Đề thi tham khảo giữa học kì 1 Văn 11 - Đề số 6
I. ĐỌC HIỂU
Đọc đoạn trích:
CHỖ NÀO CŨNG NẮNG
(Nguyễn Ngọc Tư)
Quá cái tuổi háo hức những món quà miệt vườn trong giỏ xách của mẹ, mỗi bận bà lên thăm anh hóng thứ khác: những câu chuyện của quê nhà.
Năm tiếng đồng hồ ngồi xe đò không ăn nhằm gì với bà già quen làm lụng, nên vừa bước chân vào nhà anh ngay lập tức chuyện giòn như cốm nổ. Không lúc nào chịu ngồi yên một chỗ, trong lúc xăng xái dọn chỗ này dẹp chỗ kia, vừa làm vừa kể, những chuyện nhà quê theo bước chân mẹ dìu dặt nửa xa nửa gần…
Mà, những câu chuyện ấy cũng đâu có giựt gân, kịch tính gì. Lơ vơ, quẩn quanh chỉ là cái góc bếp bị dột, cô bạn bên xóm vừa làm sui đầu tay, con lộ bê tông mới toanh phóng qua trước nhà. Sực nhớ gì thì nói đó, mẹ cứ láp giáp rời rạc, như thể chắp vá nhưng cái quê nhà mà anh đã rời bỏ hồi mười tám tuổi hiện lên sống động như bộ phim ai ải màu rơm rạ mục. Không phải cái tên nào anh cũng biết, nhưng anh cảm giác họ quen thuộc với mình, cái cô dâu phóng khỏi chiếc xuồng để quay lại với gã thợ rèn mà cổ yêu, hay bà thầy bói lấy búi tóc trong bụng con bệnh bằng máu lưỡi. Mẹ cũng không màng anh có quen người này người kia hay không, có gợi nhớ gì không. Quan trọng gì, mẹ sẽ ở lại nhà anh vài ba ngày rồi phải về coi vườn tược, thời gian mẹ con gần gụi cũng ngắn ngủn, nên phải tận dụng những thứ có thể nói được với nhau.
Bằng cách đó mẹ buộc anh vào quê nhà, dù sợi dây đó không thấy được bằng mắt thường, mong manh. Đôi khi anh cũng vuột khỏi nó, trôi tuột theo vài cuộc điện thoại thẳng căng của cuộc mưu sinh bù đầu. Mẹ, một chân rút lên ghế, tơ mơ ngó ra rào, thủng thẳng kéo anh về, "mùa này so đũa trổ bông...". Ngay lập tức anh nghe ngọt trong cổ họng cái vị của mật nằm sâu trong cuống bông, cái hình ảnh nửa vầng trăng cong treo chi chít trên cành, và mùi thơm của nồi canh chua bông so đũa nấu với cá rô đồng, nêm rau tần dày lá.
[…] Như thể mỗi chuyện là một cọng nan tre, mẹ tiện tay đan thành tấm liếp che nắng, gió cho anh đỡ rạc rài.
Nhưng đó là chuyện hồi trước, giờ chuyện quê nhập nhoạng trong cơn đảo điên của đời sống. Anh tự hỏi vì giọng chị Hai không giống mẹ, hay vì những câu chuyện khác xưa rồi. Chang chói. Bén nhọn. Chị Hai còn biết kể gì ngoài những độ nhậu nhóm lên từ sáng sớm. Ba mẹ con bên xóm tự vẫn chết bằng thuốc sâu. Gần nhà xảy ra mấy vụ đâm xe máy. Một thằng nhỏ trộm chó bị xóm xông vào đánh gãy xương vai. Một cuộc ẩu đả của mấy anh em con cô con dì, chỉ vì ranh đất xê xích có một tấc. Anh nghĩ đó không phải thứ mình chờ đợi, những gì xảy ra ở xứ sở miệt vườn xa xôi kia phải dịu dàng hơn thứ tin tức anh vẫn thường tiếp xúc trên trang báo hàng ngày. Anh nghĩ cái xóm mà mẹ anh nằm lại, nó phải đứng ngoài những cơn gió lốc của cái đời sống loạn lạc này. Như nó đã từng thờ ơ đi qua mấy bận binh lửa, mấy bận chính thể đất nước đổi thay, mấy bận thanh trừng. Mãi mãi trong hình dung, quê anh như cụm bông gòn vừa bong ra khỏi trái, bay bâng quơ ơ thờ đậu đâu cũng được.
Trong ngôi mộ đã bắt đầu xanh cỏ của mẹ, những câu chuyện nhà quê đã từng làm bóng mát cho anh cũng hóa đất. Đốm bông gòn hiền queo đã thốc bay, cuốn vào dòng loạn lạc. Anh biết không phải tại chị Hai kể chuyện miệt vườn không hay.
(Nguồn https://www.truyenngan.com.vn/truyen-ngan/truyen-ngan-song/
35711-cho-nao-cung-nang.html )
Chỉ ra dấu hiệu để xác định ngôi kể của đoạn trích.
Xác định ngôi kể dựa vào đại từ nhân xưng và vị trí của người kể chuyện đối với câu chuyện.
- Ngôi kể thứ 3
- Dấu hiệu: Người kể chuyện không xuất hiện trực tiếp - người kể chuyện giấu mình
Điều gì làm cho nhân vật anh háo hức mỗi lần mẹ lên thăm?
Đọc kĩ phần mở đầu văn bản, xác định chi tiết thể hiện sự thay đổi trong mong đợi của nhân vật.
Điều làm cho nhân vật anh háo hức mỗi lần mẹ lên thăm: những câu chuyện của quê nhà
Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ liệt kê trong câu văn: “Lơ vơ, quẩn quanh chỉ là cái góc bếp bị dột, cô bạn bên xóm vừa làm sui đầu tay, con lộ bê tông mới toanh phóng qua trước nhà.”
Xác định phép tu từ được sử dụng, sau đó phân tích tác dụng đối với nội dung và nghệ thuật của câu văn.
- Biện pháp tu từ liệt kê: là cái góc bếp bị dột, cô bạn bên xóm vừa làm sui đầu tay, con lộ bê tông mới toanh phóng qua trước nhà
- Hiệu quả
+ Nhấn mạnh những mẩu chuyện ở quê nhà giản dị, gần gũi qua lời kể của mẹ
+ Tăng sự sinh động hấp dẫn, tạo nhịp điệu hài hòa cho câu văn
+ Gợi trong lòng người đọc sự trân trọng tình cảm của người mẹ, những câu chuyện bình dị quanh mình góp phần làm nên diện mạo đa sắc màu trong cuộc sống của mỗi người.
Theo anh/chị, vì sao những câu chuyện của chị Hai lại khác với những câu chuyện của mẹ?
Căn cứ vào nội dung văn bản, đối chiếu những câu chuyện mẹ kể với những câu chuyện chị Hai kể để lí giải nguyên nhân.
Những câu chuyện của chị Hai lại khác với những câu chuyện của mẹ vì:
- Cuộc sống nông thôn đã thay đổi theo thời gian
- Những câu chuyện của chị Hai lại mang đầy sự căng thẳng, gay gắt và bạo lực. Những mối quan hệ cộng đồng không còn êm ả như xưa, thay vào đó là những tin tức tiêu cực, những xung đột căng thẳng và các bi kịch của đời sống hiện đại
Từ tâm trạng của nhân vật anh khi nghe những câu chuyện của quê nhà, anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ về vai trò của quê hương đối với mỗi người (trình bày khoảng 5 đến 7 dòng).
Viết đoạn văn ngắn nêu quan điểm cá nhân; kết hợp giải thích, bàn luận và rút ra bài học nhận thức, hành động.
Gợi ý: Có thể theo hướng:
- Tâm trạng nhân vật anh khi nghe mẹ kể câu chuyện quê nhà: chăm chú lắng nghe, trân trọng những câu chuyện của mẹ và trân trọng những giây phút mẹ con được bên nhau.
- Suy nghĩ về vai trò của quê hương với mỗi người: quê hương bồi đắp cho tâm hồn mỗi người những tình cảm đẹp như tình yêu gia đình, yêu xóm làng, yêu thiên nhiên, lòng tự hào về văn hóa truyền thống…Quê hương là điểm tựa trong cuộc sống của mỗi người để con người khi đi xa luôn tìm về…
II. VIẾT
Anh/chị hãy viết một đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích sự thay đổi tâm trạng của nhân vật anh về quê hương qua đoạn trích ở phần Đọc hiểu
Xác định yêu cầu của đề: phân tích sự thay đổi tâm trạng của nhân vật.
Kết hợp lí lẽ và dẫn chứng phù hợp
Gợi ý:
- Tâm trạng của anh về quê hương qua lời kể của mẹ: quê hương hiện qua những câu chuyện bình dị, đời thường: mái bếp dột vào mùa mưa, con đường bê tông mới đổ, chuyện hàng xóm lần đầu làm sui, cô dâu phóng xuồng theo người mình yêu, bà thầy bói...Đó là cách níu giữ anh với cội nguồn, giúp anh thấy quê nhà gần gũi, ấm áp, vẫn là nơi trở về sau những ngày mưu sinh mệt mỏi
- Sau khi mẹ mất, quê hương hiện lên qua lời kể của chị Hai: gai góc, trần trụi và đầy bất trắc: những cuộc nhậu hỗn độn, tai nạn xe....Quê hương bỗng hóa thành nơi khiến anh cảm thấy lạc lõng, như mất đi điểm tựa tinh thần quan trọng nhất.
sự thay đổi tâm trạng cho thấy tình cảm gắn bó của nhân vật anh với quê hương
Là người trẻ sử dụng rất nhiều mạng xã hội, anh/ chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) thể hiện suy nghĩ của bản thân về việc tự bảo vệ mình trước những thông tin xấu và những lừa đảo trên mạng internet hiện nay.
- Xác định đúng vấn đề nghị luận
- Vận dụng thao tác lập luận giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận, bác bỏ và rút ra bài học nhận thức, hành động.
- Kết hợp lí lẽ và dẫn chứng từ đoạn trích, thực tiễn đời sống để làm sáng tỏ vấn đề.
- Bố cục bài viết đảm bảo ba phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.
* Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận
* Thân bài:
- Giải thích:
+ Thông tin xấu là những thông tin có nội dung sai trái, bịa đặt, bóp méo, xuyên tạc sự thật hoặc có một phần sự thật nhưng được đưa tin với dụng ý xấu, chưa được kiểm chứng gây ảnh hưởng đến cá nhân, tổ chức.
+ Lừa đảo trên mạng internet được hiểu là các đối tượng xấu lợi dụng các trang mạng xã hội để cung cấp thông tin sai sự thật, nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản, lấy cắp thông tin của người dùng và sử dụng các thông tin đó vào mục đích trái pháp luật, gây thiệt hại cho người dùng.
- Biểu hiện đa dạng của thông tin xấu và lừa đảo trên mạng internet :
+ Nội dung phản cảm, bạo lực, kích động: cổ súy hành vi lệch chuẩn, xúc phạm danh dự cá nhân, tổ chức.Thông tin độc hại về lối sống. Nội dung vi phạm pháp luật: tuyên truyền mê tín dị đoan, cờ bạc, ma túy, hành vi trái pháp luật. Xâm phạm quyền riêng tư: tung tin cá nhân, bôi nhọ, nói xấu người khác trên mạng……
+ Lừa đảo khi sử dụng công nghệ AI giả danh người thân, bạn bè gọi điện vay tiền, chuyển khoản. Giả danh nhân viên y tế báo người thân đang cấp cứu
+ Lừa đảo qua hình thức cài cắm ứng dụng, link quảng cáo cờ bạc, cá độ, tín dụng đen....
- Bàn luận về các góc nhìn, cách sử dụng thông tin trên mạng internet.
+ Nhìn nhận mặt tích cực của thông tin trên mạng internet: cung cấp thông tin, kiến thức; giải trí; kết nối bạn bè, gia đình; học tập trực tuyến; làm việc từ xa; kiếm tiền để tăng thêm thu nhập…
+ Nhìn nhận mặt trái của thông tin xấu, lừa đảo trên mạng internet: ảnh hưởng sức khỏe, xâm phạm quyền riêng tư, nguy cơ mất an ninh, nội dung thông tin xấu không lành mạnh, dễ bị lừa đảo.
HS lựa chọn và sử dụng dẫn chứng phù hợp
- Nguyên nhân
+ Lừa đảo trên mạng xã hội là do:
++ Người dùng vô tình tiết lộ bí mật đời tư hay tiết lộ những thông tin cá nhân để cho những kẻ xấu dễ dàng tiếp cận, làm quen.
++ Thú vui khoe những thứ đồ xa xỉ chính điều đó vô tình đã tạo sự tò mò, muốn chiếm đoạt tài sản của kẻ xấu
++ Do người dùng thường xuyên sử dụng cùng một tên tài khoản và mật khẩu trên nhiều dịch vụ trực tuyến khác nhau, việc để lộ tên tài khoản và mật khẩu trên một dịch vụ có thể khiến bạn mất quyền kiểm soát đối với tất cả các tài khoản số của mình, ví dụ như tài khoản ngân hàng trực tuyến, tài khoản Facebook, Zalo, ..
++ Tham gia mạng xã hội hiện nay, phần lớn là giới trẻ đặc biệt là lứa tuổi chưa thành niên, tâm sinh lý các em chưa phát triển một cách đầy đủ, chưa phân biệt được thông tin tốt xấu, dễ bị kích động, dụ dỗ, lôi kéo .
- Đề xuất một số biện pháp phòng tránh thông tin xấu và lừa đảo trên mạng iinternet
+ Cần kiểm tra, xác minh nguồn thông tin trước khi chia sẻ hoặc làm theo. Chỉ nên tin tưởng các trang web, fanpage chính thống; đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn uy tín khác nhau để tránh bị dẫn dắt bởi tin giả.
+ Với mỗi người dân, nhất là giới trẻ cần tự trang bị cho mình vốn hiểu biết và những kỹ năng cần thiết trong việc chọn lọc, nhận diện thông tin...
+ Dành nhiều thời gian học tập, nghiên cứu giảm thời lượng lướt mạng xã hội, không tham gia các trò chơi mời gọi làm giàu, có thưởng…
+ Không đăng nhập vào đường link lạ; không cung cấp mã OTP cho người khác biết;
+ Không chuyển bất cứ khoản tiền nào để làm thủ tục vay tiền hoặc chứng minh tài chính;...
+ Các bộ, ban, ngành cần phối hợp chặt chẽ, thống nhất, đồng bộ trong việc quản lý Internet; Tăng cường kiểm tra, giám sát, xử phạt nghiêm khắc các sai phạm trên mạng xã hội.
+ Cần tăng cường tuyên truyền pháp luật, cảnh báo các hành vi vi phạm pháp luật; chỉ rõ những thủ đoạn, nội dung thông tin giả mạo, tính chất nguy hại của nó đối với cá nhân và xã hội.
* Kết bài: Khái quát vấn đề nghị luận
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
