loại.
Đoạn trích thuộc thể loại văn bản nghị luận.
Theo văn bản, kiểu người nào là đáng thương nhất trong đời?
Đọc kĩ phần mở đầu văn bản, tìm thông tin được nêu trực tiếp để trả lời câu hỏi.
Theo văn bản, kiểu người đáng thương nhất trong đời là người luôn than vãn với bất cứ điều gì không vừa ý.
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ ẩn dụ trong câu văn sau: “Nếu bạn kiên nhẫn với việc biến rác thành phân bón hữu cơ, tôi tin chắc chắn một ngày cây đời bạn sẽ trổ hoa thơm và kết trái ngọt”.
Vận dụng kiến thức về biện pháp tu từ ẩn dụ, xác định hình ảnh được sử dụng theo nghĩa chuyển và phân tích tác dụng trên các phương diện: nội dung, hình thức biểu đạt và cảm xúc.
- Biện pháp tu từ: Ẩn dụ
+ “Cây đời”: tượng trưng cho cuộc đời mỗi con người.
+ “Trổ hoa thơm và kết trái ngọt”: tượng trưng cho những thành quả, niềm vui và hạnh phúc mà con người đạt được.
- Tác dụng:
+ Giúp cách diễn đạt trở nên sinh động, giàu hình ảnh và sức gợi.
+ Nhấn mạnh ý nghĩa của thái độ kiên nhẫn, tích cực: con người cần biết chuyển hóa khó khăn, nghịch cảnh thành bài học và động lực để trưởng thành, vươn tới thành công.
+ Thể hiện niềm tin, sự động viên của tác giả, khơi gợi ở người đọc tinh thần lạc quan, bản lĩnh và ý chí vượt qua thử thách.
Nhận xét về mối liên hệ giữa luận đề và các luận điểm trong đoạn trích.
Vận dụng kiến thức về văn bản nghị luận, xác định luận đề, các luận điểm và nhận xét mối quan hệ giữa chúng trên phương diện nội dung, logic lập luận.
- Luận đề: Phê phán thói quen than vãn, đồng thời khẳng định vai trò của thái độ sống tích cực, tinh thần kiên nhẫn, kiên cường trong việc vượt qua khó khăn, thử thách để hướng đến những điều tốt đẹp.
- Các luận điểm:
+ Than vãn là thói quen tiêu cực, gây ảnh hưởng xấu đến bản thân và những người xung quanh.
+ Than vãn không giúp con người giải quyết khó khăn mà còn làm suy giảm năng lượng, ý chí và cơ hội thành công.
+ Con người cần biết chuyển hóa nghịch cảnh thành động lực, chủ động nắm bắt cơ hội để xây dựng cuộc sống tốt đẹp.
=> Luận đề và các luận điểm có mối quan hệ chặt chẽ, thống nhất. Các luận điểm lần lượt triển khai, làm sáng tỏ và cụ thể hóa luận đề. Trình tự lập luận hợp lí, từ phê phán thái độ sống tiêu cực đến khẳng định, đề cao lối sống tích cực, qua đó tăng sức thuyết phục cho văn bản.
Từ câu văn: “Và hãy tin, Việt Nam là dân tộc có sức sống mãnh liệt, không vì những khoảnh khắc tuyệt vọng mà đánh mất đi tính nhẫn nại và kiên cường....” , hãy rút ra bài học có ý nghĩa nhất đối với bản thân và lí giải ngắn gọn.
- Căn cứ vào nội dung của văn bản
- Liên hệ với bản thân để rút ra một bài học phù hợp và giải thích ngắn gọn, thuyết phục.
Gợi ý:
- Bài học: Mỗi người cần rèn luyện tinh thần kiên nhẫn, kiên cường, không dễ dàng bỏ cuộc trước những khó khăn, thử thách trong cuộc sống.
- Lí giải: Bởi khó khăn, thất bại là điều không thể tránh khỏi trên hành trình trưởng thành. Chỉ khi giữ vững ý chí, bình tĩnh tìm cách giải quyết vấn đề và không ngừng nỗ lực, chúng ta mới có thể vượt qua nghịch cảnh, tích lũy kinh nghiệm và từng bước chạm đến thành công.
II. VIẾT
Từ nội dung của đoạn trích trong phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) bàn về ý nghĩa của việc chủ động nắm bắt cơ hội đối với những người trẻ tuổi hiện nay.
- Xác định đúng vấn đề nghị luận: Ý nghĩa của việc chủ động nắm bắt cơ hội đối với người trẻ.
- Triển khai đoạn văn theo cấu trúc nghị luận xã hội
- Sử dụng lí lẽ thuyết phục, dẫn chứng tiêu biểu, phù hợp với vấn đề.
1. Mở đoạn: Giới thiệu vấn đề: Trong hành trình trưởng thành, việc chủ động nắm bắt cơ hội có ý nghĩa quan trọng đối với người trẻ.
2. Thân đoạn
* Giải thích:
- Cơ hội là những điều kiện thuận lợi, khả năng hoặc thời điểm thích hợp giúp con người thực hiện mục tiêu.
- Chủ động nắm bắt cơ hội là biết nhận diện, tìm kiếm và nhanh chóng hành động để tận dụng những điều kiện thuận lợi ấy.
* Bàn luận:
- Giúp người trẻ phát huy năng lực, khám phá tiềm năng và khẳng định giá trị bản thân.
- Tạo điều kiện để học hỏi, tích lũy kinh nghiệm, mở rộng hiểu biết và phát triển các kĩ năng cần thiết.
- Giúp con người vượt qua giới hạn, biến khó khăn, thách thức thành động lực để vươn lên.
- Mở ra những hướng đi mới, tạo tiền đề để đạt được thành công và đóng góp cho cộng đồng.
* Mở rộng, phản đề: Phê phán những người trẻ sống thụ động, thiếu quyết đoán, luôn chờ đợi cơ hội hoặc bỏ lỡ cơ hội vì sợ thất bại. Tuy nhiên, nắm bắt cơ hội không đồng nghĩa với hành động vội vàng, thiếu suy nghĩ mà cần có sự chuẩn bị và lựa chọn đúng đắn.
3. Kết đoạn: Mỗi người trẻ cần chủ động học tập, rèn luyện, mạnh dạn hành động và không ngừng hoàn thiện bản thân để sẵn sàng đón nhận cơ hội.
Anh/Chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích mạch cảm xúc của nhân vật trữ tình được thể hiện trong đoạn thơ sau:
quê hương ta nghèo lắm
ta rửa rau bến sông cho con cá cùng ăn
ta mổ lợn
con quạ khoang cũng ngồi chờ chia thịt
cá dưới sông cũng có Tết như người
trên bãi sông
ta trồng cây cải tươi
ta ăn lá còn bướm ong thì hút mật
lúa gặt rồi - còn lại rơm thơm
trâu đủng đỉnh nhai cả mùa đông lạnh
Cùng một bến sông
phía dưới trâu đằm
phía trên ta tắm…
trong ký ức ta
sao ngày xưa yên ổn quá chừng
một dòng xanh trong chảy mãi đến vô cùng!…
(Trích Thời gian khắc khoải, Lê Huy Mậu [4], NXB Quân đội nhân dân, 2011, tr. 61-62)
4 Lê Huy Mậu sinh năm 1949, quê ở Nghệ An. Ông là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, hội viên Hội Nhà báo Việt Nam. Trong lĩnh vực thi ca, ông đã xuất bản nhiều tập thơ, tiêu biểu như Đêm trăng non (1990), Thiếu nữ và mùa đông (1997), Những bước chân (1999),... Đoạn trích có tựa đề Khúc hát sông quê thuộc chương 9 - chương cuối của trường ca Thời gian khắc khoải
- Xác định nhân vật trữ tình, đối tượng trữ tình và cảm xúc chủ đạo của đoạn thơ.
- Phân tích sự vận động, phát triển của cảm xúc qua từng phần, từng hình ảnh, từ ngữ và chi tiết thơ.
- Chỉ ra mối liên hệ giữa các cung bậc cảm xúc, làm rõ sự chuyển biến tự nhiên, logic trong tâm trạng nhân vật trữ tình.
- Phân tích những yếu tố nghệ thuật góp phần thể hiện mạch cảm xúc: thể thơ, hình ảnh, ngôn ngữ, giọng điệu, biện pháp tu từ...
- Đánh giá tình cảm, tư tưởng mà tác giả gửi gắm qua nhân vật trữ tình.
1. Mở bài
- Giới thiệu tác giả Lê Huy Mậu và đoạn trích trong trường ca Thời gian khắc khoải.
2. Thân bài
Luận điểm 1. Cảm xúc xót xa, thương yêu và gắn bó với quê hương nghèo khó nhưng giàu tình nghĩa.
- Câu thơ mở đầu: “quê hương ta nghèo lắm” là lời bộc bạch chân thành về hoàn cảnh còn nhiều thiếu thốn của quê hương.
- Những hình ảnh sinh hoạt đời thường:
+ “ta rửa rau bến sông cho con cá cùng ăn”.
+ “ta mổ lợn / con quạ khoang cũng ngồi chờ chia thịt”.
+ “cá dưới sông cũng có Tết như người”
- Phân tích:
+ Những hình ảnh mộc mạc, gần gũi gợi cuộc sống bình dị, đạm bạc của người dân quê.
+ Cách nhìn nhân hóa, gần gũi giữa con người và muôn loài thể hiện lối sống nhân hậu, biết sẻ chia.
+ Câu thơ “cá dưới sông cũng có Tết như người” gợi không khí Tết ấm áp, niềm vui được lan tỏa đến cả thế giới tự nhiên.
+ Cảm xúc của nhân vật trữ tình: Yêu thương, trân trọng cuộc sống quê nhà tuy nghèo khó nhưng giàu tình người, tình yêu thiên nhiên.
Luận điểm 2. Cảm xúc vui tươi, thanh thản trước bức tranh quê hương bình dị, hài hòa giữa con người và thiên nhiên
- Những hình ảnh về cuộc sống lao động và sinh hoạt:
+ “ta trồng cây cải tươi / ta ăn lá còn bướm ong thì hút mật”.
+ “lúa gặt rồi - còn lại rơm thơm”.
+ “trâu đủng đỉnh nhai cả mùa đông lạnh”.
- Phân tích:
+ Hình ảnh cây cải, bướm ong gợi sự sống sinh sôi, không gian thiên nhiên tươi đẹp, trù phú.
+ Hình ảnh rơm thơm, trâu nhai rơm gợi thành quả lao động và nhịp sống chậm rãi, bình yên của làng quê.
+ Các hình ảnh được lựa chọn gần gũi, giàu sức gợi, tái hiện cuộc sống lao động thuận hòa với thiên nhiên.
- Cảm xúc của nhân vật trữ tình: Niềm vui, sự thư thái, thanh thản và tình yêu tha thiết đối với cuộc sống quê hương.
Luận điểm 3. Cảm xúc bâng khuâng, hoài niệm và nỗi tiếc nhớ về những tháng ngày bình yên trong quá khứ.
- Cụm từ “trong ký ức ta” đánh dấu sự chuyển đổi từ việc tái hiện cuộc sống hiện tại sang không gian hồi tưởng.
- Câu hỏi tu từ: “sao ngày xưa yên ổn quá chừng”.
- Thể hiện sự ngỡ ngàng, xúc động khi nhớ về những tháng ngày đã qua.
- Gợi nỗi nhớ da diết, niềm tiếc nuối trước vẻ đẹp bình yên của quê hương
- Hình ảnh kết thúc: “một dòng xanh trong chảy mãi đến vô cùng!”
- Cảm xúc của nhân vật trữ tình: Bâng khuâng, lưu luyến, trân trọng những tháng ngày bình yên đã trở thành miền kí ức đẹp đẽ
Luận điểm 4. Đánh giá sự vận động của mạch cảm xúc và đặc sắc nghệ thuật.
- Mạch cảm xúc: Vận động tự nhiên, liên tục qua ba chặng:
- Tình yêu thương, gắn bó với quê hương nghèo khó nhưng giàu tình nghĩa.
- Niềm vui, sự thanh thản trước cuộc sống bình dị, hài hòa với thiên nhiên.
- Nỗi bâng khuâng, hoài niệm và niềm trân trọng những tháng ngày bình yên.
* Nghệ thuật:
- Thể thơ tự do, cách ngắt nhịp linh hoạt, phù hợp với dòng cảm xúc tự nhiên.
- Ngôn ngữ mộc mạc, giản dị, gần gũi với lời ăn tiếng nói hằng ngày.
- Hình ảnh thơ bình dị, giàu sức gợi.
- Điệp từ “ta” nhấn mạnh sự hiện diện và gắn bó của nhân vật trữ tình với quê hương.
- Biện pháp liệt kê, nhân hóa, câu hỏi tu từ góp phần tái hiện sinh động bức tranh quê hương và thể hiện tình cảm của nhân vật trữ tình.
3. Kết bài
- Khẳng định vẻ đẹp của mạch cảm xúc: chân thành, tự nhiên, sâu lắng, thể hiện tình yêu quê hương tha thiết của nhân vật trữ tình.
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
