Đề thi tham khảo giữa học kì 1 Văn 11 - Đề số 12
I. ĐỌC HIỂU
Ăn tết rừng xong
từ giã chú tắc kè
chúng tôi xuôi - ào ào cơn lũ đổ
các binh đoàn tràn vào thành phố
đang mùa thay lá những hàng me.
Lá me vàng lăn tăn trải thảm phố hè
chồi xanh lăn tăn nơi đầu cành run rẩy
cơn gió thoảng chút hương rừng đâu đấy
hạt mưa đầu mùa trong suốt giữa lòng tay.
Người bạn tôi không về tới nơi này
anh gục ngã bên kia cầu xa lộ
anh nằm lại trước cửa vào thành phố
giây phút cuối cùng chấm dứt cuộc chiến tranh.
Đồng đội, bao người không “về tới” như anh
nằm lại Cầu Bông, Đồng Dù, và xa nữa...
tất cả họ, suốt một thời máu lửa đều ước ao thật giản dị:
sắp về!
(Trích Tiếng tắc kè kêu trong thành phố, Nguyễn Duy)
Xác định thể thơ của văn bản trên.
Vận dụng kiến thức về thể thơ hiện đại, căn cứ vào số tiếng trong mỗi dòng, cách ngắt nhịp, gieo vần và sự linh hoạt về hình thức.
Văn bản được viết theo thể thơ tự do.
Thành phố trong ngày người lính trở về được miêu tả qua những hình ảnh nào?
Vận dụng kĩ năng nhận diện và liệt kê các hình ảnh thơ, chú ý những từ ngữ trực tiếp miêu tả cảnh vật thiên nhiên trong đoạn thơ.
Thành phố trong ngày người lính trở về được miêu tả qua những hình ảnh: Những hàng me đang mùa thay lá, lá me vàng, chồi xanh, cơn gió thoảng, hạt mưa đầu mùa
Anh/chị có suy nghĩ gì về hình ảnh người lính trong những câu thơ:
“anh gục ngã bên kìa cầu xa lộ/anh nằm lại trước cửa vào thành phố/giây phút cuối cùng chấm dứt cuộc chiến tranh”?
- Vận dụng kĩ năng phân tích hình ảnh thơ và bày tỏ suy nghĩ, cảm nhận.
- Chú ý hoàn cảnh, hành động và ý nghĩa của sự hi sinh để làm nổi bật vẻ đẹp người lính.
- Những câu thơ khắc họa hình ảnh người lính hi sinh ngay trước ngưỡng cửa thành phố, vào thời khắc cuộc chiến tranh sắp kết thúc.
- Sự hi sinh ấy cho thấy:
+ Chiến tranh vô cùng khốc liệt và tàn khốc, cướp đi sự sống của biết bao con người.
+ Người lính đã chiến đấu dũng cảm, kiên cường, sẵn sàng hi sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
+ Sự hi sinh của anh càng trở nên xót xa, ám ảnh bởi anh đã không thể tận hưởng giây phút hòa bình mà mình và đồng đội hằng mong đợi.
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ có trong đoạn thơ sau:
Đồng đội, bao người không “về tới” như anh nằm lại Cầu Bông, Đồng Dù, và xa nữa...
- Vận dụng kiến thức về biện pháp tu từ, xác định từ ngữ, cấu trúc đặc biệt và cách sắp xếp các sự vật trong câu thơ.
- Phân tích tác dụng trên các phương diện nghệ thuật, nội dung, biểu cảm.
Đồng đội, bao người không “về tới” như anh nằm lại Cầu Bông, Đồng Dù, và xa nữa...
- Biện pháp tu từ: nói giảm nói tránh (về tới – chỉ cái chết) và liệt kê (Cầu Bông, Đồng Dù và xa nữa)
- Tác dụng:
+ Thể hiện niềm tiếc thương, đau xót và lòng biết ơn, trân trọng đối với những người đã hi sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
+ Thể hiện sự thương xót và trân trọng những hi sinh thầm lặng của thế hệ đi trước.
Điều ước cuối cùng trong bài thơ gợi lên mong mỏi gì của người lính nói riêng và toàn dân tộc nói chung?
Vận dụng kĩ năng phân tích hình ảnh, từ ngữ có ý nghĩa biểu tượng và khái quát thông điệp của văn bản.
Điều ước cuối cùng của những người lính là: “sắp về!”
* Với người lính, đó là mong ước được:
- Trở về sau những năm tháng chiến đấu gian khổ.
- Đoàn tụ với gia đình, đồng đội và những người thân yêu.
- Được sống trong những ngày tháng hòa bình.
* Với toàn dân tộc, đó là khát vọng về:- Hòa bình, độc lập, thống nhất.
- Chấm dứt chiến tranh, mất mát và chia lìa.
- Một cuộc sống bình yên, hạnh phúc.
II. VIẾT
Hãy viết một đoạn văn ngắn trình bày cảm nhận của anh/chị về vẻ đẹp của thiên nhiên và con người qua đoạn thơ:
“Sao anh không về chơi thôn Vĩ? Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên Vườn ai mướt quá xanh như ngọc Lá trúc che ngang mặt chữ điền.”
(Trích “Đây thôn Vĩ Dạ”- Hàn Mặc Tử)
- Vận dụng kĩ năng viết đoạn văn nghị luận văn học, kết hợp phân tích nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ.
- Xác định đúng vấn đề nghị luận: vẻ đẹp của thiên nhiên và con người xứ Huế qua khổ thơ đầu.
- Sử dụng dẫn chứng thơ tiêu biểu, phân tích từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ để làm rõ vẻ đẹp của thiên nhiên và con người.
- Đoạn văn cần bảo đảm tính thống nhất về nội dung, lập luận mạch lạc, diễn đạt trong sáng.
Gợi ý:
- Giới thiệu tác giả tác phẩm và vấn đề nghị luận.
- Phân tích được vẻ đẹp của thiên nhiên và con người trong khổ một của bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ.
+ Câu hỏi tu từ mang nhiều sắc thái: một câu hỏi hay lời trách nhẹ nhàng, lời mời mọc ân cần.
+ Vẻ đẹp thiên nhiên hữu tình, trong trẻo, tinh khiết, tràn đầy sức sống,…
+ Vẻ đẹp con người: hiền hòa, phúc hậu, dịu dàng, kín đáo.
- Đánh giá chung:
+ Trí tưởng tượng phong phú. Nghệ thuật so sánh, sử dụng câu hỏi tu từ,... Hình ảnh sáng tạo, có sự hòa quyện giữa thực và ảo.
+ Bức tranh phong cảnh Vĩ Dạ trong khoảnh khắc hừng đông và tâm hồn nhạy cảm, yêu thiên nhiên, con người tha thiết cùng niềm băn khoăn day dứt của tác giả.
Hãy viết một bài văn nghị luận khoảng 600 chữ trình bày suy nghĩ của em về lý tưởng sống của thanh niên hiện nay.
- Vận dụng kĩ năng viết bài văn nghị luận xã hội, kết hợp các thao tác giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận, bác bỏ và liên hệ.
- Xác định đúng vấn đề nghị luận: lí tưởng sống và ý nghĩa của việc xác định, theo đuổi lí tưởng sống đúng đắn ở thanh niên hiện nay.
- Kết hợp lí lẽ chặt chẽ với dẫn chứng tiêu biểu, xác thực, phù hợp để làm sáng tỏ các luận điểm.
- Bài viết cần bảo đảm bố cục ba phần, lập luận logic, diễn đạt trong sáng, mạch lạc.
1. Mở bài
- Nêu vấn đề nghị luận: Trong bối cảnh hiện đại, việc xác định lý tưởng sống đúng đắn là điều vô cùng quan trọng đối với thanh niên.
2. Thân bài
a. Giải thích khái niệm
- Lý tưởng sống: Là mục tiêu sống cao đẹp, mang lại giá trị cho bản thân và cho cộng đồng, là kim chỉ nam định hướng hành động, suy nghĩ và thái độ sống của con người.
- Lý tưởng sống của thanh niên hiện nay: Là cách mà người trẻ xác định mục tiêu sống, định hướng tương lai, thể hiện trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội.
b. Vai trò, ý nghĩa của lý tưởng sống đối với thanh niên
- Giúp thanh niên có định hướng rõ ràng trong học tập, công việc và cuộc sống.
- Tạo động lực vươn lên, vượt qua khó khăn, kiên định với con đường đã chọn.
- Thúc đẩy sự trưởng thành, bản lĩnh, hình thành nhân cách tốt đẹp.
- Góp phần phát triển xã hội, xây dựng đất nước văn minh, giàu mạnh.
c. Những biểu hiện của lý tưởng sống đúng đắn ở thanh niên
- Không ngừng học tập, rèn luyện để hoàn thiện bản thân.
- Có tinh thần cống hiến, sống vì cộng đồng.
- Tôn trọng lẽ phải, sống trung thực, có trách nhiệm.
- Dám nghĩ, dám làm, dấn thân để thực hiện ước mơ.
- Hòa nhập với thời đại nhưng không hòa tan, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.
d. Thực trạng hiện nay
- Tích cực: Nhiều bạn trẻ có hoài bão lớn, khởi nghiệp thành công, tích cực tham gia các hoạt động thiện nguyện, môi trường, xã hội.
- Tiêu cực: Một bộ phận thanh niên sống buông thả, thiếu mục tiêu, chạy theo lối sống thực dụng, sống ảo, thiếu trách nhiệm.
e. Thanh niên cần làm gì để xây dựng lí tưởng sống đúng đắn?
- Mỗi thanh niên cần chủ động xác định lý tưởng sống phù hợp, gắn liền với trách nhiệm và đạo đức.
- Không ngừng học hỏi, hoàn thiện bản thân, giữ vững niềm tin và kiên trì theo đuổi lý tưởng.
- Gia đình, nhà trường và xã hội cần chung tay định hướng lý tưởng sống đúng đắn cho thế hệ trẻ.
3. Kết bài
- Khẳng định lại vai trò quan trọng của lý tưởng sống đối với thanh niên.
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
