Đề thi thử giữa học kì 1 Văn 12 - Đề số 5
I. ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau:
KHÔNG GIA ĐÌNH[1] (trích)
Hector Malot[2]
Tóm tắt: Tác phẩm là câu chuyện của Remi - một cậu bé bị bỏ rơi tại Paris và được nhận nuôi bởi gia đình Barberin ở làng Chavanon nước Pháp. Mẹ nuôi của cậu là bà Barberin rất yêu thương cậu nhưng cha nuôi của cậu thì không. Sau một sự cố bị tai nạn khi đi làm tại Paris, bị thua kiện phải bán hết tài sản, ông Barberin quyết định bán Remi cho gánh xiếc của ông cụ Vitalis mà không cho vợ biết. Đoạn trích dưới đây kể về lúc Remi buộc phải ra khỏi nhà theo cụ Vitalis, vô tình nhìn thấy má Barberin từ xa cũng đang tìm cậu.
[…] Bỗng nhiên trên con đường dốc lên làng tôi nhìn thấy một chiếc khăn nhỏ màu trắng. Xa quá nên tôi chỉ thấy được màu trắng của chiếc khăn nhưng có những lúc trái tim nhìn tinh hơn đôi mắt: tôi nhận ra má Barberin. Đúng má rồi. Má bước từng bước dài.
Tới rào nhà chúng tôi má đẩy ra, vào sân và đi qua sân khá nhanh. Tôi lập tức đứng lên trên ụ đất không nghĩ tới con Capi đã chồm đến gần tôi. Má Barberin không ở trong nhà lâu. Má đi ra ngay và chạy trong sân. Má tìm tôi. Tôi cúi xuống phía trước và kêu lên bằng tất cả sức lực của mình:
- Má ơi! Má ơi! - Nhưng giọng tôi chìm nghỉm trong không trung.
- Cháu điên à? - Cụ Vitalis hỏi.
Tôi không trả lời chỉ dán mắt vào má Barberin nhưng má đâu có ngờ tôi ở gần má đến như thế nên không nghĩ đến chuyện ngẩng đầu lên. Má đi qua sân, ra lại ngoài đường, quay nhìn tứ phía. Tôi càng gào to hơn. Lúc đó cụ Vitalis đoán ra sự thể bèn cũng leo lên ụ đất. Cụ nhìn thấy cái khăn trắng.
- Tội nghiệp thằng bé! - Cụ thì thầm.
- Ôi! Cháu xin cụ, cho cháu về. - Được sự thông cảm của cụ động viên, tôi nói.
Nhưng cụ nắm lấy cổ tay tôi đưa tôi xuống đường.
- Cháu đã nghỉ rồi, thôi lên đường, chàng trai của ông. - Cụ nói.
Tôi muốn gỡ tay cụ ra nhưng cụ nắm chặt lắm.
- Capi, Zerbino[3]! - Cụ gọi.
Hai con chó vây lấy tôi. Đành phải theo cụ Vitalis thôi. Tôi đã có bằng chứng để hiểu cụ không phải người ác. Sau khi đi độ mười lăm phút cụ bỏ cánh tay tôi.
- Bây giờ cháu đi cạnh ông, nhưng đừng quên nếu cháu muốn trốn thì Capi và Zerbino sẽ theo kịp cháu ngay.
Tôi buông một tiếng thở dài.
- Cháu buồn, ông hiểu - Cụ Vitalis tiếp tục nói - Cháu có thể khóc. Nhưng chỉ cần cháu cố mà cảm thấy được là ông mang cháu đi không phải để làm cháu khổ. Cháu mà không đi thì sao nào? Sẽ vào trại trẻ. Những người nuôi cháu không phải cha mẹ cháu. Má tốt với cháu và cháu yêu má, cháu khổ tâm phải xa má, tất cả những cái đó là tốt thôi, nhưng bà ấy không giữ nổi cháu. Chàng trai của ông ạ, cháu phải hiểu rằng cuộc đời thường là một trận chiến mà trong đó có phải người ta muốn làm gì là làm được đâu.
Những lời của cụ rất khôn ngoan nhưng lúc này một sự thực còn kêu to hơn bất kỳ lời nói nào: đó là sự chia ly.[…]
(1) Không gia đình (tiếng Pháp: Sans famille), có thể được xem là tiểu thuyết nổi tiếng nhất của nhà văn Pháp Hector Malot, được xuất bản năm 1878. Tác phẩm đã nhận được giải thưởng của Viện Hàn lâm Văn học Pháp. Nhiều nước trên thế giới đã dịch lại tác phẩm và xuất bản nhiều lần. Từ khi ra đời, Không gia đình đã trở nên quen thuộc đối với thiếu nhi Pháp và thế giới. Kiệt tác này đã được xuất hiện nhiều lần trên phim ảnh và truyền hình.
(2) Hector Malot (1830-1907) - nhà văn nổi tiếng người Pháp, là tác giả của nhiều cuốn sách kinh điển như Những người tình, Không gia đình, Trong gia đình… Trong sự nghiệp cầm bút của mình ông đã viết trên 70 tác phẩm, được hàng triệu bạn đọc trên thế giới đón nhận và yêu mến. Với lối diễn đạt phong phú, óc quan sát tinh thế, am hiểu tâm lí trẻ thơ, Hector Malot đã truyền tới độc giả nhiều thông điệp về tình yêu thương, sự quan tâm giữa con người với con người, nghị lực đối mặt với nghịch cảnh.
(3)Capi, Zerbino: tên hai chú chó trong gánh xiếc của cụ Vitalis.
Văn bản là cuộc đối thoại của các nhân vật nào?
Đọc kĩ văn bản để xác định các nhân vật xuất hiện trong tác phẩm
Văn bản là cuộc đối thoại giữa hai nhân vật: Rê-mi – cụ Vitalis.
Xác định ngôi kể và điểm nhìn của văn bản.
Vận dụng kiến thức về ngôi kể và điểm nhìn của người kể chuyện để xác định
- Ngôi kể trong văn bản: ngôi thứ nhất: Rê-mi kể lại câu chuyện xảy ra với mình
- Điểm nhìn bên trong: kể và tả bằng cảm nhận, ý thức của nhân vật
Tội nghiệp thằng bé! là câu nói của nhân vật nào? Câu nói đó bộc lộ thái độ gì của người nói?
Phân tích sắc thái ngô ngữ để nhận xét thái độ người nói
- Tội nghiệp thằng bé! Là câu nói của nhân vật cụ Vitalis trong văn bản
- Câu nói đó bộc lộ thái độ đồng cảm, xót thương của nhân vật cụ Vitalis dành cho Remi khi nhận ra tình cảnh của chú bé.
Phân tích tác dụng của việc sử dụng những câu văn ngắn trong đoạn: Má Barberin không ở trong nhà lâu. Má đi ra ngay và chạy trong sân. Má tìm tôi.
Đọc kĩ câu văn để phân tích tác dụng của kiểu câu
Đoạn văn gồm 3 câu văn ngắn, có chung chủ ngữ “Má”.
- Tác dụng:
+ Thuật lại các hành động liên tiếp của nhân vật “má”
+ Thể hiện được tâm trạng hồi hộp, cuống quýt dõi theo “má” của nhân vật Remi.
+ Tạo giọng điệu gấp gáp, dồn dập, lôi cuốn của đoạn văn
Tác dụng biểu đạt của câu hỏi: Cháu mà không đi thì sao nào?
Vận dụng kiến thức về kiểu câu nghi vấn để phân tích tác dụng
Tác dụng biểu đạt của câu hỏi: Cháu mà không đi thì sao nào?
- Không dùng để hỏi, vì cụ Vitalis tự trả lời câu hỏi này
- Là cách để cụ Vitalis nêu ra các nguy cơ của việc “cháu không đi”
Từ cảnh ngộ được kể, hãy nêu tâm trạng của nhân vật Remi.
Từ nội dung văn bản để phân tích tấm trạng nhân vật Remi
- Cảnh ngộ của cậu bé Remi:
+ bị bán cho một người xa lạ
+ buộc phải rời xa má Barberin – người duy nhất yêu thương cậu
+ nhìn thấy má trên đường rời đi
- Tâm trạng của Remi:
+ tha thiết muốn ở lại với má
+ đau khổ và bất lực vì không còn cách nào có thể làm thay đổi thực tại.
Nêu cảm nhận của anh/chị về nhân vật cụ Vitalis.
Căn cứ vào nội dung văn bản để phân tích nhân vật Vitalis
Nhân vật cụ Vitalis là một người từng trải, giàu kinh nghiệm sống, nhân hậu.
+ Cụ thấu hiểu hoàn cảnh, nỗi niềm của bé Remi, giúp cậu bé hiểu rõ việc cần phải ra đi.
+ Cụ thương cậu bé phải rời xa người yêu thương cậu, dành những lời động viên và an ủi cậu.
Anh/chị có đồng tình với quan điểm: Cuộc đời thường là một trận chiến mà trong đó có phải người ta muốn làm gì là làm được đâu không? Vì sao? Trả lời trong khoảng 5-7 dòng.
Căn cứ vào nội dung văn bản và liên hệ bản thân
Có thể bày tỏ đồng tình hoặc phản đối quan điểm cuộc đời thường là một trận chiến mà trong đó có phải người ta muốn làm gì là làm được đâu
- Nếu đồng tình, cần nhấn mạnh: cuộc sống vốn đầy rẫy những khó khăn bất trắc mà con người không thể thay đổi được, phải chấp nhận thua cuộc; bởi vậy cần đối diện với hoàn cảnh và tìm cách vượt qua nó.
- Nếu phản đối, cần nhấn mạnh: không khó khăn nào trong cuộc sống có thể làm ảnh hưởng tới con người, con người có thể làm chủ hoàn cảnh song cũng không nên chủ quan trước hoàn cảnh.
- Nếu vừa đồng tình, vừa phản đối có thể kết hợp hai ý trên.
II. VIẾT
Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) so sánh, đánh giá nhân vật cụ Vitalis trong văn bản phần Đọc – hiểu với nhân vật Giăng Van-giăng trong văn bản sau đây:
NHỮNG NGƯỜI KHỐN KHỔ[4] (trích)
Victor Hugo[5]
Tóm tắt: Cô-dét là đứa trẻ vô thừa nhận, mẹ Cô-dét vì cuộc sống mưu sinh nên đã gửi bé vào gia đình Tênácđiê với mong muốn con mình có cuộc sống đầy đủ hơn. Trước khi chết, mẹ cô bé đã nhờ cậy Giăng Van-giăng (ông chủ của mẹ Cô-dét) đến tìm và chuộc lại con mình khỏi gia đình Tênácđiê.
Bà Tênácđiê đang đi đi lại lại trong phòng chợt nhận ra Côdét thay vì làm công việc đã chỉ nhìn hai con bà đang nô đùa.
- À, tao bắt quả tang mày đấy nhé! - Bà ta hét lên - Mày làm công việc như thế đó hả? Tao sẽ bắt mày làm việc bằng roi da đây.
- Này bà…- Giăng Van-giăng ôn tồn nói - Bà cứ để cháu nó chơi.
- Nó phải làm mới có ăn. - Bà Tênácđiê vừa tiếp lời vừa thẳng chân đạp vào Côdét - Từ sáu tháng nay mẹ nó không trả tiền cho chúng tôi nữa, nhưng nó vẫn cứ phải ăn cơ mà. Người mẹ này chẳng đáng gì cả, chị ta bỏ rơi con mình. Có lẽ chị ta đã chết rồi cũng nên.
Giăng Van-giăng chăm chú nhìn vào lò lửa. Ông còn đang mơ mộng thì giọng nói chát chúa khiếp đảm của bà Tênácđiê kéo ông ra khỏi sự trầm tư của mình. Hai đứa con gái nhà Tênácđiê đã bỏ búp bê để chơi với con mèo. Côdét không thể nào cưỡng lại được ước muốn chạm tay vào con búp bê kia, và cô chộp lấy nó. Cô đang ru nó một cách ngây ngất thì bà Tênácđiê đã dừng bước trước mặt cô trong cơn giận sôi bọt mép khiến bà khàn cả giọng.
- Côdét? - Bà hét.
Côdét run bần bật, cô đặt con búp bê xuống đất với một vẻ sùng mộ pha lẫn tuyệt vọng. Rồi cô chập hai bàn tay lại và bật khóc nức nở.
Giăng Van-giăng đứng bật dậy:
- Chuyện gì thế? - Ông hỏi bà Tênácđiê.
- Ông không thấy à? - Bà này lớn tiếng, con quỷ con mạt kiếp này tự tiện chạm tới con búp bê của con tôi với hai bàn tay bẩn thỉu khủng khiếp của nó.
Côdét càng khóc to. Người đàn ông bước thẳng tới cánh cửa mở ra đường, mở cửa và ra ngoài. Một phút chưa kịp trôi qua ông đã trở lại. Ông cầm trong hai bàn tay một con búp bê xinh đẹp mặc áo hồng mà một tiếng đồng hồ trước đây ông đã thoáng thấy trong cửa hàng hội chợ. Ông đặt nó đứng trước Côdét và nói:
- Của cháu đấy.
Côdét trông thấy người đàn ông đó đến với con búp bê kia như trông thấy vầng thái dương. Cô không khóc nữa, dường như cô cũng không dám thở nữa.
Bà Tênácđiê, Êpônin và Ơrêma[6] bấy giờ ngẩn người ra như những pho tượng. Cả những khách đang giải khát cũng im tiếng, một niềm im lặng trọng thể bao trùm khắp quán.
(4) Những người khốn khổ (Tiếng Pháp: Les Misérables) là tiểu thuyết của văn hào Pháp Victor Hugo, được xuất bản năm 1862. Tác phẩm được đánh giá là một trong những tiểu thuyết nổi tiếng nhất của nền văn học thế giới thế kỷ 19. Những người khốn khổ được chuyển thể nhiều lần thành các vở kịch, bộ phim, được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới.
(5) Victor Hugo (1802-1885) là một chính trị gia, thi sĩ, nhà văn, và kịch gia thuộc chủ nghĩa lãng mạn nổi tiếng của Pháp. Victor Hugo chiếm một vị trí trang trọng trong lịch sử văn học Pháp. Các tác phẩm của ông đa dạng về thể loại và trải rộng trên nhiều lĩnh vực khác nhau. Victor Hugo đề cao chủ nghĩa cá nhân, sự công bằng, tình yêu, vẻ đẹp và lẽ phải. Các tác phẩm của ông vừa mang chất lãng mạn và tính xã hội sâu sắc, thể hiện sự đấu tranh cho công lý, quyền lợi của người nghèo và đấu tranh chống chế độ độc tài.
(6) Êpônin và Ơrêma: tên hai đứa con gái nhà Tênacđiê.
Hình thức: bài văn
Dung lượng: khoảng 600 chữ
Dạng bài: nghị luận văn học
Vấn đề nghị luận: nhân vật cụ Vitalis trong văn bản phần Đọc – hiểu với nhân vật Giăng Van-giăng
* Giới thiệu hai nhân vật trong hai tác phẩm của hai nhà văn (theo các thông tin được giới thiệu)
* Làm rõ điểm chung ở hai nhân vật
+ Là những người đàn ông trưởng thành, từng trải, giàu kinh nghiệm sống, có bản lĩnh và khả năng xử lý vấn đề xảy ra
+ Giàu tình yêu thương đối với trẻ nhỏ
+ Đều được đặt vào tình huống có vấn đề, các chi tiết xây dựng nhân vật ấn tượng.
* Làm rõ điểm khác biệt giữa hai nhân vật
+ Được đặt vào những tình huống khác nhau: Cụ Vitalis đến mua Remi và đón cậu bé ra khỏi nhà để đi cùng mình; Giăng Van-giăng đến thăm Cô-dét và thấu hiểu sự thật cuộc sống của cô bé.
+ Cách bày tỏ tình cảm với trẻ nhỏ khác nhau, có tác động lớn đến tình cảm của đứa trẻ: Cụ Vitalis kiên quyết đưa Remi ra khỏi nhà, động viên và an ủi cậu bé bằng lời lẽ “rất khôn ngoan” khiến cậu bé bị thuyết phục; Giăng Van-giăng ra sức bênh vực Cô-dét, mua búp bê để an ủi cô bé khiến Cô-dét phần nào yên tâm vì tìm thấy điểm tựa tinh thần.
+ Được xây dựng bởi hệ thống chi tiết khác nhau, ngôi kể và điểm nhìn trần thuật, lời kể khác nhau.
* Lý giải và nêu giá trị
+ Hai nhân vật nằm trong hai cuốn tiểu thuyết nổi tiếng được viết vào cuối thế kỷ XIX của hai nhà văn Pháp. Bối cảnh xã hội giống nhau đã dẫn đến những hình tượng có nét tương đồng, tạo nên những nhân vật có sức cuốn hút.
+ Hai nhà văn với hai phong cách khác nhau, và do đòi hỏi của nền văn học buộc mỗi nhà văn phải luôn sáng tạo trong quá trình sáng tác dẫn tới cách xây dựng hình tượng nhân vật khác nhau.
* Đánh giá:
- Đánh giá về ý nghĩa của hai hình tượng nhân vật: góp phần thể hiện giá trị hiện thực của tác phẩm và tư tưởng nhân đạo của hai nhà văn.
- Đặt hai hình tượng trong thế tương quan nhằm khẳng định vẻ đẹp của từng hình tượng cũng như trân trọng sự đóng góp của hai nhà văn vào sự phát triển của văn học Pháp nói riêng, văn học thế giới nói chung.





