Đề thi thử giữa học kì 1 Văn 12 - Đề số 6
I. ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản:
DẤU CHÂN NGƯỜI LÍNH
(Trích)
(Tóm tắt: “Dấu chân người lính” là tiểu thuyết kể về cuộc chiến vô cùng ác liệt của quân đội ta với kẻ thù ở thung lũng Khe Sanh, Quảng Trị. Tác phẩm gồm 03 phần: Hành quân – Chiến dịch bao vây – Đất giải phóng, nhằm tái hiện lại hành trình chiến đấu từ những ngày bắt đầu chuẩn bị đến chặng đường hành quân và cuối cùng là cuộc tấn công giành chiến thắng. Trong hành trình ấy là những câu chuyện về cuộc sống chiến đấu và đời sống tâm hồn của chính ủy Kinh, chiến sĩ cần vụ Khuê, trinh sát Lượng, lính thông tin Lữ,... Đoạn trích dưới đây thuộc chương 12, kể về Nết – chị của Khuê, một nữ thanh niên xung phong, được điều đến làm công việc của y tá trạm phẫu thuật ở Tây Nam Khe Sanh)
Nết đã đi làm đường trong đội thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước hai năm, hai năm làm cấp dưỡng nữa, cô đã đi gần suốt dãy Trường Sơn mà vẫn không sao sửa chữa được cải bệnh nhớ nhà. [...]
Làm sao nói hết mọi điều đáng nói về một cái bếp lửa trên chon von Trường Sơn? Những cái bếp bằng đất vắt nặn nên bởi bàn tay khéo léo, khỏi chỉ lan lờ mờ trong có như sương ban mai rồi tan dần, lửa thì đậu lại. Ngọn lửa được ấp ủ trong lòng người con gái đồng bằng. Những chiến sĩ hành quân trên Trường Sơn chợt trông thấy một ánh lửa hồng, một mái nhà, cái bở giậu bằng cây sắn có rặng mồng tơi leo, đàn gà lợn trong chuồng, bên đường một mái tóc cặp buông lơi, một kiểu chít khăn mỏ quạ, một nước da con gái đang sốt rét, một ánh mắt đằm thắm vồn vã: “Các anh người quê ở đâu ta?”. Có biết bao nhiêu là nỗi nhớ đồng bằng gửi vào trong một câu hỏi ấy? Có đêm khuya khoắt ngồi trước khuôn bếp, Nết lắng nghe thấy đủ các thứ tiếng động của rừng: tiếng suối chảy, tiếng gà rừng gáy, tiếng con tắc kè và tiếng chim “bắt cô trói cột”. Mỗi lúc như vậy, nỗi nhớ nhà và nhớ vùng xuôi cứ cồn cào trong gan ruột, Nết nghe rõ tiếng cá chép đớp mồi bên bờ ao ấy, cùng tiếng mẹ khỏa nước rửa chân ngoài cầu ao... Suốt những năm ở nhà cùng với mẹ, chẳng mấy khi Nết trông thấy mẹ mặc một cái quần chùng, hai ống quần ướt sũng bao giờ cũng vo quả gối, đôi bắp chân đen thui khẳng khiu bao giờ cũng in một ngấn bùn trắng. Mỗi buổi trưa hè đi làm ngoài đồng trở về, bước chân bao giờ cũng lật đật, mẹ vứt xó của đồng trước thềm nhà và liền nằm úp sấp bụng trên cái thềm đất, vừa cười ngượng nghịu vừa vẫy Nết lại. Nết chạy tới nhẹ nhàng giậm bàn chân trên dọc sống lưng mẹ, giận dữ rây là mẹ sau các kỳ sinh nở không biết kiêng cữ. Và những lúc như vậy, mẹ chỉ nín lặng nhẫn nhục rên khe khẽ và đưa mắt nhìn lũ con cãi cọ tranh nhau đuổi theo những con cua đồng “U ơi!”. Ngày hôm đó, Nết đã cầm chặt lá thư ngắn ngủi của Khuê trong những ngón tay cứng đờ như không còn biết cảm giác, cô kêu lên một tiếng rên rỉ đầy đau khổ và phẫn nộ. Nết nhớ ngày ở nhà, cô thường giả vờ xắn ống tay áo dọa đùa thằng em bé nhất: “Hiên ra đây chị gội đầu nào?”. Thằng bé sợ nhất là bị bế đi gội đầu liền khóc thét om cả nhà và lần nào Nết cũng bị mẹ mắng: “Cái con quỷ này lớn xác chỉ khỏe trêu em!”. Các mẩu kỷ niệm vui buồn vụn vặt gần như chẳng có ý nghĩa gì hết ở trong cái gia đình nghèo và lam lũ, Nết cứ theo bộ đội đi một bước lại nhớ thêm một chuyện. Không biết bao nhiêu chuyện vui buồn nho nhỏ trong gia đình. Mỗi mẩu chuyện là một lưỡi dao cắt vào gan ruột. “Nết ơi, tao lạy mày, mày khóc đi một cái!”.
- Không bao giờ tao chịu khóc đâu Dự ạ, lúc xong việc ở đây rồi thì tao sẽ khóc. Nhưng bảy giờ anh chị em trong đội đang vội vàng chuẩn bị đón thương binh về, mỗi người xẻ ra làm hai ba mà chưa làm hết việc, lẽ nào ngồi khóc? Làm sao sinh ra người con gái giàu nước mắt vậy, nhưng Nết không rỏ một giọt nước mắt nào cho mẹ và em ở nhà đã chết vì bom Mỹ. Hãy nghiền răng lại mà làm việc đừng quản ngày đêm. Hãy nghiến răng lại mà chiến đấu và làm việc để trả thù cho những người thân đã mất!
(Trích Nguyễn Minh Châu, Tác phẩm văn học được giải thưởng Hồ Chí Minh, NXB Văn học, 2007, tr.538-540)
Nêu dấu hiệu xác định ngôi kể được sử dụng trong đoạn trích.
Căn cứ vào người kể chuyện và cách người kể gọi tên nhân vật, xác định ngôi kể thứ nhất hay ngôi kể thứ ba.
- Đoạn trích được kể theo ngôi thứ ba.
- Dấu hiệu: Người kể chuyện giấu mình, không trực tiếp xuất hiện trong câu chuyện mà gọi tên nhân vật bằng tên riêng như Nết, Khuê, Dự và dùng đại từ “cô”, “tao” để kể về hành động, suy nghĩ, cảm xúc của nhân vật.
Chỉ ra 02 chi tiết miêu tả hình ảnh bếp lửa ở đoạn trích.
Đọc kĩ văn bản, tìm những từ ngữ, hình ảnh trực tiếp miêu tả đặc điểm, hình dáng, ánh sáng hoặc trạng thái của bếp lửa.
Gợi ý:
- Những cái bếp bằng đất được nặn nên bởi bàn tay khéo léo.
- Khói chỉ lan lờ mờ như sương ban mai rồi tan dần, lửa thì đậu lại.
- Một ánh lửa hồng.
Tác giả đã sử dụng cách kể chuyện đan xen giữa những sự kiện diễn ra ở hiện tại và trong dòng hồi ức của nhân vật Nết. Nhận xét về tác dụng của cách kể chuyện này.
Vận dụng kiến thức về nghệ thuật trần thuật, chú ý các phương diện: diễn biến câu chuyện, khắc họa nhân vật, thể hiện nội dung và chủ đề của văn bản.
Việc đan xen giữa những sự kiện ở hiện tại và dòng hồi ức của nhân vật Nết có những tác dụng sau:
- Giúp câu chuyện được triển khai tự nhiên, linh hoạt, tạo sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa cuộc sống gia đình và cuộc sống chiến đấu.
- Khắc họa sâu sắc thế giới nội tâm của Nết: nỗi nhớ quê hương, gia đình da diết; tình yêu thương, sự gắn bó với mẹ và các em; nỗi đau đớn, căm phẫn khi biết tin người thân qua đời.
- Làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn của Nết: giàu tình cảm, giàu lòng yêu thương nhưng cũng vô cùng kiên cường, giàu nghị lực và tinh thần trách nhiệm.
- Góp phần thể hiện sự khốc liệt của chiến tranh, đồng thời làm sáng rõ tinh thần vượt lên đau thương, quyết tâm chiến đấu vì Tổ quốc của những con người trên tuyến đường Trường Sơn.
Phân tích hiệu quả của việc sử dụng ngôn ngữ thân mật trong các câu văn sau: Nết nhớ ngày ở nhà, cô thường giả vờ xắn ống tay cáo dọa đùa thằng em bé nhất: “Hiên ra đây chị gội đầu nào?”. Thằng bé sợ nhất là bị bể đi gội đầu liền khóc thét om cả nhà và lần nào Nết cũng bị mẹ mắng “Cái con quỷ này lớn xác chỉ khỏe trêu em!”
Vận dụng kiến thức về phong cách ngôn ngữ và đặc điểm của ngôn ngữ thân mật. Khi phân tích hiệu quả, cần chỉ ra biểu hiện và tác dụng đối với nội dung, nhân vật, cảm xúc của văn bản.
- Biểu hiện: Tác giả sử dụng ngôn ngữ thân mật, gần gũi thông qua cách xưng hô “chị”, “em”, cách gọi “cái con quỷ này” và lời thoại mang tính khẩu ngữ, tự nhiên, giàu sắc thái biểu cảm.
- Hiệu quả:
+ Tái hiện sinh động những lời nói, hành động và không khí sinh hoạt đời thường trong gia đình Nết.
+ Thể hiện mối quan hệ gần gũi, yêu thương giữa chị em, đồng thời cho thấy sự trách móc nhưng cũng đầy trìu mến của người mẹ đối với con gái.
+ Góp phần khắc họa Nết là cô gái hồn nhiên, tinh nghịch, giàu tình cảm gia đình.
+ Khi đặt trong hoàn cảnh Nết nhận tin mẹ và em đã mất, những lời thoại thân thuộc ấy càng làm nổi bật nỗi đau, sự mất mát và nỗi nhớ thương gia đình của nhân vật.
Câu nói của Nết “Không bao giờ tao chịu khóc đâu Dự a, lúc xong việc ở đây rồi thì tao sẽ khóc” gợi cho anh chị những suy nghĩ gì về cách mỗi người đối diện với nghịch cảnh trong cuộc sống (trình bày trong khoảng 10 dòng)
Vận dụng kĩ năng viết đoạn văn nghị luận xã hội ngắn, triển khai theo các bước: giải thích ý nghĩa câu nói, nêu quan điểm, bàn luận và rút ra bài học nhận thức, hành động.
Câu nói của Nết gợi cho tôi nhiều suy nghĩ về cách con người đối diện với nghịch cảnh trong cuộc sống. Trước những khó khăn, mất mát, mỗi người cần giữ thái độ bình tĩnh, bản lĩnh và không dễ dàng đầu hàng số phận. Chúng ta cần học cách chấp nhận thực tế, đối diện với nỗi đau bằng tinh thần mạnh mẽ, chủ động tìm kiếm giải pháp để vượt qua thử thách. Giống như Nết, dù phải chịu nỗi đau mất đi những người thân yêu, cô vẫn gác lại cảm xúc riêng để hoàn thành nhiệm vụ. Tuy nhiên, mạnh mẽ không có nghĩa là phủ nhận hay kìm nén mọi cảm xúc của bản thân. Mỗi người cần biết chia sẻ, tìm kiếm sự đồng cảm và cho phép mình được nghỉ ngơi, chữa lành sau những tổn thương. Bởi vậy, điều quan trọng là không để nghịch cảnh đánh gục ý chí, mà biết biến khó khăn thành động lực để tiếp tục sống có ý nghĩa và trách nhiệm hơn.
II. VIẾT
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích vẻ đẹp tâm hồn của những con người trên tuyến đường Trường Sơn được thể hiện trong đoạn trích ở phần Đọc
- Xác định đúng vấn đề nghị luận: Vẻ đẹp tâm hồn của những con người trên tuyến đường Trường Sơn.
- Lựa chọn các chi tiết tiêu biểu trong đoạn trích để làm rõ vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật Nết và những người lính.
- Triển khai đoạn văn theo cấu trúc: mở đoạn nêu vấn đề, thân đoạn phân tích các biểu hiện, kết đoạn khái quát và đánh giá.
1. Mở đoạn
- Giới thiệu tác giả Nguyễn Minh Châu, đoạn trích Dấu chân người lính.
2. Thân đoạn
a. Giàu tình yêu thương, gắn bó với gia đình và quê hương
- Những người lính hành quân trên Trường Sơn luôn hướng về quê nhà, tìm thấy hình ảnh thân thuộc của quê hương qua ánh lửa hồng, mái nhà, bờ giậu, rặng mồng tơi, đàn gà...
- Nết dù đã đi gần suốt dãy Trường Sơn vẫn không nguôi nỗi nhớ nhà, nhớ mẹ, nhớ những kỉ niệm bình dị bên gia đình.
- Qua đó, thể hiện tâm hồn giàu tình cảm, luôn trân trọng những điều bình dị, thân thương.
b. Giàu lòng nhân ái, tinh thần sẻ chia và trách nhiệm
- Hình ảnh bếp lửa trên Trường Sơn gợi hơi ấm gia đình, tình cảm hậu phương và sự quan tâm, chăm sóc dành cho những người lính.
- Nết cùng đồng đội khẩn trương chuẩn bị đón thương binh, tận tụy với công việc, đặt nhiệm vụ chung lên trên nỗi đau riêng.
c. Kiên cường, giàu nghị lực và lòng yêu nước
- Khi nhận tin mẹ và em đã mất vì bom Mỹ, Nết vô cùng đau đớn, phẫn nộ.
- Tuy nhiên, cô nén nỗi đau, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ, tiếp tục chiến đấu và làm việc để trả thù cho những người thân đã mất.
- Thể hiện ý chí kiên cường, tinh thần trách nhiệm và lòng căm thù giặc sâu sắc.
d. Đánh giá nghệ thuật
- Nghệ thuật kể chuyện đan xen giữa hiện tại và hồi ức.
- Miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế, ngôn ngữ giàu hình ảnh, cảm xúc.
- Góp phần khắc họa chân thực vẻ đẹp tâm hồn của con người trong chiến tranh.
3. Kết đoạn
- Khẳng định vẻ đẹp tâm hồn của những con người trên tuyến đường Trường Sơn
Trong bài “Niềm tự hào và sứ mệnh của tuổi trẻ, báo điện tử QĐND VN, ngày 26/3/2025 có viết: “Thời địa này không chờ đợi những tâm hồn ngủ quên mà cần những khối óc biết dùng sức trẻ để gieo hạt giống cho tương lai”
Anh chị hãy biết bài văn nghị luận (600 chữ) với chủ đề: Tuổi trẻ Việt nam góp phần tạo nên sức mạnh cộng đồng trong bão lũ thiên tai.
- Xác định đúng vấn đề nghị luận: Vai trò và trách nhiệm của tuổi trẻ Việt Nam trong việc chung tay xây dựng sức mạnh cộng đồng khi xảy ra bão lũ, thiên tai.
- Triển khai bài viết theo bố cục ba phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài
- Sử dụng lí lẽ thuyết phục, dẫn chứng thực tế tiêu biểu, phù hợp; kết hợp các thao tác lập luận giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận.
1. Mở bài
- Giới thiệu vấn đề nghị luận
2. Thân bài
Luận điểm 1. Giải thích vấn đề
- Tuổi trẻ: Thế hệ thanh niên có sức khỏe, tri thức, nhiệt huyết, khát vọng cống hiến và khả năng tiếp thu, ứng dụng những thành tựu mới.
- Sức mạnh cộng đồng: Sức mạnh được tạo nên từ sự đoàn kết, đồng lòng, sẻ chia, tương trợ và chung sức của các cá nhân trong xã hội.
- Góp phần tạo nên sức mạnh cộng đồng trong bão lũ, thiên tai: Là việc người trẻ chủ động tham gia các hoạt động hỗ trợ, cứu trợ, khắc phục hậu quả thiên tai, kết nối các nguồn lực xã hội để giúp đỡ những người gặp khó khăn.
=> Khẳng định: Tuổi trẻ có vai trò quan trọng trong việc lan tỏa tinh thần đoàn kết, nhân ái và huy động sức mạnh toàn xã hội trước thiên tai.
Luận điểm 2. Biểu hiện của việc tuổi trẻ góp phần tạo nên sức mạnh cộng đồng trong bão lũ, thiên tai
- Tinh thần xung kích, tình nguyện:
+ Tham gia hỗ trợ sơ tán người dân đến nơi an toàn.
+Hỗ trợ vận chuyển lương thực, nước uống, thuốc men và các nhu yếu phẩm đến vùng bị ảnh hưởng.
+Tham gia các hoạt động cứu trợ, giúp đỡ người già, trẻ em và những người có hoàn cảnh khó khăn.
- Tinh thần sẻ chia, tương thân tương ái:
+ Quyên góp tiền bạc, quần áo, sách vở, đồ dùng học tập.
+ Tổ chức các chương trình thiện nguyện, gây quỹ hỗ trợ đồng bào vùng lũ.
+ Động viên tinh thần, giúp người dân vượt qua khó khăn, mất mát.
- Phát huy tri thức, công nghệ và khả năng sáng tạo:
+ Lan tỏa thông tin cảnh báo thiên tai, thông tin cứu trợ chính xác.
+ Kết nối các tổ chức, cá nhân và nguồn lực thiện nguyện.
+ Ứng dụng kiến thức, kĩ năng để hỗ trợ phòng tránh và khắc phục hậu quả thiên tai.
Luận điểm 3. Ý nghĩa của những đóng góp từ tuổi trẻ
- Đối với cộng đồng:
+ Hỗ trợ người dân vượt qua khó khăn, giảm bớt thiệt hại do thiên tai gây ra.
+ Góp phần khôi phục đời sống, sản xuất và các hoạt động xã hội.
+ Lan tỏa tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái, củng cố sức mạnh toàn dân tộc.
- Đối với bản thân người trẻ:
+ Bồi dưỡng lòng nhân ái, tinh thần trách nhiệm và ý thức cống hiến.
+ Rèn luyện bản lĩnh, kĩ năng sống, khả năng làm việc nhóm.
+ Giúp tuổi trẻ nhận thức sâu sắc hơn về giá trị của sự sẻ chia và trách nhiệm với đất nước.
Luận điểm 4. Mở rộng, phản biện
- Phê phán những người trẻ thờ ơ, vô cảm, thiếu trách nhiệm trước khó khăn của đồng bào.
- Phê phán hành vi lợi dụng hoạt động thiện nguyện để trục lợi, đánh bóng tên tuổi hoặc lan truyền thông tin sai lệch về thiên tai.
Luận điểm 5. Bài học nhận thức và hành động
- Nhận thức được trách nhiệm của tuổi trẻ đối với cộng đồng và đất nước.
- Chủ động tham gia các hoạt động tình nguyện, thiện nguyện phù hợp với khả năng.
- Biết sẻ chia, giúp đỡ người gặp khó khăn bằng những hành động thiết thực.
- Tích cực học tập, rèn luyện kiến thức và kĩ năng phòng tránh, ứng phó với thiên tai.
- Sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm, lan tỏa thông tin chính xác và những hành động tích cực.
3. Kết bài
- Khẳng định vai trò của tuổi trẻ Việt Nam trong việc tạo nên sức mạnh cộng đồng trước bão lũ, thiên tai.
TẢI APP ĐỂ XEM OFFLINE
Bạn muốn xem lời giải chi tiết của đề thi?
Truy cập toàn bộ các câu hỏi, xem chi tiết đáp án và lời giải tại Loigiaihay.
