Đề thi thử giữa học kì 1 Văn 12 - Đề số 8

- Xác định đề tài, chủ đề, cảm hứng chủ đạo, hình tượng trung tâm và những đặc sắc nghệ thuật của mỗi bài thơ.

- So sánh cách hai tác giả khai thác hình tượng mùa hè, tình yêu cuộc sống và những suy tư về con người, thời gian.

- Phân tích cách cảm nhận mùa hè, mạch cảm xúc, hình ảnh thơ, giọng điệu và thông điệp riêng của mỗi tác phẩm.

- Lí giải sự tương đồng, khác biệt từ phong cách sáng tác, góc nhìn nghệ thuật và trải nghiệm của mỗi tác giả; khẳng định giá trị riêng của từng bài thơ.

- Triển khai luận điểm rõ ràng, sử dụng dẫn chứng tiêu biểu, kết hợp phân tích với so sánh, đánh giá; đảm bảo bố cục ba phần.

a. Mở bài

- Giới thiệu hai tác giả, tác phẩm

- Giới thiệu vấn đề nghị luận: Hai bài thơ cùng lấy mùa hè làm hình tượng trung tâm nhưng lại có những cách cảm nhận, thể hiện và gửi gắm thông điệp riêng biệt.

b. Thân bài

Luận điểm 1. Những điểm tương đồng giữa hai bài thơ

- Về nội dung:

+ Cả hai bài thơ đều lấy mùa hè làm hình tượng trung tâm để thể hiện những cảm nhận, suy tư về cuộc sống.

+ Mùa hè không chỉ được miêu tả qua những đặc điểm thiên nhiên mà còn mang ý nghĩa biểu tượng, gắn với hành trình sống và những trải nghiệm của con người.

+ Cả hai tác phẩm đều thể hiện tình yêu cuộc sống, sự nhạy cảm trước những biến chuyển của thời gian.

- Về nghệ thuật:

+ Sử dụng thể thơ tự do, tạo sự linh hoạt trong cách biểu đạt cảm xúc.

+ Hình ảnh thơ giàu sức gợi, kết hợp giữa hình ảnh thiên nhiên và những liên tưởng mang ý nghĩa biểu tượng.

+ Ngôn ngữ thơ cô đọng, giàu tính biểu cảm, góp phần chuyển tải những suy tư về cuộc đời.

Luận điểm 2. Những điểm khác biệt giữa hai bài thơ

* Bài thơ Say mùa hè – Huy Cận

- Về nội dung:

+ Hình tượng mùa hè: Mùa hè hiện lên rực rỡ, náo nức, tràn đầy sức sống và có sức lôi cuốn mãnh liệt đối với con người.

+ Mạch cảm xúc: Phát triển từ niềm vui, sự háo hức trước cảnh sắc mùa hè đến tình yêu, sự say mê cuộc sống, cuối cùng mở rộng thành những suy tư triết lí về sự sống và cái chết.

+ Tình yêu cuộc sống: Thể hiện qua những câu thơ giàu cảm xúc:

“Ôi mùa hè sao mà rạo rực”: Tiếng reo vui thể hiện sự phấn chấn, háo hức trước mùa hè.

“Nhưng mùa hè người mới thật mùa say”: Khẳng định sức hấp dẫn đặc biệt của mùa hè đối với chủ thể trữ tình.

+ Triết lí nhân sinh: Hai câu thơ cuối:

“Để ta hiểu giã từ chưa phải hết,
Nắm đất quen như hạt chín sang mùa.”

Gợi quan niệm về sự tiếp nối, tuần hoàn của sự sống; cái chết không được nhìn nhận như sự kết thúc tuyệt đối mà gắn với sự chuyển hóa, tiếp nối của tự nhiên.

- Về nghệ thuật:

+ Nhân hóa: “Gọi trẻ em từ xa lắm, hè ơi!”, “Trời đất gọi” làm thiên nhiên trở nên gần gũi, có sức lôi cuốn con người.

+ So sánh: “Nắm đất quen như hạt chín sang mùa” tạo liên tưởng độc đáo, thể hiện quan niệm về sự tiếp nối của sự sống.

+ Giọng điệu: Sôi nổi, náo nức ở những khổ thơ đầu, chuyển sang sâu lắng, suy tư ở khổ thơ cuối.

* Bài thơ Mùa hè – Tạ Anh Thư

- Về nội dung:

+ Hình tượng mùa hè: Mùa hè được cảm nhận qua bốn thời điểm trong ngày: sáng, trưa, chiều, tối; tương ứng với bốn giai đoạn của đời người: cô bé, thiếu nữ, thiếu phụ, bà lão.

+ Mạch cảm xúc: Phát triển theo trình tự thời gian từ sáng đến tối, đồng thời gợi hành trình đời người từ tuổi thơ đến tuổi già.

+ Ý nghĩa biểu tượng:

- Về nghệ thuật:

+ Điệp cấu trúc “Có... ngồi bên cửa sổ/ Ngắm... mùa hè đi qua” tạo sự liên kết giữa các khổ thơ, đồng thời nhấn mạnh sự vận động không ngừng của thời gian.

+ Hình ảnh biểu tượng: Bốn màu sắc “xanh thẳm”, “đỏ rực”, “vàng úa”, “màu rất lạ” vừa tái hiện sự biến đổi của mùa hè, vừa tượng trưng cho những chặng đường đời.

+ Biện pháp tu từ:

+ Giọng điệu: Nhẹ nhàng, trầm lắng, giàu chất suy tư, man mác buồn.

Luận điểm 3. Lí giải sự tương đồng, khác biệt và đánh giá

- Lí giải điểm tương đồng:

+ Cả hai tác giả đều lựa chọn mùa hè làm hình tượng trung tâm để gửi gắm những cảm nhận về thiên nhiên và cuộc sống.

+ Cùng có sự nhạy cảm trước vẻ đẹp của thiên nhiên, sự vận động của thời gian và những quy luật của đời người.

- Lí giải điểm khác biệt:

+ Huy Cận là nhà thơ thuộc thế hệ trước, có hành trình sáng tác gắn với nhiều biến chuyển của lịch sử và cuộc đời. Trong bài thơ, nhà thơ tập trung thể hiện tình yêu thiên nhiên, khát vọng sống mãnh liệt và những suy tư triết lí về sự tiếp nối của sự sống.

+ Tạ Anh Thư là nhà thơ thuộc thế hệ sau, có hồn thơ nữ tính, đằm thắm, giàu suy tư. Tác giả khai thác hình tượng mùa hè qua sự vận động của thời gian và các giai đoạn đời người, từ đó gợi lên những suy ngẫm về tuổi trẻ, tuổi già và sự mất mát.

- Đánh giá:

+ Say mùa hè nổi bật ở cảm hứng yêu đời mãnh liệt, giọng thơ sôi nổi và triết lí sống tích cực.

+ Mùa hè gây ấn tượng bởi kết cấu biểu tượng độc đáo, hình ảnh giàu sức gợi và những suy tư sâu lắng về thời gian, đời người.

+ Hai bài thơ có cách thể hiện riêng nhưng đều góp phần làm phong phú thêm những cảm nhận của người đọc về thiên nhiên và cuộc sống.

c. Kết bài

Khẳng định giá trị nội dung và nghệ thuật của hai bài thơ.