Đề thi thử giữa học kì 1 Văn 11 - Đề số 1
I. ĐỌC HIỂU
Đọc bài thơ:
Chiều Xuân
Anh Thơ (*)
Mưa đổ bụi êm êm trên bến vắng,
Đò biếng lười nằm mặc nước sông trôi;
Quán tranh đứng im lìm trong vắng lặng
Bên chòm xoan hoa tím rụng tơi bời.
Ngoài đường đê cỏ non tràn biếc cỏ,
Đàn sáo đen sà xuống mổ vu vơ;
Mấy cánh bướm rập rờn trôi trước gió,
Những trâu bò thong thả cúi ăn mưa.
Trong đồng lúa xanh rờn và ướt lặng,
Lũ cò con chốc chốc vụt bay ra,
Làm giật mình một cô nàng yếm thắm
Cúi cuốc cào cỏ ruộng sắp ra hoa.
(Bức tranh quê, Thi nhân Việt Nam, NXB Văn học, 2000, trang 190,191)
(*) Anh Thơ (1921 – 2005) tên khai sinh là Vương Kiều Ân, sinh ra tại thị trấn Ninh Giang, tỉnh Hải Dương, xuất thân trong một gia đình công chức nhỏ, quê gốc ở thị xã Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang. Anh Thơ có sở trường viết về cảnh sắc nông thôn, gợi được không khí và nhịp sống nơi đồng quê miền Bắc nước ta. Bà là nữ thi sĩ tiêu biểu của nền thơ Việt Nam hiện đại.
Bài Chiều xuân được rút ra từ Bức tranh quê (thơ - 1941), tập thơ đầu tay của Anh Thơ
Xác định thể thơ của bài thơ.
Dựa vào số tiếng trong mỗi dòng thơ, cách gieo vần và nhịp điệu để xác định thể thơ.
Bài thơ được viết theo thể thơ tám chữ
Chỉ ra các từ láy được sử dụng trong bài thơ.
Vận dụng kiến thức về từ láy, nhận diện những từ được cấu tạo bằng cách lặp lại âm hoặc vần giữa các tiếng.
Các từ láy được sử dụng trong bài thơ: êm êm, im lìm, tơi bời, vu vơ, rập rờn, thong thả.
Bức tranh Chiều xuân ở khổ thơ 1 và 2 hiện lên qua những từ ngữ, hình ảnh tiêu biểu nào?
Đọc kĩ từng khổ thơ, xác định các từ ngữ, hình ảnh trực tiếp tái hiện cảnh vật, sau đó nhóm theo không gian được miêu tả
Bức tranh Chiều xuân ở khổ thơ 1 và 2 hiện lên qua những từ ngữ, hình ảnh tiêu biểu: Mưa đổ bụi, bến vắng, đò, nước sông trôi,quán tranh, chòm xoan, đường đê, cỏ non, đàn sáo, cánh bướm, trâu bò.
Xác định cảm xúc chủ đạo của bài thơ.
Xác định tình cảm, trạng thái tâm hồn bao trùm được thể hiện xuyên suốt bài thơ thông qua cảnh vật, từ ngữ, hình ảnh và giọng điệu.
Cảm xúc chủ đạo của bài thơ là những rung cảm nhẹ nhàng, tinh tế, yên ả của cái tôi trữ tình trước vẻ đẹp thanh bình, thơ mộng của cảnh chiều xuân nơi đồng quê Bắc Bộ; qua đó thể hiện tình yêu tha thiết với quê hương, thiên nhiên và cuộc sống.
Những hình ảnh trong khổ thơ cuối gợi mở cảm nhận gì về bức tranh Chiều xuân?
Trong đồng lúa xanh rờn và ướt lặng,
Lũ cò con chốc chốc vụt bay ra,
Làm giật mình một cô nàng yếm thắm
Cúi cuốc cào cỏ ruộng sắp ra hoa.
Phân tích ý nghĩa, màu sắc, trạng thái và sự vận động của hình ảnh, chú ý sự kết hợp giữa cảnh vật và con người để rút ra đặc điểm của bức tranh.
- Hình ảnh: Đồng lúa xanh rờn và ướt lặng
Lũ cò con bay ra
Cô nàng yếm thắm
Cỏ ruộng sắp ra hoa
- Gợi mở cảm nhận:
+ Bức tranh chiều mang không khí thanh bình, có phần lặng lẽ với nhịp sống êm ả. Một thoáng xôn xao của lũ cò vẫn không làm mất đi cái vẻ tĩnh lặng của bức tranh chiều xuân mưa bụi.
+ Hình ảnh cô nàng yếm thắm gắn với ruộng sắp ra hoa làm cho bức tranh xuân chứa đựng sức sống.
Bài thơ giúp bạn nhận ra trách nhiệm gì của bản thân với quê hương? (trả lời khoảng từ 4 đến 6 dòng)
Từ vẻ đẹp quê hương được gợi ra trong bài thơ, học sinh liên hệ bản thân, xác định trách nhiệm với quê hương và nêu những hành động cụ thể.
Gợi ý:
- Nhận thức: Quê hương là nơi gắn bó với mỗi người, vì vậy cần biết yêu quý, trân trọng và tự hào về quê hương.
- Trách nhiệm: Gìn giữ cảnh quan thiên nhiên, môi trường; bảo tồn những giá trị văn hóa, truyền thống tốt đẹp.
- Hành động: Có ý thức học tập, rèn luyện; sống có trách nhiệm; tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường, xây dựng quê hương.
- Bắt đầu từ những việc nhỏ, phù hợp với lứa tuổi.
II. VIẾT
Viết bài văn nghị luận phân tích nét đặc sắc của cấu tứ và hình ảnh trong bài thơ Chiều xuân (Anh Thơ)
- Xác định đúng vấn đề nghị luận
- Vận dụng thao tác lập luận giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận, bác bỏ và rút ra bài học nhận thức, hành động.
- Kết hợp lí lẽ với dẫn chứng để làm sáng tỏ vấn đề.
- Bố cục bài viết đảm bảo ba phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.
1. Mở bài: Giới thiệu tác giả, tác phẩm và vấn đề nghị luận
2. Thân bài
(1) Cấu tứ bài thơ:
- Nhan đề bài thơ "Chiều xuân" chứa đựng thời gian và ấn tượng về bức tranh được miêu tả
- Cảm xúc chủ đạo: Những rung cảm nhẹ nhàng tinh tế, tâm hồn tĩnh lặng của cái tôi trữ tình trước vẻ đẹp của cảnh chiều xuân mưa phùn nơi đồng quê xứ Bắc.
- Mạch kết cấu của bài thơ: Qua bố cục 3 khổ thơ, nhịp điệu
+ Khổ 1: Bức tranh chiều xuân trên bến vắng, êm đềm, thơ mộng, buồn phảng phất dịu dàng trong cơn mưa xuân dịu êm
+ Khổ 2: Bức tranh chiều xuân trên đường đê, sinh động, tươi mát.
+ Khổ 3: Bức tranh chiều xuân trên đồng lúa, cảnh êm đềm, nhẹ nhàng.
(2) Hình ảnh:
- Hình ảnh: con đò biếng lười, dòng sông trôi, quán tranh im lìm, hoa xoan tím rụng; đàn trâu bò gặm cỏ, những cánh bướm rập rờn;
+ Cánh đồng lúa xanh -> Hình ảnh, đường nét, màu sắc hài hòa, gần gũi
+ Đặc biệt đoạn thơ có sự xuất hiện của: Lũ cò con chốc chốc bay; cô nàng yếm thắm làm cho bức tranh tươi mới và mang sức sống. Bài thơ có được cái ấm áp của cảnh đời thường 🡪 Nghệ thuật lấy động tả tĩnh
=> Ba khổ thơ khắc họa cảnh chiều xuân nơi đồng quê xứ Bắc đẹp nên thơ, thi vị, phảng phất cái buồn dìu dịu nhưng vẫn ấm áp. Cái tôi trữ tình yêu quê hương tha thiết, đắm chìm trong cảnh sắc thiên nhiên
(3) Đánh giá chung
- Cấu tứ: tự nhiên, chặt chẽ, có sự vận động của điểm nhìn và không gian.
- Hình ảnh: dân dã, giàu màu sắc, đường nét và sức gợi.
- Hai phương diện kết hợp làm nên một bức tranh chiều xuân thanh bình, thơ mộng, phảng phất buồn nhưng vẫn tràn đầy sức sống.
=> Qua đó thể hiện tình yêu quê hương sâu sắc và tâm hồn tinh tế, nhạy cảm của Anh Thơ.
3. Kết bài
Khẳng định giá trị của cấu tứ và hình ảnh trong Chiều xuân.
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
