Đề thi thử học kì 1 Văn 12 - Đề số 5
I. ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau:
(Tóm lược: Truyện Trái tim hổ xoay quanh một câu chuyện ly kỳ xảy ra ở bản Hua Tát. Bản Hua Tát có một người con gái xinh đẹp tên là Pùa nhưng không may bị liệt hai chân, suốt năm suốt tháng nằm một chỗ. Mùa đông năm ấy, bản Hua Tát xuất hiện một con hổ dữ khiến cả bản phải sống trong nỗi lo sợ.)
Người ta đồn con hổ có trái tim khác thường, trái tim nó chỉ bằng hòn sỏi và trong suốt. Trái tim ấy là bùa hộ mệnh, cũng là vị thuốc thần. Ai có trái tim ấy sẽ được may mắn, giàu sang suốt cả cuộc đời. Trái tim ấy nếu đem ngâm rượu sẽ chữa được mọi thứ bệnh hiểm nghèo. Liệt chân như Pùa, uống thứ thuốc ấy cũng sẽ khỏi được.
Tin đồn như con chim cắt chuyền khắp thung lũng. Ở bếp lửa, chân quản, dưới suối, trên nương, đâu đâu người ta cũng nói về trái tim hổ. Tin đồn bay xuống cả vùng đồng bằng của người Kinh, bay lên cả đỉnh núi cao của người Mông. Tin đồn bao giờ cũng thế, qua miệng của những kẻ ngu dốt thì quái lạ thay, thường thú vị hơn qua những con người từng trải.
Có rất nhiều người đi săn con hổ. Có người Thái, người Kinh, người Mông… Người thì muốn săn hổ để lấy trái tim làm bùa hộ mệnh, người thì muốn lấy trái tim hổ làm thuốc. Trách họ thế nào được? Đời người ta, ai đã chẳng từng săn đuổi bao nhiêu phù du?
Trong đám thợ săn, đông nhất là đám con trai bản Hua Tát. Họ muốn lấy được trái tim hổ để về chữa bệnh cho Pùa.
Việc săn hổ kéo dài gần hết mùa đông. Nhưng, như có phép lạ, con hổ tinh khôn biết tránh những nơi người ta phục nó. Những người đi săn bị nó săn lại. Hơn mười người chết vì con hổ dữ. Tiếng khóc than lẫn với tiếng gió hú dài âm âm trong bản. Người ta nản chí dần, số người đi săn rụng nhanh như bứa chín cây, cuối cùng chỉ còn một người. Người ấy là Khó.
Khó là trai bản Hua Tát. Chàng mồ côi cha mẹ, sống như con don con dim. Con don, con dim sống lủi thủi, đi con đường riêng, ăn uống thế nào không ai biết được. Khó chẳng bao giờ tham dự những cuộc họp mặt, hội hè ở bản. Phần vì Khó nghèo, phần Khó xấu trai. Chàng bị đậu mùa, mặt rỗ chằng chịt. Người Khó dị dạng: hai tay dài chấm đầu gối, đôi chân khẳng khiu lúc nào đi cũng như chạy. Con don, com dim có đi bao giờ?
Thấy Khó đi săn nhiều người ngạc nhiên. Người ta lại càng ngạc nhiên thấy Khó săn hổ không phải để lấy bùa phép may mắn cho chàng mà để lấy thuốc về chữa cho Pùa. Đêm đêm, họ thấy Khó đứng dưới chân sàn nhà Pùa nhìn lên như kẻ si tình, cũng giống như tên ăn trộm.
Người bản Hua Tát không biết Khó đi con đường nào tìm vết hổ. Đường của con don, con dim hổ cũng không biết. Con hổ thấy sự nguy hiểm. Nó thay đổi chỗ ở, thay đổi đường đi. Khó và con hổ săn nhau từng giờ…
Một đêm, người ta đang ngồi kể chuyện ở sàn nhà Pùa thì nghe thấy tiếng súng nổ. Tiếng súng kíp âm âm như tiếng sấm. Có tiếng hổ gầm dữ dội vang trong khe núi.
– Hổ chết rồi! Đúng Khó bắn chết hổ rồi! Cả bản kinh hoàng xôn xao như rừng gặp bão. Người ta reo hò. Nhiều người vừa reo vừa trào nước mắt. Trai bản đốt đuốc lên rừng tìm Khó.
Gần sáng, người ta mới tìm thấy Khó và xác con hổ đã chết. Cả hai lăn xuống vực sâu dưới suối. Khó bị gãy lưng, mặt chàng đầy vết cào cấu của hổ. Con hổ bị bắn toác đầu. Viên đạn bắn gần xé rách trán hổ xuyên vào tận óc.
Nhưng, điều kỳ lạ nhất là ngực con hổ đã bị rạch đi, trái tim của nó không còn đấy nữa. Vết rạch bằng dao còn mới, máu bết hai bên vết rạch chảy ròng ròng, sủi thành bọt như bong bóng. Đã có kẻ nào đánh cắp trái tim con hổ!
Tất cả trai bản Hua Tát lặng im, cúi gầm mặt xuống. Họ hổ thẹn, căm giận, chua xót.
Hơn mười người chết trong mùa đông ấy vì con hổ dữ. Thêm hai người nữa chết sau câu chuyện đó. Hai người ấy là Pùa và Khó…
Người bản Hua Tát đã chôn con hổ ngay chỗ nó chết. Không ai nhắc lại huyền thoại về sự mầu nhiệm của trái tim hổ. Người ta đã quên nó đi như quên bao điều cay đắng xảy ra trên thế gian này. Điều ấy cũng cần.
Còn nhớ chuyện ấy, bây giờ có lẽ chỉ rất ít người.
(Trích “Trái tim hổ”, Những ngọn gió Hua Tát, Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp, NXB Văn học, 2003, tr 276-279)
Xác định ngôi kể của truyện ngắn trên.
Vận dụng kiến thức về ngôi kể, căn cứ vào người kể chuyện và cách sử dụng đại từ, từ ngữ xưng hô trong văn bản.
Truyện được kể theo ngôi thứ ba.
Chỉ ra lỗi logic trong câu văn sau:
Là nhà văn luôn đi tìm những giá trị truyền thống, tác phẩm Những ngọn gió Hua Tát của Nguyễn Huy Thiệp thể hiện quan niệm nhân sinh sâu sắc “ở hiền gặp lành”, “ác giả ác báo”, “gieo nhân nào gặt quả ấy”.
- Vận dụng kiến thức về lỗi logic do lẫn lộn các đối tượng/bình diện trong câu.
- Xác định chủ thể của hành động, đặc điểm hoặc trạng thái ở phần đầu câu và đối chiếu với chủ thể ở phần chính.
Lỗi logic trong câu văn là lỗi lẫn lộn giữa các bình diện khi nói về đối tượng (hoặc 2 vế câu không tương thích): Vế trước đề cập đến tác giả (nhà văn), vế sau đề cập đến tác phẩm.
Phân tích tác dụng của các chi tiết kì ảo về trái tim hổ được sử dụng trong văn bản.
- Vận dụng kiến thức về chi tiết kì ảo trong truyện
- Nhận diện và phân tích tác dụng trên các phương diện: nội dung, nghệ thuật.
- Chi tiết kì ảo về trái tim hổ:
+ Trái tim hổ là bùa hộ mệnh, cũng là vị thuốc thần.
+ Trái tim hổ sẽ mang lại may mắn, giàu sang suốt đời cho con người.
+ Trái tim hổ nếu đem ngâm rượu sẽ chữa được mọi thứ bệnh hiểm nghèo. Liệt chân như Pùa, uống thứ thuốc ấy cũng sẽ khỏi được.
- Tác dụng:
+ Góp phần tạo nên diễn biến kịch tính của câu chuyện, thúc đẩy cốt truyện phát triển với những diễn biến li kì, hấp dẫn
+ Khắc họa, tô đậm bi kịch của các nhân vật
+ Góp phần thể hiện chủ đề tư tưởng của tác phẩm: thức tỉnh con người sống lý trí, không nên tin vào những điều hão huyền, không có thực.
+ Tạo nên sự hấp dẫn, bí ẩn, lôi cuốn, độc đáo cho tác phẩm; thể hiện sự sáng tạo của tác giả trong nghệ thuật viết truyện ngắn
Các câu văn: “Người ta lại càng ngạc nhiên thấy Khó săn hổ không phải để lấy bùa phép may mắn cho chàng mà để lấy thuốc về chữa cho Pùa. Đêm đêm, họ thấy Khó đứng dưới chân sàn nhà Pùa nhìn lên như kẻ si tình, cũng giống như tên ăn trộm.” gợi cho em suy nghĩ gì về nhân vật chàng Khó?
Vận dụng kĩ năng phân tích nhân vật, dựa vào hành động, mục đích, thái độ và hoàn cảnh của nhân vật để nhận xét phẩm chất.
- Chàng Khó là người có trái tim giàu lòng yêu thương; có khát vọng tình yêu, hạnh phúc: Tình yêu của Khó dành cho Pùa đã vượt lên trên những toan tính, ích kỷ tầm thường của con người. Trong khi mọi người tìm cách giết hổ để có được sức mạnh, sự giàu sang thì Khó giết hổ chỉ vì muốn cứu Pùa, cũng không hề nghĩ cho bản thân mình …
- Đó là người có lối sống, nhân cách đẹp. Chúng ta cần trân trọng, ngợi ca, học tập theo những phẩm chất tốt đẹp đó…
Từ cuộc chiến của chàng Khó với con hổ trong văn bản trên, anh/chị hãy rút ra bài học có ý nghĩa nhất với bản thân.
- Vận dụng kĩ năng rút ra bài học từ một sự việc, hình tượng trong tác phẩm và liên hệ bản thân.
- Bài học cần phù hợp với nội dung văn bản và có khả năng vận dụng vào cuộc sống.
- Cuộc chiến đấu của chàng Khó với con hổ: chàng Khó đã tìm mọi cách để săn con hổ để mong chữa được bệnh cho Pùa. Chàng đã bắn được con hổ nhưng trái tim hổ đã bị ai đó đánh cắp, còn chàng cũng bị chết ngay sau đó.
- Bài học có ý nghĩa nhất:
Gợi ý: Trả lời 1 trong các bài học:
+ Chúng ta hãy sống lý trí, tỉnh táo, đừng bao giờ tin vào những điều viển vông, không có thực trong cuộc sống.
+ Con người hãy đối xử với nhau bằng tình thương yêu, nhân ái, vị tha …
+ Con người không nên đối cử tàn ác với thiên nhiên …
II. VIẾT
Thời đại 4.0 với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ mang đến cho con người nhiều điều kiện thuận lợi nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức trong việc sáng tạo, đổi mới không ngừng.
Từ góc nhìn của người trẻ, hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về vấn đề: Tuổi trẻ và sự sáng tạo.
- Vận dụng kĩ năng viết bài văn nghị luận xã hội, kết hợp các thao tác giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận, bác bỏ và liên hệ.
- Xác định đúng vấn đề nghị luận: vai trò của sự sáng tạo đối với tuổi trẻ và trách nhiệm của người trẻ trong việc rèn luyện, phát huy năng lực sáng tạo.
- Kết hợp lí lẽ chặt chẽ với dẫn chứng tiêu biểu, xác thực, phù hợp để làm sáng tỏ các luận điểm.
- Bài viết cần bảo đảm bố cục ba phần, lập luận logic, diễn đạt trong sáng, mạch lạc.
1. Mở bài
Dẫn dắt và giới thiệu vấn đề nghị luận
2. Thân bài
♦ Giải thích:
- Tuổi trẻ: Là giai đoạn thanh xuân, thời điểm mà con người có nhiều hoài bão, ước mơ và tiềm năng phát triển.
- Sáng tạo: Là khả năng nghĩ ra những ý tưởng mới, cách làm mới, góp phần thay đổi, phát triển xã hội và cá nhân 🡪 Đòi hỏi con người phải có tư duy linh hoạt, trí tưởng tượng phong phú, sẵn sàng thử nghiệm những điều mới lạ.
♦ Cơ sở của vấn đề (Sự cần thiết):
- Thời đại công nghệ phát triển tạo điều kiện thuận lợi cho sự sáng tạo, đổi mới trong công việc, cuộc sống
- Tuổi trẻ là độ tuổi tràn đầy năng lượng, nhiệt huyết, dám nghĩ dám làm, không bị gò bó bởi những khuôn khổ cũ, dễ dàng tiếp thu những điều mới mẻ, từ đó tạo ra nhiều ý tưởng đột phá
- Thực trạng: Bên cạnh những người trẻ dám nghĩ, dám làm, luôn đổi mới sáng tạo không ngừng thì vẫn còn không ít người trẻ thụ động, lười suy nghĩ, lười sáng tạo…
♦ Vai trò, ý nghĩa của sự sáng tạo
- Sáng tạo là động lực để phát triển bản thân:
+ Giúp người trẻ khẳng định bản thân, phát huy năng lực….
+ Việc không ngừng sáng tạo giúp tuổi trẻ hoàn thiện bản thân, không ngừng tiến lên trong cuộc sống.
+ Sự sáng tạo thể hiện phẩm chất đáng quý của con người, cho thấy con người đang suy nghĩ, sống có ý nghĩa, trẻ trung, năng động…
- Sáng tạo là chìa khóa để thành công: Trong một thế giới không ngừng thay đổi, sáng tạo là yếu tố then chốt giúp tuổi trẻ cạnh tranh và thành công.
- Sáng tạo giúp thúc đẩy sự phát triển của xã hội, đưa nền văn minh nhân loại tiến lên , giúp đất nước ngày càng giàu mạnh…
♦ Tuổi trẻ cần làm gì để phát huy sự sáng tạo?
- Cần nhận thức đúng về vai trò của sự sáng tạo và trách nhiệm của người trẻ trong việc sáng tạo không ngừng.
- Luôn học hỏi, thử nghiệm những điều mới mẻ.
- Cần tạo ra môi trường học tập và làm việc linh hoạt, cởi mở để tuổi trẻ có thể tự do sáng tạo.
- Luôn suy nghĩ mới mẻ, đổi mới --> tích cực tìm ra những giải pháp mới, hướng đi mới cho vấn đề…
♦ Mở rộng, trao đổi quan điểm trái chiều:
- Khó khăn, thử thách trong việc sáng tạo:
+ Áp lực từ xã hội và gia đình: Đôi khi tuổi trẻ phải đối mặt với những định kiến, khuôn khổ từ xã hội, gia đình, khiến họ khó phát huy hết khả năng sáng tạo.
+ Thiếu kinh nghiệm: Sự non nớt về kinh nghiệm đôi khi khiến tuổi trẻ gặp khó khăn trong việc hiện thực hóa các ý tưởng sáng tạo.
- Quan điểm trái chiều: Nhiều bạn trẻ cho rằng việc sáng tạo là của một vài cá nhân có năng lực nổi trội. Bởi thế, họ chấp nhận làm những việc tầm thường, sống một cuộc đời hưởng thụ, lãng phí đáng tiếc những tháng ngày tuổi trẻ sôi nổi của mình 🡪 Phê phán những con người sông thụ động, ỉ lại, lười suy nghĩ, thích hưởng thụ … Họ không những đánh mất khả năng sáng tạo của bản thân mà còn là gánh nặng của xã hội.
3. Kết bài
Khẳng định lại vấn đề nghị luận





